banner17

İbn Arabi ile Hayal Denizi'nde Bir Seyahat

Aydın Hız ikinci romanı Hayal Denizi’nde okuyucularını İbn Arabi ile nefes nefese süren bir yolculuğa davet ediyor. Mustafa Uçurum bu kitap hakkında yazdı.

İbn Arabi ile Hayal Denizi'nde Bir Seyahat

Düşünce dünyamıza etki eden, çeki düzen veren isimlerin ilk sıralarında gelir İbn Arabi. Eserleriyle, ortaya koyduğu hikmetli ve dünyayı yorumlayan düşünceleriyle İbn Arabi, adının geçtiği her yerde derinlemesine bir tefekkürü hak ediyor. Ulaşabildiğim kadarıyla İbn Arabi üzerine yazılan her türden eseri okumaya gayret eden biri olarak Aydın Hızın ikinci romanı “Hayal Denizi”,üst başlığı ile beni kendine çekmeye yetti: “İbn Arabi’nin İzinde”. Hayal Denizi, Mayıs 2018’de Timaş Yayınları’ndan okuyuculara ulaşan bir kitap.

İlk ormanı “Aşk Kapını Ben Geldim”de bizleri Hallac-ı Mansur’un meşakkatli ve hüzünlü hikâyesine davet eden Aydın Hız, bu kez İbn Arabi ile devam ediyor hikmetli yolculuğuna. Anlaşılan o ki Hız, bu tarz bir yol tutmak istiyor edebiyat dünyamızda. Zora talip olduğunu böylelikle göstermiş oluyor.

Zordur tarihi bir şahsiyetin romanını yazmak. Gerçek yaşamla hayal dünyasının dengesini hassas tutarak öyküleme tekniğinin imkânlarını da kullanıp ele alınan konuyu işlemek yazarın konuya ne kadar hazırlandığını gösterir okuyucu nazarında. Aydın Hız, anlatımındaki yoğunluk ve olayların içine sindirilen fikri altyapı ile hazırlık dönemini tam anlamıyla sağlamış bir yazar olduğunu gösteriyor bizlere.

Bir hayal denizinde yolculuk

Kitap İbn Arabi’nin “İlahi Kudret, yarattığı şeylerde hayalden daha büyük bir şey var etmemiştir” sözüyle başlıyor. Hem kitabın isminden hem de bu sözden içimize yayılan çağrışım çok net; uzun bir hayal yolculuğuna hazır olun.

Roman; günümüzle 12. yüzyıl arasında gidip geliyor. Bir haritanın ardına düşen İbn Arabi ve akademisyen Hatem Yılmaz. İdris eş-Şerif es- Sebti es –Sıkılli’nin bir haritası bu.

Romanda ana tema; hayal ve rüya. İbn Arabi gördüğü rüyanın ardına düşüyor romanda. Rüyasını tabir ettirmek ve girdiği hayal denizinden arınmış bir ruh hali ile çıkmak istiyor. Hayalin tanımını yapıyor İbn Arabi: “Hayal, berzah demektir. Hakiki varlıkla, geçici varlık olan âlemin arasındaki belirsiz dünya. Ne vardır, ne yoktur… Ya da hem vardır hem yoktur.

Aydın Hız bizlere seyahatname tadında bir roman sunuyor. İlim için, hakikati çoğaltmak için yolculuğa çıkan İbn Arabi ile birlikte bizler de 12. yüzyılın masal dünyasında seyahat ediyoruz. Endülüs, Tunus, Kurtuba, İskenderiye, Mekke, Bağdat, Musul, Konya, Halep, Sivas, Ahlat, Malatya, Şam yolumuzun uğradığı beldeler. Yeni yerler ve yeni yol arkadaşları ile çağlayıp duruyor hayal denizi.

Hikmetler kitabı zenginliğinde ilerliyor romanda olaylar. İbn Arabi uğradığı her şehirden kendisine bir ders alıyor. Birkaç gün kaldığı Septe’den ayrılırken bir gönül insanının sözü hayat prensibi oluyor onun için: “Davul zurna çalarak dünya malını kazanmak, benim için dini kullanarak kazanmaktan daha iyidir.”

İbn Arabi’nin yol arkadaşları

Roman kahramanı gerçek bir şahsiyet olunca karşımıza çıkan olayların, mekânların ve şahısların da gerçek hayattan alınması kaçınılmaz oluyor. İlim ve gönül dünyamızın yıldızları çıkıyor sık sık karşımıza. Eserleriyle, söz ve duruşlarıyla İbn Arabi’nin yol arkadaşı olan isimler bizlere de gönül zenginliği armağan ediyorlar.

İbn Arabi’nin üzerinde büyük emeği ve etkisi olan İbn Rüşd çıkıyor yolumuza. Ölürken İbn Arabi’ye bıraktığı kitabı İnkışâf-u Nazar ve’l-Feth, hayatı boyunca İbn Arabi’nin elinden bırakmadığı bir kitap.

Kuşeyri, Sühreverdi, Gıyaseddin Keyhüsrev, Selahaddin Eyyübi, Sareddin Konevi, Süleyman Şah ve daha birçok şahsiyet ya birebir ya da eserleriyle buluşuyor İbn Arabi’yle.

Selahaddin Eyyübi’nin bir askeri olan Abbas’ın İbn Arabi’ye yol arkadaşı olmasının ardından Selahaddin Eyyübi ile ilgili ayrıntıları Abbas’ın anlatılarından öğreniyoruz: “Selahaddin Eyyübi, solmuş umutları yeşerten bir sağanaktı doğuda. Batıdaysa hakkında korkunç hikâyeler söylenen bir efsane.”

Aydın Hız, meselenin ehemmiyetine uygun bir anlatım tarzını kullanıyor romanında. Yerli yerinde kullanılan hikmetli alıntılar, abartıya kaçmayan ve gerçek hayatla örtüşen sanatlı anlatımlar romanı bir kaynak eser olarak da görmemizi sağlayacak incelikle kaleme alınmış.

İbn Arabi’nin bugün bile yoğun bir şekilde tartışılan düşünceleri, sunduğu açılımlar ile içine girildiğinde insana hakikate ulaştıracak bir engin görüşe sahip. Yol arkadaşı Abbas’ın elinde bulundurduğu İncil’e yüklediği yoğun anlama karşı kullandığı şu ifade bugün de geçerliliğini en canlı şekilde koruyan bir düşüncedir: “Kendi kutsal kitabının sırlarına yabancı olanın, başkasının kitaplarından medet umması boşunadır.”

İbn Arabi Kayı’ya da uğruyor

İbn Arabi’nin uğrak yerlerinden biri de Kayı boyu. Konya’dan dönerken Kayı boyu ile karşılaşıyorlar ve Süleyman Şah ile tanışıyorlar. “Omzundaki heybeyi usulca yere indirdiğinde, oturması için gösterilen mindere kurulmadan, Süleyman Şah’ın sade çadırına şöyle bir göz attı. Konargöçerliği belli eden bir hava vardı çadırda.”

Aydın Hız, romanında bizleri sadece İbn Arabi’nin gizemli yolculuklarına yoldaş etmiyor; aynı zamanda 12. yüzyılın çok geniş bir coğrafyasını da yaşananlarıyla birlikte anlatıyor. Gözümüzün önünden eksik olmayan masallardan çıkıp gelen kişiler ve mekânlar Hayal Denizi’nin dalgalarını ürperip duran kalbimize serpiştiriyor.

Kuru bir anlatımı yok yazarın. Konunun ruhunu incitmeden edebiyatın engin ikliminden yararlanmasını biliyor. Kitaptan bir bölümü buraya almak istiyorum: “Oturduğu topraktan, göğe doğru uzanan kavak ağacına, sararmış yapraklarına, bulutsuz gökyüzüne ve biraz ötede karahindibaya konmuş kanatları desenli kelebeğe bakarken buldular İbn Arabi’yi.

Aydın Hız, ikinci romanı ile roman alanındaki yerini belirlediğini göstermiş oldu. Zordur tarihi roman yazmak. Gerçeklik ile kurmaca arasındaki hassas dengeyi koruyarak eser ortaya koymak yazarın kalıcılığını belirleyen ilk kıstaslardan biridir. Aydın Hız, bu dengeyi kuran bir yazar. Ondan okuyacağımız yeni romanlarda da aynı üslubu beklediğimizi söylemek isterim.

 

Mustafa Uçurum

Güncelleme Tarihi: 02 Haziran 2018, 14:35
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20