Orta Asya'dan haber veren bir kitap

Peter Golden, 'Dünya Tarihinde Orta Asya’ kitabında, bölgedeki ve havalisindeki bütün halkları söz konusu ederek, ilmi körlükten kaçınmış. M. MUrtaza Özeren yazdı.

Orta Asya'dan haber veren bir kitap

https://www.ktpkitabevi.com/urun/dnya-tarihinde-orta-asya-9786051552026Coğrafyadan bihaber bizler için Orta Asya nereye düşer? Kaba tabirle Asya’nın ortası denilip geçilebilecek bir yer değil Orta Asya. Medeniyetlerin beşiği olarak nasıl Mezopotamya anılıyorsa, Orta Asya için de medeniyetlerin serpildiği yer denilebilir. Eski Dünya’nın hayat verici İpek Yolu burada düğümlenir çünkü.

Engin bir coğrafya düşünün, içinden dünya tarihinin en önemli ticaret yolu aksın. Ona sahip olmak için girişilen binlerce yılın mücadelesi. Ve günümüze kadar gelmiş karmaşa. Göçebe hayatın türlü zorluklarını sindirip kendi toprağına mayalamış bir yer: Orta Asya. Bu bölgenin uzun tarihini kısa bir şekilde okuyabileceğimiz kitap Ötüken Neşriyat’tan neşredildi: Dünya Tarihinde Orta Asya.

Yaşar Kemal Taştan’ın yetkin çevirisi ile Türkçeye çevrilen Peter Golden’ın bu kitabı, Orta Asya hakkında giriş mahiyetinde bir eser. Kitap, en eski çağlardan başlayarak günümüzde Sovyetlerin çökmesi ile girişilen yeniden yapılanmaya gelene dek bu bölge hakkında çok kıymetli bilgiler vermektedir. Bir bölgenin neler görmüş geçirmiş olduğuna ufak bir bakış atabilmek adına ideal bir kitap.

Türklerin İslamiyet’ten önceki yaşamları ve devlet deneyimleri

Peter Golden Orta Asya’yı ele alırken, bölgedeki ve havalisindeki bütün halkları söz konusu ederek, ilmi körlükten kaçınmış. Değişik bakış açılarına yer vererek bu kısa kitabın değerini daha da artırmış. Kısa demişken Peter Golden bu kitabını üniversite talebeleri ile konuya ilgi duyan kişileri düşünerek ele almış. Yani giriş mahiyetinde bir eser. Böyle olmasına rağmen hâlâ okuyucuyu çeken tarafların bulunması galiba hem yazarın kaleminin zarifliğinden hem de mütercimin dili olabildiğince bize yakın kılmasından.

Burada geçen konu ve isimler biz Türk okuyucusu için yabancı değil ancak olaylar ile menşelerine aşinalığımız tartışmalıdır. Bazı bilgi kırıntılarımızın aslî bir hüviyet kazanması için bu kitap değerli bilgiler sunmakta.

Kitapta, bölgenin başrol oyuncularından Türkler hakkında İslamiyet’ten önceki yaşamlarına ve devlet deneyimlerine dair gözlemler de sunulmaktadır. Orta Asya'da yurt tutan Türklerin savaşı nasıl meslek haline getirip büyük bir coğrafyaya, dolaylı olarak da dünya tarihine nasıl yön verdikleri çeşitli vesilelerle dile getiriliyor.

Göçebeler hayatı nasıl anlamlandırdılar?

Kitapta geçen bir hususa dikkat çekerek buraya aktarmak istiyorum. Eski Türklerdeki kader anlayışına işaret eden bir tanrının varlığından, “Yol Tengri”den söz edilmekte kitapta. Aslında kaderin/yolun göçebe bir kabilede böylece yerleşmiş olması ve bu kaderin/yolun tesadüfi olmadığını görmek ilginçtir. Şamanist, doğa kültleriyle hayatı anlamlandıran bir kültürde kaderin sahipsiz olmadığı, bir belirleyen sayesinde gidişat kazandığı yönünde bir kültün var olduğuna rastlamak, aslında göçebelerin hayatı nasıl anlamlandırdıkları yönünde bize çok önemli bir ipucu veriyor.

Yedi iklim dört bucak bizden teveccüh beklemektedir, hafızamız tazelensin, kökümüz canlansın diye. Ufaktan başlamak isteyenler için Peter Golden'ın bu kitabı ideal. Umarım coğrafyalarımızı tek tek ele alan bir kütüphaneye kavuşuruz tez vakitte.

M. Murtaza Özeren yazdı

Güncelleme Tarihi: 13 Aralık 2018, 14:58
banner12
YORUM EKLE

banner19