banner17

Kâtip Çelebi üçlemesi

Türk Tarih Kurumu'ndan artık güzel işler bekleyebiliriz! Ali Birinci Hoca çok güzel işler yapacak inşallah!

Kâtip Çelebi üçlemesi

Bu sene bitmek üzere olsa da, Kâtip Çelebi Yılı olan geçen sene içinde vuku bulmuş bir yayıncılık hadisesinden söz etmek istiyoruz. Zaten söz edeceğimiz kitaplar 2009’un sonlarına doğru basılmış, bu basımların duyulması, okuyucuya ulaşması ise 2010’un ortalarını bulmuştu.

Üçleme dedik… Kâtip Çelebi’nin birbirinden önemli üç eseri peş peşe Türk Tarih Kurumu Yayınları arasında yayınlandı. İkisi yazma nüshalarından tıpkıbasım, biri tek yazma nüshası üzerinden tahkikli bir neşir.Katip Çelebi

Cihannüma’nın en özenli neşri TTK’ndan

Kitâb-ı Cihânnümâ, Kâtip Çelebi’nin dünya coğrafyasına ait dev eseri. Gerçi eseri basan İbrahim Müteferrika, Kâtip Çelebi’nin çalışmasını olduğu gibi bırakmayıp geliştirmiş, bugünkü tabirlerle editörlük ve redaktörlük rolünü üstlenerek adeta yenilemiştir. İçindeki renkli haritalar son derece özenlidir. O dönemin matbaacılık tekniğiyle renksiz basılan haritalar, sonradan elle renklendirilmiştir.

Türk Tarih Kurumu’nun nefis deri cildinde ve kutusu içinde sunduğu Cihânnümâ, Kâtip Çelebi Yılı içinde gerçekleştirilen diğer birkaç Cihânnümâ neşri içinde en özenlisi olarak tarihe kaydedilmiş görünüyor. Ayrıca TTK Başkanı Prof. Dr. Ali Birinci’nin önsözde belirttiğine göre eserin “genel fihristini ve harita/şekillerin listesini” Doç. Dr. Fikret Sarıcaoğlu hazırlayacak ve bu fihrist ikinci cildi teşkil edecek. Umarız bu genel indeks cildinin basılması fazla gecikmez.

Bir tasarım harikası

Kâtip Çelebi’nin diğer bir eseri de yazma nefis bir nüshadan tıpkıbasım yoluyla sunulmuş bir kitap güzelidir: Takvîmü’t-Tevârîh… Nüsha seçimi dolayısıyla TTK’nu bilhassa tebrik etmek gerekiyor. Düzenleniş biçimi bakımından tam bir zevk-i selim örneği olan bu yazma, kronolojik bir dünya tarihidir. Her sayfaya on yıl on yıl bölümlenerek yazılan metin Hz. Âdem’den Kâtip Çelebi’nin kitabı yazdığı yıla kadar geliyor. Örneğin “94a” yaprağında son derece güzel bir tezhiple “Dokuz Yüz Altmış Yılı” olduğu başlığa çıkartılmış; 960-969 yılları arası için birden ona kadar numaralandırılmış ve birbirinden çizgilerle ayrılmış bölümcüklere o yılın önemli hadiseleri ana başlıklar halinde sıralanmış. Osmanlı yazı dilini bilenlerce bugün dahi yararlanılabilecek son derece pratik bir düzenleme… Bugünkü tabirle bir “tasarım harikası”…

Üstelik bu eser “indeksli bir tıpkıbasım”. Şimdi artık Batıda ve bizde yazma eserler sırf çeviriyazı metinden çok indeksli tıpkıbasımlar halinde sunuluyor ilim dünyasına… Kitabın indeksini ise Semiha Nurdan hazırlamış.

Arap coğrafyasında Kâtip Çelebi nasıl tanınıyor?

Türk Tarih Kurumu’nun Kâtip Çelebi üçlemesinin son halkası, Kâtip Çelebi’nin tek yazma nüshası bulunan Fezleketü’t-Tevârîh’inin tahkikli neşridir. Eser bir tıpkıbasım değil, Arapça ‘word’le dizgiye aktarılmış ve kontrol edilmiş bir metindir. Fezleke, aslında dört ciltlik Arapça bir dünya tarihidir. Fakat bu eserin bilhassa Osmanlı tarihini konu alan son kısmı çok önemli bir kaynaktır. Bu neşir de zaten eserin son cildinin sadece “Târîhu Mülûki Âl-i Osmân” bölümünü içeriyor.

