banner17

İnsanı bildiği, tanıdığı mekânlara götüren öyküler

Nermin Tenekeci'nin 'İnsan Hatırlar' kitabındaki öyküler, her insanın yaşayabileceği anlatılardan örülmüş. Mutsuz ilişkiler, bağları kopan aileler, dağılmış insanlar, her şeye rağmen hayata tutunanlar... Hatice Ebrar Akbulut yazdı.

İnsanı bildiği, tanıdığı mekânlara götüren öyküler

İnsan kelimesinin nisyan sözcüğüyle ilintili olduğu söylenir. İnsan nisyandadır; unutmadadır. İnsanın hayatında başka birinin başına gelmesine dâhi tahammül edemeyeceği şeyler olur. Bu sebeple kötü olayları yaşadıktan sonra unutabiliyor olmak ne güzel bir nimettir. İnsanın içinde bir yerlerde ayak seslerini bir türlü bastıramadığı duygular vardır. Sürekli kendisini hatırlatan, bir vesileyle içinin sahibine kendisini duyuran… İnsan istese de kısamaz bu sesleri. Bir kemanın ağlaması gibi ya da bir kuşun huzur veren cıvıltıları gibi gelir bu sesler. Değişik biçimlerde ve değişik suretlerde hatırına düşenlerin etkisinde kalır insan.

Geçenlerde bir şeye sinirlenince kendi kendime “hatır hutur yapmasan olmuyor değil mi kalbim” demiştim. Ardından Nermin Tenekeci’nin İnsan Hatırlar kitabını okumaya koyulmuştum. Kitabı tamamladıktan sonra bilinçsizce ve zaman zaman kullandığım “hatır hutur” terkibinin manasını öğrenmek için sözlüğe bakma ihtiyacı hissettim. Değişik biçimlerde ses çıkararak kesmek, koparmak vs. anlamına geldiğini öğrenince; insanın kalbine değişik zamanlarda gelen akımların olabileceğini ve bunun sonucunda insanın o akıma kapılıp başka bir ân'a gidebileceğini anladım. Şimdi'nin sonrasına, sonra'nın öncesine gidebiliyor insan akımların şiddetiyle. Akıl ve kalp, hatırlama ve hatırlatma, unutma ve unutturma vazifesi için insan bedeninde bir saat işlevi görüyor sanki. Saat tam ayarlı ân'a geldiğinde “İnsan Hatırlar”ın zili çalıyor.

Öykülerinin sonunu tadında bırakıyor

İnsan Hatırlar kitabının öyküleri, her insanın yaşayabileceği anlatılardan örülmüş. Mutsuz ilişkiler, bağları kopan aileler, dağılmış insanlar, her şeye rağmen hayata tutunanlar… Okur kendisini öykünün bir parçası gibi hissediyor ve kahramanlardan birisinin kendisi olabileceği hissine kapılıyor. Kitabın ilk öyküsü “Ceviz Ağacı” ismini taşıyor. Genelde, okur, bir kitaba ısınıp ısınmadığına karar vermek için kitabın ilerleyen sayfalarına kadar kitabı okur, sonra kitap konusunda hükmünü verir. Tenekeci, daha ilk öyküsünden okuru yakalamayı başarıyor. “Ceviz Ağacı” öyküsünde bir kızın geç kalmışlığı, pişmanlığı anlatılıyor. Her şeye geç kalmak acıtır insanı; ama bu geç kalınmışlık bir annenin ölümüne yetişememenin, ona bir kez olsun sarılamamanın, gözlerine bakamamanın hüznünü taşıyor. Öykünün içerisinde öykü anlatılır gibidir “Ceviz Ağacı”nda. Annenin ölümünün ardından ölümüne sebebiyet verdiğini düşündüğü kardeşinin ölümünü anlatır kahraman. Her iki ölümden de sorumlu tutar kendini.

Kitaba ismini veren “İnsan Hatırlar” öyküsünde alzaymır hastalığı konu edilir. Öyküde anlatılan kahraman hiçbir şey hatırlamayan babasına çaresizlik içerisinde bir serzenişte bulunuyor. Bir zamanlar ayaklı tarih olma peşindeki baba, alzaymırın pençesine düşünce hiçbir şeyi hatırlayamaz olur. Aslında anlatılan sadece alzaymır hastalığı değildir. Biriktirme tutkusunun insanı ne hâle getirdiğidir biraz da anlatılmak istenen: “Okuduğu cümleleri, izlediği filmleri, işittiği sesleri ve geçmişteki suretleri kaydediyor; kim bilir ne vesileyle çekilmiş siyah-beyaz bir fotoğraftan bir mecmuaya, bir mektup pulundan bir karikatüre varıncaya değin, bir vitrinin gözünde, bir dolabın çekmecesinde solan hemen her şeyi bir kıymet addediyordu. Bunca yükü sırtlayan bedeni yıllar geçtikçe ağırlaştı ve görüş mesafesine giren hemen her şeyi sünger gibi emen belleği yerinden sürüldü.” Hafızanın, hâtıranın, hatırlamanın ne kadar değerli olduğu vurgulanıyor öyküde.

Buraya Kadar” öyküsünde, birbirlerini severek evlenen çiftin kavgası ve bir evliliğin hazin sonu anlatılır. Evliliklerini anlayışsızlığın, çekişmelerin, dırdırın, paranın istilâ ettiği bu çift acımasızca kavga eder, birbirlerine ağır hakaretlerde bulunurlar. Onlar arabanın içinde kavga ederken gaspçılar gelir ve birbirlerinden sakındıkları, evliliklerini bitirdikleri maddî şeyleri çalarlar. “Emanet” öyküsünde, çıkmaza girmiş bir aşk hikâyesi anlatılır. Sevdiği adamın başkasıyla evlenmesine ve kendisine dönmemesine katlanamayan Süreyya en sonunda intihar eder. “Kanat Sesleri” öyküsünde aşkına karşılık bulamayan bir delikanlı vardır. Sevdiği kızın kendisiyle buluşmaya geleceğini düşünür; ama kız buluşmaya abisini gönderir. Delikanlının başına gelen koca bir yumruk darbesidir. Bu yumruktan sonra dünyanın onu terk ettiğini düşünür. Düşünür düşünmesine de hayat her şeye rağmen devam etmektedir. Güvercinlerine, onların kanat seslerindeki huzura verir kendini. Bir sevdiğim yüz vermezse başka bir sevdiğim vardır teselli olduğum, der gibidir öykünün kahramanı. “Mevsim-i Baran” öyküsünde, Zozan isminde bir genç kızın yavaş yavaş tükenişi anlatılır. Kız çocuğu olduğu için aşağılanır, bir şeyi seçmeye hakkı yoktur. İstemediği biriyle zorla evlendirilir, sevdiğini içine gömer. Törelerin baskısı vardır omuzlarında, hayallerinde… Sonra yavaş yavaş ölür Zozan. Gelin gittiği yerde de koruyup kollayanı yoktur. Beyin tümörü Zozan’ı azar azar öldürür. Toplumsal bir mesele anlatılırken bu öyküde, aynı zamanda insan psikolojisine dair gözlemler de sunulur. “2 No’lu Daire” öyküsünde yanlış anlamanın, suî zannın ne kadar kötü sonuçlara sebep olduğu anlatılır.

Öyküde son önemlidir. Tenekeci, öykülerinin sonunu tadında bırakır. Okur öyküyü bitirdikten sonra olabilecekleri zihninden sıralar, hayal eder, kendince öyküyü tamamlamaya çalışır. Bu yönüyle öykü okurun duygu ve düşüncelerini geliştirir, zenginleştirir.

İnsan Hatırlar’ın öyküleri insanı bildiği, tanıdığı mekânlara götürüyor. Günlük hayatta rastladığı ya da rastlayabileceği insanlarla tanıştırıyor. Hayat unuta hatırlaya yürüdüğümüz bir yol. İnsan Hatırlar’ın öyküleri, insanın kalbine ince ince değiyor. Büyüyen Ay Yayınları’ndan çıkan İnsan Hatırlar, Nermin Tenekeci’nin ikinci öykü kitabıdır.

Hatice Ebrar Akbulut yazdı

Güncelleme Tarihi: 13 Şubat 2019, 18:18
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20