banner17

Muhammed Hamidullah'ın farkı nerede?

Özellikle ‘İslam’ın Doğuşu’nda gösterdiği düşünsel faaliyetten dolayı Hamidullah’a çok şey borçluyuz..

Muhammed Hamidullah'ın farkı nerede?

 

Önüme çıkan her edebî eserle boğuşabileceğimi düşünüyorum. Fakat önüme çıkan her dinî eserle uğraşabileceğimden şüpheliyim. O yüzden dinî kitapları seçerken, rehber bir şahsiyetin görüşlerine muhtacım. Benim için bu rehber şahsiyetlerden birisi İsmail Kara’dır. Onun özellikle Sözü Dilde Hayali Gözde (2005, Dergâh y.) kitabında sözünü ettiği yazarlar ve kitaplar önemli. Çünkü her şeyden önce, İsmail Kara herhangi bir kitabı tavsiye etmez, bu konuda gayet güvenilirdir. İkincisi, Sözü Dilde Hayali Gözde tamamen tecrübeye dayanır, diğer deyişle içinde hayat vardır.

Dinî konularda takip ettiğim isimler arasına Hamidullah da katıldıMuhammed Hamidullah

Sözü Dilde Hayali Gözde’den bende kalan belki de en etkileyici isim Muhammed Hamidullah oldu. Diğer isimleri şöyle böyle biliyordum. İsmail Kara, Muhammed Hamidullah’tan muhabbetle ve hayranlıkla söz eder. Onu örnek bir şahsiyet olarak sunar. Tarihçiliğini, şahsiyetini, mutedilliğini, iradesini, tevazuunu, kendini adamışlığını, bakış açısını, ölçülerini… anlatır. Hamidullah’ın kitaplarıyla ilgili Kara’nın yazdıklarından bende kalan, yalnızca o kitapların güvenilir olduğudur. Bu konuya özellikle dönüp dolaşıp geliyorum. Çünkü haberin başında söylediğim gibi dinî konularda, bilhassa İslam, çok hassasım ve kesinlikle soğukkanlı davranamıyorum. En ufak bir şüphe veya yanlış bilgi bile allak bullak olmama yetiyor. Bir diğer şahsi durum: En sevmediğim tartışma konuları dinî olanlardır. İnsanlar dinî konuları neden tartışırlar, anlamakta güçlük çekiyorum.

Evet, İslam’ın tartışılacak hiçbir durumu yoktur. O hak dindir. İslam’ı doğru kalemlerden öğrenmeli ve yaşamalıyız. Bunun ötesi var mıdır, bilmiyorum. Dinî konularda tartışmaktansa, bu konulara ehil birinin kaleminden çıkmış bir kitaba bakmayı daha doğru buluyorum. Hayrettin Karaman, Süleyman Uludağ, Elmalılı M. Hamdi Yazır, Mustafa Kara aklıma ilk gelen isimler. Sözü Dilde Hayali Gözde’yi okuduktan sonra bu isimler arasına hemen Muhammed Hamidullah’ı da dahil ettim. Onun kitaplarını okuyunca, İsmail Kara’ya yol göstericiliği, Hamidullah’a da samimiliği ve güvenilirliği dolayısıyla minnettar kaldım.

Muhammed Hamidullah’ın kitapları büyük bir imkandır; dili, konuları işleyişi, olaylara yaklaşımı, mutedilliği, doğruluğu, ehil olmadığı konularda konuşmayışı, keyfî yargılarda bulunmayışı… ve daha dile getiremediğim birçok açıdan. Hamidullah’ın kitaplarında beni cezbeden birkaç yönü yazabilirsem, sanırım imkan diyerek neyi kastettiğim daha açık ortaya çıkar.

İslam’ın Doğuşu’nda gösterdiği düşünsel faaliyetten dolayı Hamidullah’a çok şey borçluyuz

Hamidullah düşünen bir insan. Nakilciliği güvenilir. Fakat o, nakilcilikten önce, yani okuyucunun önüne bir yığın bilgi koymadan önce, elde ettiği bilginin anlamını yakalamaya çalışır. Bilgi üstüne bilgi verirken de bu anlamın rehberliğine güvenir. Bilgiyi bir mimarın bina inşa edişi gibi, temelden başlayarak, dizer. Taşlar arasında boşluk bırakmaması, bizim anlam arayışından kastettiğimiz şeye karşılık gelir. Belki de Muhammed Hamidullahbilgileri bir anlama doğru, boşluk bırakmadan ele alışı ve olayları anlatışından dolayı Hamidullah’ın kitapları kafa karışıklığına meydan vermez. Orada o taşın bulunmasının bir anlamı vardır. Ve bu anlam, o taşın diğer taşlarla olan ilişkisinden doğar. Hamidullah’ın eserleri bu açıdan yalnızca bir tarih kitabı olmaktan çıkar. Bir sosyoloji, düşünce veya felsefe kitabına dönüşür. Karşımızda malumatla yetinmeyen, onlar üzerine düşünen bir yazar buluyoruz.

