İslam tasavvufuna dair yetkin eserler verdi

Reynold A. Nicholson, 'İslâm Sûfîleri' adlı eserinde Feridüddin Attar, İbn Arabi, Hucviri, Serrac gibi önemli ve büyük sûfîlerin eserlerinden çeviriler ve seçkiler hazırlamış. Yavuz Ertürk yazdı..

İslam tasavvufuna dair yetkin eserler verdi

Bir insan hayal edelim ki hem şiirde iyi olsun hem de akademik yaşantısında. Ürettiği eserleri ile nam salsın ve ünü coğrafyalar aşsın. Belagatin zirve sonuçlarının alındığı birkaç dilden olan Arapça ve Farsça’da profesörlüğe ve kürsü başkanlığına kadar yükselmiş olsun. İlim, irfan ve hikmet geleneğinin büyük eserlerinin verildiği bu dillerde çeviriler ve şerhler hazırlayacak kadar da bu dillere hâkim olsun. Kendisine ait olmayan ve kendisini ait hissetmediği bu alanlarda, Batı’daki en yetkin eserleri de vermiş olsun aynı zamanda.

İslam tasavvufu, sûfîler ve eserleri üzerine onlarca makale, kitap, çeviri ve şerh çalışması yapan Reynold A. Nicholson, “77 yıllık ömründe vücuda getirdiği eserleri ile Batı literatürünün bu alanda ilk akla gelen ismi olmuş, doğuştan sahip olduğu şairlik inceliği ve duyarlılığının yanısıra, bitmeyen enerjisi ve azmiyle imrenilecek bir miras bırakmıştır” diyor merhum Prof. Dr. Abdülkadir Karahan, Nicholson’un “İslâm Sûfîleri” adlı eserine yazdığı önsözde.

Feridüddin Attar, İbn Arabi, Hucviri, Serrac gibi önemli ve büyük sûfîlerin eserlerinden çeviriler ve seçkiler hazırlayan Nicholson’ın, en önemli eseri olarak ise Mesnevî’ye yaptığı 8 ciltlik tenkitli çevirisi kabul edilir.

Türk sûfîlere ve onların eserlerine yer verilmemiş

Tasavvuf klasikleri ve sûfî geleneğin önemli eserlerini aslından inceleme başarısını gösterebilmiş olan müellif, bu eserlere kendi Hristiyan dünyasından, akademik ve oryantalist bir nazarla yaklaştığından olmalı, önsözde bazı eleştirilere de maruz kalır. Özellikle bazı ayet-i kerime ve hadis-i şeriflere olan yaklaşımları ve yorumlamaları kabul edilebilecek gibi değildir. “İslâm Sûfîleri” eserinde çok az yer verdiği bu türden yorumlamaların yanında, eser derli toplu oluşu ve küçük bir risale boyutunda oluşuna rağmen çok iyi özetlenmiş, derlenip toplanmış bir giriş eseri mahiyeti taşıyor aynı zamanda.

İslâm Sûfîleri kitabında tasavvufi geleneğin önemli eserleri ve müelliflerinden yaptığı alıntı ve örneklemeler, Nicholson’un alanında nasıl bir yetkinliğe ulaştığının da göstergesi mahiyetindedir. Buna rağmen yazarın Türk sûfîlere ve onların eserlerine kitabında yer vermemiş oluşu, bu eserin eleştirilen bir diğer boyutudur. Nicholson’un Türk sûfîlerine ve eserlerine yer vermemiş olması da yazarın Türkçe bilmemesine bağlanır.

Mesnevi’deki “fil hikayesi”nden hareketle, sûfîliğin tarifini yapmaya çalışanların hissettikleri şeyi tarif etmeye çalıştıklarını belirten Nicholson, şahsi ve özel dini duygu farkını içine alacak bir formülün mümkün olmadığını belirtiyor ve bu tariflerin, sûfîliğin bazı yön ve hususiyetlerini tasvir ettiğinin de altını çiziyor.

Batı bilim dünyasında “ilk” kabul edilen bir eser

Altı bölümden oluşan kitabın ilk bölümü tasavvufi kavramların tarifi ve tanımı şeklinde geniş ve doyurucu bilgiler içeriyor. Kavramların tanım ve tariflerinin yanında sûfîlerin ve mutasavvıfların menkıbelerinden bazı örneklerle açıklamalarını somutlaştırarak ve örneklendirerek daha iyi anlaşılmasını sağlıyor. İkinci bölümden itibaren ise artık sûfînin “vecd” haline girerek tasavvuftaki mertebeleri anlatılır ve bu altıncı bölüme kadar farklı bölüm ve başlıklarla devam eder. “İşrak ve vecd”, “Ma’rifet”, “İlahi aşk”, “Veliler ve kerametleri”, “Vahdet hali” diğer bölümlerin başlıklarını oluşturur.

Nicholson, “İslâm Sûfîleri”nde periyodik bir sıralamayı takip ederek bitirir çalışmasını. Uzunlu-kısalı onlarca örnek, tanım, tarif ve menkıbeyi bu küçük ve önemli çalışmasına sığdıran Nicholson, bu alanda, Batı bilim dünyasında “ilk” kabul edilen bir eser vücuda getirmiş, kendisiyle aynı dönemlerde yaşayan ve kendisini takip eden araştırmacılara da ilham olmuş bir azim ve başarının sahibi olmuştur.

Yavuz Ertürk yazdı

Yayın Tarihi: 03 Şubat 2015 Salı 13:18 Güncelleme Tarihi: 02 Ocak 2022, 18:57
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner26