Neden herkes şair?

Günümüzde şiir dergilerine ve teknolojik dünyaya, internet âlemine baktığımızda şiire olan rağbetin yoğunlaştığını söyleyebiliriz.

Neden herkes şair?

Aşkar dergisinin 11. sayısında Tuba Deniz’in şair-eleştirmen Mehmet Can Doğan’la gerçekleştirdiği söyleşi, Türkiye’de edebiyat-şiir dergiciliği açısından öğretici ve dikkate değerdi.

Mehmet Can Doğan
Mehmet Can Doğan

Türk edebiyatında sözün değerinin düşüşüyle yaşanan şair enflasyonu arasında paralellikler aramak gerekir. Sözün düşüşüyle insanın değer bakımından yaşadığı, uğradığı yozlaşma da bu kapsamda düşünülebilir. Kitle iletişim araçlarının yaralayıcı etkisini de buna katabiliriz. Her alanda yaşanan değer yitimi şiir alanına da sirayet etmiştir. Toprakla bağını koparan modernlik anlayışı, fethedilemeyen tek kale olarak şiiri gözümüzde daha bir önemsel kılıyor. Şiir güç kaynağımız. Birey olarak da millet olarak da bu böyle. Tanzimat’tan günümüze içinde yer aldığı milletle bağını koparmayan şairler, millet tarafından benimsenmiş, millete mal olmuş şairlerdir. Şairlerin çoğulluğuna olumlu bakabiliriz ama bir şartla: milletin değerleriyle irtibat kurmuş her şairin başımızın üstünde yeri var. Şairin millete olan sadakati karşısında saygı duyuyoruz.

Şiir dergiciliğini de bu bağlamda düşünebiliriz. Görünen gerçek şu: Şiir ortamında edebiyat dergileri de patlama yaptı, dergiler de fazlalaştı, yaygınlık kazandı, dolaşıma girdi. Biz en iyimser görüşle bunu da olumlu karşılıyoruz. Klasik eleştirmen tavrıyla söylersek, zaman en büyük yargıç.  ‘Kara, kirli metinler’ de zaman içinde zamanın eleğinden geçeceklerdir.

 

Aşkar Dergisi‘Şair Enflasyonu’nun Nedenleri

Sosyolojik veri olarak, bilgilenme açısından,  yaşanan şair enflasyonunun nedenlerini bu alanda kafa yormuş Mehmet Can Doğan’dan dinleyebiliriz:

"Bu gün için sebepleri nelerdir bu artışın? Her alanda olduğu gibi, şiir ve edebiyatta da bir ‘değer kaybı’ yaşanmaktadır. Başka bir deyişle ölçüler kaybolmakta, dolayısıyla neyin değerli, neyin değersiz olduğu belirsizleşmektedir. Bir başka sebep ‘sözün değeri’ nin düşmesidir. Şiir, bilindiği gibi, dilin en ince, en işlenmiş, en yoğun halidir. Söz şimdilerde, bireyden çıkmamaktadır sanki."

 

‘Onlar ki kelâma can verirler’

2000’ler yazan genç bir şair için , ‘sözün teknolojileştiği’ görselleştiği bu günlerde Şeyh Gâlib’in bu mısraı hangi anlam ifade ediyor? Genç şair, şiirin teknolojikleşmesi karşısında sorgulayıcı bir tavır mı takınacak, yoksa makine dilinin çoğaltımı peşinden mi koşacak? Bu hayati derecede önemli bir soru. Şair enflasyonunun sonucu olarak gördüğümüz ‘kayıt dışı-kirli şiirlerin’ varlığı da bu mesafeye göre şekillenecektir. 

 

Cemal Süreya
Cemal Süreya

Kaç şiir dergisi var?

Cemal Süreya, az gelişmiş ülkelerde şiirin daha çok serpildiğini, sahiplenildiğini söyler. Günümüzde şiir dergilerine ve teknolojik dünyaya, internet âlemine baktığımızda şiire olan rağbetin yoğunlaştığını söyleyebiliriz. Hem nicelik hem de nitelik olarak bu yoğunluğu hayra yorabiliriz. Şiirin fazlalığı karşısında hiç de tedirgin olmayalım. Basit düşünelim bu konuda. Uğraş alanlarının çeşitliliği ve kofluğu ve verimsizliği göz önüne alındığında insanların şiir gibi bir etkinlik alanıyla ilgilenmeleri gocundurmasın bizi. Zaman içinde şiirin gerekleri öğrenilerek nitelik olarak da yüzümüzü güldürecek sonuçlar alacağız. Peki, 1909’dan bu güne Türk edebiyatında kaç şiir dergisi yayınlanmış:

"Türkiye’de 1909-2008 arasında, tespit edebildiğim kadarıyla, 1909-1930 arasında 3, 1940’larda 4, 1950’lerde 3, 1960’larda 6, 1970’lerde 5, 1980’lerde 19, 1990’larda 35, 2000’lerde 42 olmak üzere 117 şiir dergisi çıkmıştır."

Bu rakamların bize öğrettiği, şiire olan ilginin ve şiir dergiciliği yayıncılığının her geçen yıl katlanarak arttığı ve biraz da şiirin yoğunluk kazandığıdır. Boşuna karamsar olmayalım. Bir şairin tek bir şiiri veya yazısı için dergi satın alan okurlar var Türkiye’de. Ve varsa böyle bir şey, şiir tutkusu körelenlerin çekiver kuyruğunu gitsin.

Aşkar edebiyat dergisine yeni yayın döneminde yenilik ve atılımlarla dolu bir yıl diliyorum.

 

Mustafa Celep

Güncelleme Tarihi: 12 Kasım 2009, 08:29
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Mustafa UĞURLU
Mustafa UĞURLU - 9 yıl Önce

Şiir dergilerindeki artışın sebebi bence şiire verilen değerin ya da duyulan ilginin artması değildir. Günümüzde dergi çıkarmanın kolaylığından kaynaklanıyor olsa gerek. Dergi çıkarmaktan kastım yeni bir dergi çıkarmak kolay, dergi çıkarmayı sürdürmek değil. Çok dergi çıkıyor ama ilgi azlığı sebebiyle gerisin geri teker teker kapanıyorlar.

senusi şeyhi değil
senusi şeyhi değil - 9 yıl Önce

Olsun azizim olsun. Her dergi hala hür tefekkür kalesidir.
Aşkar'ı da bu anlamda seviyoruz. Diğerlerini de. Ha, şu da var. bazıları kısa ömürlü olsalar bile tam tekmil yapacağı işi yapıp çekiliyor. Mesela 100 sayı çıkıp hiç bir şey söylemeden ömrünü tamamlayan bir degiden 10 sayı çıkıp bi işlevin bayraktarlığını yapan dergi daha önemlidir. Dergiler donanımlı çevrelerle bir yere gelebiliyorlar sonuçta.

banner19