Hamidullah’ın kitaplarındaki bu özellik, İslam’ın Doğuşu’nda (2010, Beyan y.) belirgindir. İslam Peygamberi’nde (2011, Beyan y.) belki bu yönünü biraz dizginlemeye çalışarak, yalnızca elde ettiği bilgiyi aktarmaya çalışmış. Çünkü Hamidullah sırtlandığı yükün ağırlığının farkında. Biyografisini yazdığı kişi âlemlere rahmet olarak gönderilen Hz. Muhammed (sav). Öyle olunca aslında İslam Peygamberi’ni yazarken çok rahat hareket etmemiş diyebiliriz. Bu titizliği, sorumluluk anlayışı, dikkati ve çalışkanlığı nedeniyle Hamidullah’a ayrıca müteşekkiriz. Fakat İslam’ın Doğuşu’nda gösterdiği düşünsel faaliyetten dolayı da ona çok şey borçluyuz.

İslam’ın Doğuşu bir dizi konferanstan oluşuyor. Hamidullah önce ele aldığı konuyla ilgili konuşuyor, sonra da gelen soruları cevaplıyor. Ele aldığı konular içinde neler yok ki! Kur’an’ın Tarihi, Hadis’in Tarihi, Fıkhın Tarihi, Milletlerarası Hukuk, Devlet ve İdare, Eğitim Sistemi… Hamidullah bu konuları anlatırken, özet geçiyor. Konunun can alıcı noktalarını aktarıyor. Gayet derli toplu ve akılda kalıcı bir şekilde anlatıyor. Tartışmalara çok girmiyor. Konularla ilgili günümüz insanlarının merak edeceği yönlere ışık tutuyor. Soru-cevap kısmı ise neredeyse kitabın can alıcı noktasını oluşturmuş.Muhammed Hamidullah

Can alıcı noktası diyoruz, çünkü sorulara baktığımız zaman neredeyse tamamı bizim de düşündüğümüz, merak ettiğimiz, duyduğumuzda kulak kabarttığımız; haberin başında söylediğimiz, hani şu sürekli tartışılan ama tartışmaların bir türlü açık ve faydalı bir sonuca ulaşmadığı dinî konulardır. Hamidullah’ın farkını da burada görürüz: Soruları bir Müslümana yakışır şekilde karşılar. Cevap verirken muhatabını kınamaz, küçümsemez, boş vermez, aşağılamaz, karşısına almaz. Verdiği cevaplar gayet ikna edici. Cevap verirken, aktardığı bilginin, bulunduğu yorumun tarihî arka planını da sunar. Çok sağlam delillerle yorumlarına açıklık getirir. Ve yine ölçü olarak yalnızca Peygamber Efendimizi alır. Mesela kader konusunda; onunla ilgili hadis-i şerifi söyledikten sonra susuyor. Bu şekilde aslında Hamidullah konuları ele alırken veya araştırma yaparken nasıl bir yöntem takip etmemiz gerektiğini de öğretir.

Doğrusu beni tekrar tekrar Kur’an-ı Kerim ve Hadis külliyatı okumaya teşvik eden, heveslendiren, yönlendiren, o aşkı veren âlimleri seviyorum. Bunlardan birisi ve belki de en etkilisi Muhammed Hamidullah’tır.

 

Ömer Yalçınova yazdı

Güncelleme Tarihi: 12 Mayıs 2016, 15:58
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Orhan Özekinci
Orhan Özekinci - 6 yıl Önce

Allah razı olsun kendilerinden

erdebil
erdebil - 6 yıl Önce

''Hz.MUHAMMED'İN SAVAŞLARI''isimli kitabını okudum, güzel hazırlanmış bir kitap.müellife Allah rahmet eylesin...amin.

fahri sönmez
fahri sönmez - 6 yıl Önce

Hamidullah'ı seviyoruz. Az okunmasına üzülüyoruz. Bu yazı dolayısıyla inşallah daha çok okunur.

banner8

banner20