banner17

İslam'ın mülk sistemini ele alan bir kitap

'el-Medhal' yani 'giriş' eserleri, ilgilenilen alanla alakalı ilk adım olup sonrası ilim talibinin gayretina bağlıdır. Abdülkerim Zeydan’ın ''el-Medhal li dirâseti’ş-şer’iyyeti’l-islâmiyye'' eseri de bu minvalde bir eserdir. Ünal Şahin yazdı.

İslam'ın mülk sistemini ele alan bir kitap

İslam kütüphaneleri ilmin menbaı olan vahiyden beslenerek gelişmiş ve büyümüştür. Bu gelişim bir yandan şer’î ilimlerde devam ederken, diğer yandan da beşeri ilimlerde kendini göstermiş ve devasa kütüphanelerin kurulmasına bir adım olmuştur. İlim yolcusu, bu devasa kütüphaneler içerisinde bir ilme ait binlerce eser bulabilecek, hatta bu alanda yazılan eserlerin tamamını okumaya ömür dahi yetmeyecektir desek herhalde abartmış olmayız. İlim talibine düşen ise ne istediğini bilen, bir alanda uzman olacak ve o alanın bütün meselelerini bilecek şekilde istikrarlı okuma yapmasıdır.

Peki, bu bir ilimin genel anlamda problemlerini ve tarihi gelişim seyrini verebilecek sadra şifa eserler mevcut mu? diye soran olursa cevap aslında hiç de zor değildir. Bu sorunun cevabı “ilgilendiği alanla alakalı ilk olarak 'el-Medhal' tarzındaki eserler olduğu” denilse cevap yanlış olmaz herhalde. İsminden de anlaşıldığı üzere “el-Medhal” yani "giriş" demek olan mezkûr eserler, bu iş için ilk adım olup sonrası ilim talibinin gayretiyle alakalıdır. Bu yazımızda genel olarak “el-Medhal” isimli eserlerden, spesifik olarak ise Abdülkerim Zeydan’ın “el-Medhal li dirâseti’ş-şer’iyyeti’l-islâmiyye” eserinden bahsedeceğiz.

Konuyla alakalı geniş bir perspektif de sunuluyor

el-Medhal” ismiyle kaleme alınmış eserler genel olarak o alanla alakalı tarihi arka planı anlatmakla başlayıp alanın kaynakları, önemli simaları, problemleri, alanın tasnif edilmesi ve o alanda kaleme alınmış eserlerden haberdar etmesi adına önemli meseleleri ihtiva etmektedir. Abdülkerim Zeydan’ın ilahiyat alanıyla uğraşan hemen herkesin tanıdığı bir sima olduğu ifade edilebilir. Zeydan’ı ilahiyat camiasında bu kadar meşhur kılan ise, onun önemli birçok eseri içerisinde bazı yerlerde ders olarak dahi okutulan “el-Vecîz fî usuli’l-fıkh”, “Ahkâmu’z-zimmiyyîn ve’l-müsteminîn” ve kendisinden bahsedeceğimiz “el-Medhal” eseri olduğu ifade edilebilir. Zeydan’ın “el-Medhal li dirâseti’ş-şer’iyyeti’l-islâmiyye” eseri de yukarıda ifade edilen “el-Medhal” tarzı eserlerle aynı paralellikte olmakla beraber eserin üslup ve içerik bakımından diğerlerinden ayrıldığı rahatlıkla ifade edilebilir.

Müellifin kitabı iki kısım ve birçok bap ve fasıldan oluşmaktadır. İlk bölümde Arapların tarih sahnesindeki var olma süreci, İslam öncesi Arap yarımadasındaki hukuk düzeni, İslam şeriatı ve fıkhının özellikleri, İslam şeriatının önceki semavî dinlerle ilişkisi, İslam fıkhının Roma fıkhıyla teması (ki bu konu gerek İslam uleması gerekse müsteşrikler tarafından çokça kelamın edildiği bir konudur), bazı külli kaide ve bunların şerhi, fıkhın devreleri ve her devrenin kendine has özellikleri incelenmiştir.

İkinci bölümde ise İslam’ın mülk sistemini ele almış, bir akdin oluşabilmesi için nelerin gerekli olduğu detaylıca ve mezheplerin bu konu hakkındaki görüşleri bildirilerek anlatılmıştır. Akdin gerekleri, akdin mahalli, akdi oluşturan taraflarda olması gereken vasıfların neler olduğu, akdi kusurlu hale getiren şeyleri, akdi bozan veya fesada götüren sebepler deliller ve mezheplerin yaklaşımı belirtilerek zikredilmiş.

Son olarak ise müellif İslam’a göre suç ve cezaları incelemiş, kitabı tamamlamıştır.

Eser orta bir hacimde olup, Müessesütü’r-risâletü’n-nâşirun baskısı okur kardeşlerimize tavsiye olunur. Zeydan’ın hoş, akıcı ve tatlı üslubu okuyucuya haz vermekle beraber, konuyla alakalı geniş bir perspektif de sunmaktadır. Allah, müellefin ecrini cezîl, sa’yini makbul, kabrini de pür nur eylesin.

Ünal Şahin yazdı

Güncelleme Tarihi: 10 Aralık 2018, 11:03
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20