Kayseri'de süslü çarşaf giyenler!

Kayseri Tarihi'ne açılan bir kapıdan giriyoruz şimdi: Erciyes Gazetesi kapısından.

Kayseri'de süslü çarşaf giyenler!

Tesettür ve Çarşaf

Bazı Müslüman kadınlarının büründükleri çarşafların, çarşaftan ziyade süslü bir elbiseye benzediğini dikkate alan Meşihat dairesi, yakışıksız gördükleri bu durumdan onları vazgeçirmek amacıyla bir açıklama yapmıştır. Bu açıklamayı yanlış anlayan veya istismar eden bazı ayak takımı kişiler, hangi  tür çarşafların uygun, hangilerinin uygunsuz olduğuna bakmaksızın kadınları taciz etmeye başladılar. İşi, rast geldikleri kadınlara laf atmak, çarşafını çekmek ve hatta yırtmak derecesine vardırdılar. Dahası bu kişiler arasında birkaç belediye çavuşunun da bulunduğu söylenmektedir. 

Süslü çarşaf da nerden çıktı!

Öncelikle Şeyhülislâm Efendi’nin edebe aykırı gördüğü çarşafların nasıl olduğunu bilmemiz lâzımdır. Kadınların elleri, ayakları ve yüzlerinden başka yerlerini örtmeyi şeriat emretmekte iken, sonraki dönemlerde din adamları bunu biraz daha ileri götürmüşler, vücudun şeklini belli etmeyecek kadar bol bir giysi ile örtünmeyi zamanın şartlarına uygun görmüşlerdir. Buna karşılık bazı kadınların çarşafları bir düğün elbisesi kadar süslüdür. Üstlerine aldıkları ince bezler iç giysilerinin rengini, yüzlerine örttükleri şeffaf peçeler ise yüzlerini ve gerdanlarını göstermektedir. İşte Meşihat’ın şeraite aykırı gördüğü durum budur. Yoksa tepeden tırnağa vücudun her tarafını örten sade büzmeli çarşafların edep ve şeriata aykırı olmadığı açıktır. Aykırı hareket edenlerin edep dairesine çekilmesi ise hükûmete verilmiş bir haktır. Sıradan kişilerin buna karışmaları söz konusu olmayıp karışmaya yeltenenlerin cezalandırılması gündeme gelir" (30/4-5).

Böyle bir haber metni alıntıladık sizler için. Nereden? Eski bir Erciyes gazetesinden. Gazeteyi nerden bulduk, şimdi onu anlatmaya başlayalım.

“Artık bundan sonra hiç kimse bu eserleri incelemeden Kayseri tarihi hakkında yazıp çizemeyecek." Bu iddialı cümleler Mehmet Çayırdağ hocamız tarafından telaffuz edildi ve Elhak doğru söylüyor; çünkü bu eserler bir dönemin masaya yatırılmış, röntgeni çekilmiş, damarlarına sızılmış hali.  

Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin kültür dünyasına sunduğu işte o eserler: 

Tapu-Tahrir Defteri (Prof.Dr. Mehmet İnbaşı),

11 ciltten oluşan Kayseri İli Tahrir Defterleri (Prof. Dr. Refet İnanç, Prof. Dr. Mesut Elibüyük),

Kayseri Sancağı  Tımarları (Seyit Ali Kahraman),

Karaman Vilayeti Vakıfları (Seyit Ali Kahraman) ve

Erciyes Gazetesi Derlemeleri (Prof.Dr. Ali Aktan, Yrd.Doç.Dr. Özen Tok) 

Biz Erciyes gazetesine dikkat çekmek istiyoruz. Bir dönemin en yakın şahidi Erciyes gazetesi ile ilgili şu bilgilere ulaştık:

Kayseri’nin 1910’lu Yıllarda Yayınlanan İlk Gazetesi ERCİYES (Metin ve Değerlendirme) 

Çalışmanın önsözünde şu önemli bilgiler veriliyor:

Erciyes Gazetesi“Kayseri’de ilk Türkçe gazetenin çıkması ise matbaanın şehrimize gelişiyle eş zamanlıdır. Çünkü bu matbaada basılmaya başlanan ilk yayın, bu çalışmanın da konusunu meydana getiren Erciyes gazetesidir. Erciyes’in ilk sayısının 29 Ağustos 1910’da basıldığı bilinmektedir. Buna göre Kayseri’de basın, ülkemizde ilk gazetenin çıkışından 80 yıl sonra başlamış oluyor. Erciyes’in üç yıla yakın bir süre ile ve haftalık olmak üzere hiç ara vermeden yayınlandığı anlaşılmaktadır. 

