banner17

Mahçup Mücadelenin Şiirleri: Kısa

Muhammed Cemal Ünal’ın şiirine kısaca mücadele dolu fakat oldukça mahcup bir şiir diyebilirim. Kendinden eminlik söz konusu değil; bununla birlikte tedirginlik ve ihtimaller barındıran bir şiiri var Ünal’ın 'Kısa’daki şiirlerinde. Muhammed Enis Özel yazdı.

Mahçup Mücadelenin Şiirleri: Kısa

2016 Nisan ayında Yedi İklim Yayınları’ndan çıkan ‘Kısa’, Muhammed Cemal Ünal’ın ilk şiir kitabı. Kitabın içindeki şiirlerin bazıları dokuz-on yıllık bir geçmişe sahip. Kitapta bulunan yirmi şiirin çoğunluğunu uzun şiirler oluşturuyor. Bölümlere ayrılmamış olan kitap ‘Yirmi Olmadan’ isimli nazireyle başlayıp kitaba ismini veren ‘Kısa’ isimli şiirle bitiyor.

Kısa, şairin ilk kitabı olmasına rağmen içinde uzun yıllar bekleyen şiirler dolayısıyla aceleye gelmemiş ve acemiliği kabul etmemiş bir kitap. Şairin şiirlerini fazlaca bekletmiş olması ve eleme sürecini uzun tutması, aynı zamanda kitaptaki şiirlerin arasında soyut bir boşluk oluşturuyor. Kitapta bir anda yazılmış olduğunu düşüneceğimiz yalın şiirlerle karşılaştığımız gibi uğraşılmış olacağını düşüneceğimiz şiirlerle de karşılıyoruz. Buna rağmen ara sıra biçimsel denemeler de bulunduğu halde üslubundan kitap boyunca ödün vermeyen Ünal için şiirinde ısrarcı bir şair demek doğru olacaktır sanıyorum. Ayrıca şiirlerin tasnifi sırasında kronolojik tertibi tercih eden Ünal’ın şiirleri için hem biçim hem de içerik olarak gittikçe kuvvetlenen şiirler denilebilir diye tahmin ediyorum.

Ünal’ın şiirleri arasında bulunan soyut boşlukların sebebi şiirlerin farklı dönemlerde yazılmış olmaları olabilir. Mesela ‘Bir Şey’ adlı şiirinde (şiirinden üniversite yıllarında yazıldığı anlaşılıyor) şair, somut bir sevgiliye hitaptan (sevgili zaten somuttur da işte, bir kerelik affedin) Allah’a hitaba doğru yönelen bir şiir yazarken kitabın sonlarında yer alan ‘Bin Yaş’ isimli şiirinde okuyucuya hitap ediyor ve Allah’la sevgiliyi aynı şiirde defalarca hatırlatıyor. Aynı şekilde şairin şiirlerinin ilerleyişinde soyuttan somuta doğru bir ilerleyiş de görebiliyoruz.

Bir şeylerden yakınan şiirler

Kitapta bulunan şiirler bir şeyler söylemekten ve anlatmaktan ziyade bir şeylerden yakınıyor. Çağırıyor da. Şairin şiirlerinde genel olarak seslendiği, hitap ettiği kimse susan bir kimse olarak karşımıza çıkıyor. Aynı zamanda şair bu susuştan rahatsızlığını okuyucuya hissettirmekten de geri durmuyor. Muhammed Cemal Ünal’ın şiirine kısaca mücadele dolu fakat oldukça mahcup bir şiir diyebilirim. Kendinden eminlik söz konusu değil; bununla birlikte tedirginlik ve ihtimaller barındıran bir şiiri var Ünal’ın Kısa’daki şiirlerinde. Örneğin Ünal’ın “Artık korkmuyor kimse aşktan evet dilim sürçmedi ama sürçebilir de” mısrasında gördüğümüz ihtimalle çeşitli şiirlerinde ve mısralarında da karşılaşabiliyoruz.

İşi olan, yoğun bir şairin şiirini yazıyor Muhammed Cemal Ünal. Bu, okuyucuyu yorsa da şiire gerçeklik katıyor. “Kim demiş çıkacağız bir gün sabaha hayır sabahlar akşam oluyor/ Akşamlar da sabah oluyor işler zor olmaktan çıkmıyor” dizelerinde gördüğümüz yorgunluk kitabın genelinde var olan bir yorgunluk. Yalnızca, şair bir mısrasında bu yorgunluğun yaşanan değil görünen bir yorgunluk olduğunu da ifade ediyor: “Kolay olsa bile kolay gözükmez hiçbir iş sen bunu bilmez misin başından beri”

Ünal, kitaptaki bazı mısralarında şair gevezeliği yapıyorken bazı mısralarında sözü uzatmayıp kestirip atıyor. Yeri gelmişken şunu söyleyebiliriz: Şair gevezeliği bazı şiirler için gereklidir ve Ünal, bu gevezeliği gerektiğince kullanabilmeyi başarmıştır. Bu fazlaca konuşma, sözü kısa kesmeme, anlatımı uzatma, yoğun ve yorgun söyleyişin arasında okuyucuyu rahatlatan bir etki yaratıyor. Mesela; “Anlatmaya başlıyorum, başlıyor, başlıyoruz” ve “ey gökleri ve yeri ve bunun ikisi arasındakileri yaratan yaratıcımız” mısraları şair gevezeliğine güzel birer örnek oluşturuyorlar. Bunun ise yeri gelmedi ama yine de söyleyeceğim; Muhammed Cemal Ünal için dilin alışılmış yapısını bozuyor demeyeceğim. Çünkü alışılmamış dile alışalı bayağı oldu diye düşünüyorum.

Bir kitapta daha İsmet Özel

Kitapta İsmet Özel’e fazlaca atıf var. Hatta ilk paragrafta bahsettiğim kitabın ilk şiiri, naziresi, İsmet Özel’e yazılmış bir nazire. Kitapta yer alan ‘Nazire Bir’ şiiri de İsmet Özel’in “Mazot” şiirine nazire olarak yazılmış. Bunun yanında “Nemli değil namlu değil de gözlerim demli bembeyaz” ve “Ne zaman ne dedik de iddiamızdan vurdu bizi Allah” gibi mısralarla da İsmet Özel kendisini bir kitapta daha hissettiriyor.

Ünal’ın şiirlerinde biçimsel yeni denemeler olduğu da seziliyor. Hem neo-epikten hem halk şiirinden etkilenerek yazılmış bolca dize var şairin ilk kitabında. “Anlaşmazlık”, “Bakış Acısı” ve “Taşlama” gibi şiirlerin Ünal’ın genel şiirine bakarak farklı yapıya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Ünal, genel şiir anlayışı itibariyle şöyle bir şiir yazmaz gibi gözükürken bizi şaşırtıyor: “burdan bakınca her şey değişecek/ il tutan hükümdar attan düşecek/ kıvrılıp yatıyorsun şimdi omzuma /çıldıralım mı ne dersin gelmeyen sonumuza” Bu yüzden şair için farklı biçimsel denemelere açık diyebiliriz.

Ünal’ın şiirinde ironi ve kelime oyunlarından da örnekler mevcut. Bu, şiirindeki kuvveti bazen zayıflatsa da onun ironiyi seven bir şair olduğunu gösteriyor. “insan ısrar edince elde edemiyor/ en iyisi görücü usulü’’

Kısa, bütün bunların yanında modernizm eleştirileriyle dolu bir kitap. Buna rağmen Ünal bazı şiirlerinde modern, bıkmış bir şair olarak karşımıza çıkıyor. Yorgun şair profili beraberinde pes etmeyen bir şair profilini de barındırıyor. Son olarak kitabın sekizinci şiiri olan ‘İkindinin Farzı’ndan konuyla ilgili bir bölüm paylaşıp yazıyı bitirelim. Buyurun;

‘Biz seninle işimize bakalım mı ne dersin nasılsa dünya dedikleri bir gündür

Yakıtımız aha şu gördüğün canlarımız mallarımız hani nerde kaldı infak

Çıka çıka bir yola çıktık ama çıldırdım mı nedir

Durmam mı gerek yoksa sen değil miydin hayattaki tek gerçek hakikattir diyen

Ah bir bilsem bilsek dünyadır kupkuru çöle Akdeniz iklimini getiren adamı öldüren

Haydin varalım yetişelim ikindinin farzına hoca daha yeni durmuştur

Bize ne olduysa sünnetleri bıraktığımızdan olmuştur.’

Muhammed Cemal Ünal, Kısa, Yedi İklim Yayınları

Muhammed Enis Özel

Güncelleme Tarihi: 28 Kasım 2018, 18:31
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20