Mekke merkezli olarak Kur'an'da 'şehir'i anlattı

Prof. Hasan Elik’in 'Kur'an Işığında Farklı Konular Farklı Yorumlar' adlı kitabı Kur'an merkezli yaklaşımı öne çıkaran bir kitap. Mustafa Uçurum yazdı.

Mekke merkezli olarak Kur'an'da 'şehir'i  anlattı

Şehir, şehirleşme ve şehirlerin imarı konusu, günümüzün en çok konuşulan konuları arasında. Büyük bir hızla büyüyen şehirler, ister istemez yeni metotlar ve yaklaşımlarla çağın şartlarıyla donatılmaya çalışılıyor.

Kur'an’da şehirler üzerine birçok ayet var. Birçok şehir Kur'an’da özellikle ele alınıyor. Halkının özellikleri, peygamberlerin şehir ve şehir insanı ile olan münasebetleri Kur'an’da geniş yer tutuyor.

Şehrin temel nitelikleri

Prof. Dr. Hasan Elik’in “Kur'an Işığında Farklı Konular Farklı Yorumlarkitabının "şehrin temel nitelikleri" bölümünde, Mekke’yi merkez alan bir yaklaşımla Kur'an’da şehir kavramı ele alınmış. Şehir, medeniyet, insan kavramlarının çağrışımları ayetler ışığında incelenmiş, bu kavramların inançlar üzerindeki etkisine dikkat çekilmiş. “İnsanın üretkenliğinin ve yeteneklerinin en somut göstergesinin merkezi şehirlerdir” diyerek söze başlamış Hasan Elik.

Eflatun, Malroux, Farabi, İbn Haldun gibi düşünce adamlarının şehir üzerine fikirlerine yer veriliyor kitapta. Farabi’nin “En üstün hayır ve en yüce kemâl, ufak topluluk merkezlerinde değil, şehirlerin sınırları içinde elde edilir.” sözünden hareketle şehirleşmenin fikri gelişime katkılarını anlatıyor yazar. Organize olmuş merkezler olarak adlandırılan şehirlerin bütün gelişmelere rağmen yaşam için huzurlu ortamlar olmadığını çünkü şehirlerin erdemden yoksun olduğunu anlatıyor. Bunun asıl sebeplerinden biri de bireyselliğin ön plana çekilmesi ve toplum olma özelliğinin modern şehirlerde göz ardı edilmesi.

Şehrin önemini “Beled” (şehir) suresinde “şehre yemin olsun” ayetine bağlayan Hasan Elik, şehrin Kur'an’da olumlu ve olumsuz yargılarla ele alındığını vurguluyor. “Ticaretin, sosyal yaşantının, gelişmenin merkezi olan şehirler insanın ruh yapısını şekillendiren bir yapıya sahiptir” diyor.

Ümmül Kurâ, Mekke

Mekke, Kur'an’a göre şehirlerin başkenti. Kur'an’a göre şehirlerin anası Mekke, Mekke’nin merkezi Kâbe, Kâbe’nin merkezi de semada kurulmuş olan Beyt-i Ma’mur’dur. Bunların ışığında Hasan Elik, Mekke’nin kuruluşuna dair fikirleri sıralıyor. Mekke’nin melekler tarafından inşa edilmesi fikri, Kâbe’nin Hz. İbrahim tarafından yapılması gibi düşünceler tarihi verilerle kitapta anlatılıyor.

Kâbe’nin Kur'an’dan hareketle ilk mabet olarak Hz. İbrahim tarafından inşa edilmesi en büyük delildir. Yazar, düşüncelerini çeşitli isimlerin kaynaklığında destekliyor. Muhammed Hamidullah’ın Mekke için “tarihin her devrinde Mekke Ümmül Kura’dır” sözü Kur'an’dan örneklerle açıklanıyor.

Mekke, her dönemde ticaretin merkezidir. Sadece ticari değil dini merkez olma özelliği de her zaman Mekke’ye aittir. Hasan Elik, Mekke’nin özelliklerini Kur'an ışığında anlatıyor. Semavi dinlerin başşehri, her dönemde kutsal şehir, huzur yurdu Mekke.

Bütün bunlardan sonra Hasan Elik; “Mekke’nin anakent oluşu Kâbe sayesindedir. Tıpkı Kudüs’ü merkez yapan Mescid-i Aksâ, Medine'yi merkez yapan Mescid-i Nebevi gibi” diyor. Büyük şehirlerin mabet merkezli olduğundan bahsediyor yazar. Mabet etrafında oluşan bir çevreden bahsediyor.

Mekke’nin özelliklerini de sıralıyor Hasan Elik. Güvenli şehir, özgür ve bağımsız şehir, müreffeh şehir, eşitlikçi ve adil yönetimli şehir, barışçıl şehir Mekke. Her özelliğiyle ayrı bir güzellik olan Mekke. Gönle esenlik sunan şehir Mekke. Adaletin timsali Mekke’nin fethi. Fetih gününde müşriklere adaletle hükmediliş, kimsenin incitilmemesi, Mekke’nin huzur şehri oluşunun fetihle pekişmesi.

Kur'an ışığında Mekke ve şehir kavramına kaynaklarla açılım sağlayan Hasan Elik Hoca, Mekke’nin örnek bir şehir olduğunu, bunun her dönemde varlığını koruduğunu sözlerine ekliyor. Mekke modeli örnek alınarak müreffeh şehirler kurulacağını, çünkü bu modelin; güven ve huzur dolu bir toplum, hür, bağımsız ve saygın bir ülke inşası için gerekli olduğunu son nokta olarak belirtiyor.

Mustafa Uçurum yazdı

Güncelleme Tarihi: 17 Aralık 2018, 20:40
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13