Biz bu çalışmamızda, gazetenin ilk sayısından itibaren bütün sayılarını görüp incelemek ve tamamını değerlendirmek isterdik. Ne var ki bizde, özellikle süreli yayınları gereği gibi biriktirip saklama geleneği bulunmadığı için bu mümkün olamadı. Çünkü adı geçen gazetenin, Türkiye kütüphanelerinde herhangi bir koleksiyonu yoktur. Kayseri Raşit Efendi Kütüphanesi'nde 27320 ve 27321 numaralarıyla kayıtlı bulunan iki eksik koleksiyonda ise 70'inci sayıdan itibaren, bazı boşluklarla 37 sayı mevcuttur. Bununla birlikte, günümüzde bu sayıların başka nüshalarının bulunmayışı, mevcut sayıların değerini artırmakta ve bunları Kayseri basın tarihinin biricik temel kaynağı hâline getirmektedir. 

Erciyes sıradan bir gazete olmayıp, yayın politikası gereği, normal ilan ve haberlerin yanı sıra, pek çok konuda halkı aydınlatıcı yazılara da yer vermiştir. Örneğin içinde Kayseri’nin tarihi, coğrafyası, yetiştirdiği önemli kişiler hakkında çok önemli yazılar vardır. Ayrıca hemen her sayıda din, edebiyat, eğitim, fikir, siyaset, sağlık, tarım ve hayvancılık konularında kaleme alınmış birçok yazılar bulunmaktadır. 

Bu yazılar sayesinde, Kayseri'nin XX. yüzyıl başlarındaki genel durumu hakkında gerçekçi bir fikre sahip olabilmemiz mümkündür.” (Prof. Dr. Ali AKTAN - Yrd. Doç. Dr. Özen TOK) 

Sanırız Kayseri tarihi açısından ne kadar önemli bir çalışma olduğu belli olmuştur. Ayrıca şu  “içindekiler” listesinden bazı başlıklara bakacak olursak taramaların ehemmiyetini daha iyi kavrayabiliriz: 

I. ERCİYES GAZETESİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

1. Kayseri‟de Matbaanın Kuruluşu ve İlk Gazete

2. Erciyes Gazetesinin Yayın Hayatına Genel Bakış 

3. Erciyes‟in Yayın Politikası  

Yunus Bekir
Yunus Bekir

I. ERCİYES GAZETESİNE EMEĞİ GEÇENLER

1. Ahmet Muammer Bey (1874 –  1928)

2. Ahmet Hilmi Kalaç (1888 – 1966)

3. Yunus Bekir (1868 - 1931)

4. Ahmet Nazif (1860 - 1914)

5. Halis Zeki (1883 - 1927)

6. Şaban Hami (1877 - 1933)

7. Erciyes‟in İkinci Seri Sayılarında Yazıları Yayınlananlar

… 

II. BÖLÜM Tarihi konularla ilgili yazılar, Düşünce Yazıları, Siyasetle ilgili yazılar, Sağlıkla ilgili yazılar, Tarım ve hayvancılıkla ilgili yazılar, Dini konularla ilgili yazılar ve Diğer yazılar şeklinde tasnif edilmiş. Ayrıca Hikmetli sözler, Bilmeceler, edebi seçme eserler ve İlanlar bu bölümde ele alınıyor. 

Eserde III. BÖLÜM ise tamamen metinlerden oluşmaktadır. O metinlerden birini en başa aldık.

Bu ve kültüre şamil diğer çalışmalar sebebiyle Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Özhaseki’ye teşekkür sunmak boynumuzun borcudur. Yalnız iki meselenin altını çizmekte faide vardır: Birincisi henüz kitaplara ulaşamadık sadece belli adette basılan bu eserleri uzaktan görüp CD’lerini temin edebildik. Hacimden kaynaklanan bir baskı sıkıntısı var her hal… İkincisi eserin başına kocaman yerleştirilmiş: “Eserin tüm hakları saklıdır. Yazılar ve görsel malzemeler izin alınmadan kullanılamaz.” beyanı. Bu bir haber metnidir ve tanıtım için kısmî alıntılar daima müsaadelidir.  
 
Kani Çınar haber verdi.

Yayın Tarihi: 08 Eylül 2009 Salı 17:23 Güncelleme Tarihi: 12 Ocak 2021, 12:49
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner26