Kusursuz algoritma yoktur

Merhaba kitabı ile Hannah Fry, insanların kullanmakta oldukları algoritmalar ile hayatlarını nasıl değiştirebildiklerini anlatıyor.

Kusursuz algoritma yoktur

Merhaba: Makine Çağında İnsan Olmak kitabı ile Hannah Fry, insanların kullanmakta oldukları algoritmalar ile hayatlarını nasıl değiştirebildiklerini anlatıyor. Aktardığı yaşanmış olaylar ve örnekler ile de bir makineye güvenmenin ya da onu sorgulamanın hangi sonuçları doğuracağını titizlikle kaleme alıyor. Bunu yaparken de önce algoritmaları anlayarak arkalarındaki gücü sorguluyor ve ardından kişinin kendi sınırlarını ortaya koymasını sağlıyor.

Algoritmalar modern icatların arkasında yer alan yapı taşlarıdır. Her gün evimizde, iş yerimizde ya da arabamızda bizimle beraberler. Nereye gideceğimizi, giderken hangi yolu tercih edeceğimizi veya kiminle buluşacağımızı bize söylerler. Hatta bazen hayati tercihler yaparken bizi bir seçime yönlendirirler. Bu bir suçtan ötürü hüküm giymek ya da bir hastanın tedavisinde yöntem seçmek olabilir. Bazen insanların yanlış kararlar almasına yol açsa da algoritmalar için olumlu düşünmekte mümkün. Çünkü insanların onları kullanım amaçları aslında iyi ya da kötü olmalarında oldukça belirleyici. Örneğin; GPS’in nükleer füzeleri fırlatmak için geliştirilmesi kötü olarak yorumlanırken bir yemek siparişinin dağıtımında kullanılıyor olması onu iyi yapmaya yetebiliyor.

Sürücüsüz araçlar ve insan

Sürücüsüz araç teknolojisi günümüzde üstünde en fazla çalışılan alanlardan biri. İyi yanları olduğu gibi zorlu ve kötü yanları da beraberinde getiren bir teknoloji. Sürücünün direksiyon başında kitap okuyabilmesi ya da telefonunda oyun oynayabilmesi sunulan imkânlardan yalnızca ikisi. Fakat aynı zamanda yaşanabilecek beklenmedik sorunlarda ise sürücünün bir anda kendini tehlikede bularak gerekli kontrolü yapmasını kısıtlayabilen bir sistem. Bu kısıtlamaya neden olan ise sürücünün araç kullanmaktan uzaklaşarak vermesi gereken tepkileri unutmasından kaynaklanıyor.

Beklenmedik bir zamanda aracın sürücü kontrolüne geçmesi, deneyimsiz bir sürücünün hayatına hatta başka insanların da hayatlarına etkisi olacak durumlar yaratabiliyor. Bu konu hakkında birçok fikir ve uygulama geliştiriliyor olsa da mekanik arızaların her zaman yaşanmasının mümkün olabileceği unutulmamalı. Hannah Fry, bu konuda ilerleme sağlanması için düşünme tarzının değiştirilmesi gerektiğini söylüyor. Otomobillerin kusuruz çalışması gerektiği fikrinden uzaklaşarak mekanik arızaların da mümkün olabileceği fikrinin kabul edilmesi gerektiğinin üzerinde duruyor.

“Hararetli bir tartışma konusu olan sürücüsüz araç teknolojisinin gelecekteki hâlini görebilmek için tek yapabileceğimiz oturup beklemek. Fakat şundan emin olabiliriz; zaman geçtikçe otonom sürüş bize otomobil dünyasının çok ötesini ilgilendiren dersler verecek. Yalnızca kontrolü elden bırakmanın zorluğu hakkında değil, algoritmaların yapabilecekleriyle ilgili gerçekçi beklentiler içine girmek konusunda da.”

Kusursuz algoritma var mıdır?

İnsanlar günlük hayatlarının hemen her bölgesinde otomasyona yer veriyor. Aldığı olumlu karşılıklar ise onlara daha da bağlanmalarına ve güvenmelerine neden oluyor. Çünkü öyle gelişmeler yaşanıyor ki onları kullanmadan yaşamak fikri bile uzak gelebiliyor. Örneğin; uçak kazalarının önlenebilmesi ya da meme kanserinin teşhis edilebilmesi insanları otomasyona geçmek konusunda aceleci kılabiliyor.

Algoritmalara bağlı yaşanan kazalar, yaralanmalar ya da hatalar onların tamamen kusursuz olmadıklarını gösteriyor. Kitapta yer alan “Arabalar” ya da “Tıp” bölümlerinde bu konuyla ilgili örnekler aktarılmış. Hannah Fry, algoritmaların hata yapabileceklerinin de düşünülmesi gerektiğini dile getiriyor. Bu sayede insanların algoritmaları birer otorite olarak görmekten uzaklaşabileceklerini söylüyor.

“Yine de algoritmalardaki kusurlara dikkat çekmek, hedeflediğimiz mükemmel alternatifin var olduğunun sanılmasına neden olabilir. Uzun uzun düşünmeme karşın, kusursuz bir algoritmaya dair tek örnek bulmakta bile zorlandım. Yüzeyde iyi görünenler bile –uçaklardaki otomatik pilot ya da kanser tanısı koyan yapay sinir ağları- derinlerde sorunludur.”

Büşra Hacıhasanoğlu, İnsan ve Makine, Kitabın Ortası dergisi, Temmuz 2019, sayı 28.

Güncelleme Tarihi: 05 Haziran 2020, 14:30
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner26