Kimler vardı Müslümanlar orada yok iken?

Casim Avcı, İslam ve Bizans İlişkileri kitabıyla, Bizans üzerine, İslam'ın ilk yılları üzerine pek çok soru sormamızı sağlıyor. Mehmet Erken yazdı..

Kimler vardı Müslümanlar orada yok iken?

İslam orduları Arap yarımadasından çıktığı ilk yüzyıl içinde, doğuda Çin’e, batıda ise Atlas okyanusuna ulaşmış. Ataları yıllarca çöllerde yaşamış ilk Müslümanlar dünyanın en kadim medeniyetleri ile karşılaşıp ve neredeyse hepsini dize getirerek büyük başarılar elde etmiş. Yarımadadan çıktıkları anda karşılarına çıkan Roma ve Pers gelenekleri, Doğuda Hint dinleri ve Çin dinleri, gelenekleri, görenekleri...

Bu karşılaşmalar arasında bir derecelendirme yapılabilir mi emin değilim fakat ilk ve en yoğun karşılaşmaların Sasaniler ve Bizanslılar ile olduğunu biliyoruz. Bu imparatorlukların topraklarında yerleşen ordular, hatta eski Roma kenti Şam’ın Müslümanlar tarafından başkent yapılması gibi hadiseler nedeniyle, İslam ve Bizans-Sasani imparatorlukları arasında yoğun kültürel, ekonomik, siyasi ilişkiler olduğunu rahatlıkla tahmin edebiliriz.

Sorular

Sasaniler, İslam fetihlerinden sonra yıkılsa da Bizans’ın yüzyıllarca daha hayatiyetini sürdürdüğünü biliyoruz. Bu noktada önce birkaç müşterek soru soralım: İslam-Bizans ilişkileri nasıldı? Bu iki imparatorluk savaşlar dışında birbirleri ile nasıl bir ilişki içindelerdi? Halifeler ile Bizans imparatorları arasında nasıl bir ilişki vardı? Kültürel olarak birbirlerinden etkilendiler mi?

İslam cephesinden birkaç soru soralım: Bu insanlar neye inanıyorlar? Bilimler namına birikimleri neler? Hangi kitapları okuyorlar? Hangi gerekçelerle İslam’ın kanıtlarını reddediyorlar?

Bizans cephesi üzerinden birkaç soru soralım: Yüzyıllarca dünyaya hükmetmiş bu imparatorluk, doğu sınırlarında ortaya çıkan ve çok hızlı bir şekilde topraklarını işgal eden bu kuvvetle nasıl bir ilişki içindeydi? Onu nasıl anladı? Ondan nasıl etkilendi? Ona nasıl karşı koydu?

Bu düşüncelere ve sorulara hem kapı aralayan hem de cevap veren bir kitap İslam ve Bizans İlişkileri. 2003 yılında Klasik Yayınları tarafından yayınlanan eser, Casim Avcı’nın 1997 yılında tamamladığı doktora tezinin kitaplaştırılmış hali.

İslam tarihi denildiğinden genelde Osmanlıya bakılıyor sadece

Çok geniş bir literatüre dayanan çalışma, siyaset, kültür-sanat, bilim gibi farklı dallarda İslam devleti ile Bizans imparatorluğunun nasıl bir ilişki kurduğunu karşılıklı bir şekilde inceliyor. Uzun geçmişe sahip Bizantoloji literatürünü ve orjinal yazınları değerlendiren yazar, pek çok probleme açıklık getirdiği gibi, okuyanları pek çok yeni soruya ve kaynağa da yönlendiriyor.

Türkiye'de İslam tarihi denildiğinde daha çok Osmanlı tarihine baktığımız ve ilk dönem Müslümanların siyaset, kültür ve sosyal yaşamlarına dair pek fazla çalışma yapılmadığı malum. Bunun yanında “Kahpe Bizans” diyerek uzaklara ittiğimiz Bizans'ın genelde İslam'la ilişkisi üzerine gerekli ihtimam gösterilmiyor zannındayım. Hal böyle iken Casim Avcı'nın Bizans ve ilk dönem İslam tarihi gibi iki uzak konuyu bir arada ele almasının başlı başına takdire şayan olduğunu söylemek gerekiyor. Bunun ötesinde temel kaynaklara dayanarak konunun çok güzel işlendiğini ve yabancısı olduğum bu konuya beni fazlasıyla meraklandırdığını söylemek isterim. Uyandırdığı soru işaretleri ise yukarıda sıraladıklarımdan çok daha fazlası oldu haliyle...

Mehmet Erken sorular sormaya çalıştı

Güncelleme Tarihi: 20 Aralık 2018, 16:32
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner26