Gazelin has bahçesi okurunu bekliyor

Prof. Dr. Mahmut Kaplan, 14. yüzyıldan başlayıp 18. yüzyıla kadar uzanan çizgide divan edebiyatındaki gazelleri, Aynada Gizlenen Güzel adlı kitabında incelemiş. Mustafa Uçurum yazdı..

Gazelin has bahçesi okurunu bekliyor

Sözü güzel söylemek şiirin temelidir. Söze güç katmak, sanatla bezemek de şiirin kazanacağı değerin artmasındaki en önemli etkenlerdendir. Divan edebiyatı, ortaya konan bütün eserlerde bu kıstasların uygulandığı bir dönemdir. 14. yüzyılda Ahmedî ile başlayıp 18. yüzyılda Esrar Dede ile sona eren divan edebiyatında, özellikle gazel her zaman baş tacı edilmiştir. Şairlerin diğer şiirleri ne kadar gözde olursa olsun, yazdıkları gazeller daha bir göz önünde olmuştur.

Gazelin dünyasına girmeli

Divan edebiyatı, söz sanatlarıyla bezenmiş eserlerin verildiği bir dönemdir. Yazılan şiirlerin değeri, şiirin içinde yer alan sanatlarla da doğru orantılıdır. Şiirde ne kadar çok sanat kullanılmışsa, şiir o derece rağbet görmüştür. Anlam derinliği, sözün ihtiva ettiği anlam genişliği, sözcüklere yüklenen birbirinden yoğun sanatlı söyleyişler, divan şiirlerinin belirleyici özellikleri arasında bulunmaktadır.

Divan edebiyatında gazelin yeri ayrıdır. Birçok şair gazelleriyle dikkat çekmiş, gazellerinin sayesinde zamana meydan okuyarak, günümüze kadar ulaşan bir sese ulaşmıştır. Prof. Dr. Mahmut Kaplan, gazellerin daha iyi anlaşılması ve zaman içerisinde kaybolup gitmemesi için, yoğun bir çalışma neticesinde Aynada Gizlenen Güzel adlı çalışmasını ortaya çıkarmış.

Gazellerin ayrı bir gizemi vardır. Her gazel ayrı bir dünyadan seslenir. Devrin şartlarına uygun olarak şekilden şekle girer her bir maznun. Her terkib, farklı bir pencere açar gönül dünyamıza. Gözümüz açık olsa da, bir masal dünyasına gitmemiz, diyardan diyara gezmemiz mümkündür. Tasavvuf bahçesinin gülleriyle aşkın hüzünlü çiçekleri iç içedir gazellerde. Gazel okumak, Osmanlı döneminin şarkısını terennüm etmektir; Fuzuli’nin ızdırabını duymak, Nefi’nin gözüyle olaylara bakmak ve Nedim’le Lale Devri’nin İstanbul’unu yaşamaktır.

Yeni nesil için gazel şerhi yapılmış

Mahmut Kaplan, özellikle gençler için titiz bir çalışmanın içine girmiş. Divan edebiyatını başlangıcından bitişine kadar ele alarak şairleri ve şiirlerini incelemiş. Bu inceleme sadece gazelleri şerh etmekle sınırlı değil. Şiirler önce günümüz Türkçesi’ne çevrilmiş, daha sonra şerh edilmiş. Yazar bununla da yetinmeyerek kelimelerin anlamlarını da vermiş.

Malumdur ki artık liselerde Osmanlıca seçmeli ders olarak okutulmakta. Gençlerin anlaşılmaz bir dünya olarak gördükleri divan edebiyatının, bir nebze olsun kapısını aralayacak olan bu seçmeli ders, ehil ellerde gençlerle buluşturulursa, gençler farklı bir zenginlikle tanışmış olacaktır.

Özellikle gazellerin anlam derinlikleri, şairlerin akıllara durgunluk veren buluşları divan şiirinin en zengin özellikleri arasındadır. Batıya açılmayla birlikte terk edilen divan şiirinden sonra, anlam derinliğinden de uzaklaşan şiirimiz, birkaç şairin şahsi gayretine rağmen eski ihtişamına ulaşamamıştır. Yıllar sonra ikinci yeni şairlerinin derinlik arama gayretleri de anlamsızlık eleştirisiyle baş başa bırakılmıştır.

İşte tam da bu noktada gazel şerhleri çok büyük anlam kazanmakta. Şairlerin şiire yükledikleri anlamların derinliği; devrin şartları, edebiyat ortamı düşünülünce hayranlıkla takip edilecek bir özelliğe sahiptir. Bu şiirlerin dünyasına girmenin en kısa yolu, usta bir dokunuşun şerhini okumaktır. Divan şiirini okumak, anlamak ve şerh etmek de bir ustalık istemektedir. Mahmut Kaplan Hoca, işinin ehli bir akademisyen olarak keyifle okunacak bir çalışmaya imza atmıştır. 100 temel eser listesinde de yer alan kitap, emsallerinin arasında birçok yönüyle önde olan bir çalışma.

Değerlerimize sadece otantik unsurlar gibi bakmak yerine, onları yaşanır kılmak için bir şeyler yapmak gerek. Geçmişten günümüze kadar ayakta durarak gelen her türlü değerin, daha iyi anlaşılması ve canlı bir unsur olarak içimizde yer etmesi için yapılan bu tür çalışmalar çok önem arz etmekte. Aynada Gizlenen Güzel, okuyucusunu bekliyor.

Mustafa Uçurum, okudu, beğendi ve yazdı.

Güncelleme Tarihi: 24 Aralık 2018, 11:08
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13