Katip ÇelebiEseri Mısırlı Türkolog Seyyid Muhammed es-Seyyid yayına hazırlamış. Doğrusu es-Seyyid’in bu eser için harcadığı emek son derece takdire şayandır: Baş tarafa koyduğu 153 sayfalık Arapça “giriş”, Arap coğrafyasında Kâtip Çelebi’yi ve eserlerini tanıtmada büyük rol oynayacaktır. Bu coğrafyada Osmanlı tarihi çalışmalarını besleyecek Arapça böyle bir yayın için de TTK sıkı bir teşekkürü hak ediyor. Şunu da belirtelim ki Fezleke’nin Osmanlı tarihi bölümü, Takvîmü’t-Tevârîh’te kronolojik olarak yer alıyor. Dolayısıyla Arapça bilmeyen okur Fezleke’nin kronolojik hâlinden Takvîm sayesinde ‘behredâr’ olabilir.

İlk iki eser deri cildinde ve kutu içinde orijinal boylarına uygun bir formatta basılmış. Fezleke ise sanırız bir tıpkıbasım olmadığı için Arapça dizgiyle ve yeni bir sayfa düzeniyle okuyucuya sunulmuştur.

Ali Birinci’nin başka olmasıyla fiyatlar da düştü

Şimdi bazı kitap meraklılarının TTK’nun neredeyse son on beş yıl içindeki dudak uçuklatıcı kitap fiyatlarını düşünüp, ‘biz bu kitapların yanına asla yaklaşamayız’ diye iç geçirdiklerini görür gibi oluyorum. Böyle düşünenler sanırız en son iki, belki de üç yıldır TTK kitaplarının satıldığı yerlere uğramamış olmalıdırlar. Bir kitap meraklısı olarak tanınan Prof. Dr. Ali Birinci’nin TTK başkanı olmasından kısa bir süre sonra TTK’nun fiyat politikasında köklü bir değişim fark ediliyor. Burada adı geçen ikisi deri ciltli, biri standart cilt kapaklı üç dev eserin satış fiyatı, piyasada tek cilt olarak satılan benzer evsaftaki tek cilt Dua Taneleri: Tesbih adlı kitabın satış fiyatından bile oldukça aşağıda… Bir yanda üç harika kitap, diğer yanda bu üçünün fiyatını çok çok aşan tek ciltlik yine güzel tek bir kitap… Kısacası yakın zamanlara kadar TTK Yayınları’nın fiyatlarından dili yanmış okuyucu ve ilim adamlarını son derece sevindirecek bir gelişmedir bu.

Doğrusu, devletin yavaş yavaş yayıncılıktan elini çektiği son dönemlerde TTK Yayınları’nın makul fiyat politikası ve özel yayınevlerinin basmaya cesaret edemeyecekleri türden neşirlere imza atması takdir edilmesi gereken bir husustur. Eskilerin deyimiyle bir ‘ihkâk-ı hak’tır.

TTK, özel yayınevlerinden basmaları beklenemeyecek eserleri kâr amacı gütmeden yayınlamaya devam ettikçe ülkemizdeki ilim ve fikir hayatına katkı sunmayı sürdürecek demektir.

- Kitâb-ı Cihânnümâ li-Kâtib Çelebi, C. I. Tıpkıbasım, X + 698 s.

- Takvîmü’t-Tevârîh, İndeks: Semiha Nurdan, VII + 70 + 172 s.

- Fezleketü Akvâli'l-Ahyâr fî 'İlmi't-Târih ve'l-Ahbâr (Fezleketü't-Tevârih), Takdim, İnceleme ve Lahikaları Tercüme: Seyyid Muhammed es-Seyyid, VIII + 563 s.

 

Ayşe Leyla Uysal haber verdi

Güncelleme Tarihi: 02 Ekim 2010, 15:16
YORUM EKLE
YORUMLAR
Ahmet Örs
Ahmet Örs - 8 yıl Önce

Ali Birinci hoca güzel işler yapacaksa önce kurumun ayrımcı adını değiştirsin ya da kurumu tümden kapatsın, resmi kurumla tarih mi olur?

remzi baş
remzi baş - 8 yıl Önce

ahmet örsbey haklı. TTK ve TDK gibikurumlar ırkçı bir anlayışınsonucudur. fakat diğerleri gibi buiki kurumunda sonu yaklaşıyor. atatürkyüksek kurumunun yenibaşkanı bahattin yediyıldızın yeni hazırladığı bu kurumların Kanunu meclisten geçtiği an TTkve tdk tarih olacak. çünkü hepsi birer masacığa dönüşecek. elinesağlık yediyıldız hoca.

serkan koç
serkan koç - 8 yıl Önce

Bahaddin Hoca ilahiyatçı kökenli nede olsa. Atatürk Yüksekm kurumuna hep asker kökenliler başkanlık edecek değilya!

banner8

banner19

banner20