Eski kadınlarımız bir şifahi kültüre sahipti

Burhan Bozgeyik, 'Mülakatlar' kitabında, birbirinden değerli ilim, sanat, din, kültür ve dava adamıyla 70 ve 80'li yıllarda yaptığı konuşmaları toplamış. Sâmiha Ayverdi ile de aile üzerine konuşulmuş. Metin Uygun yazdı.

Eski kadınlarımız bir şifahi kültüre sahipti

Burhan Bozgeyik, Mülakatlar kitabında, Türkiye’nin yetiştirdiği ilim, sanat, din, kültür ve dava adamı olarak bildiğimiz bir çok değerli şahsiyetle, 15 yıl boyunca yaptığı konuşmalardan bazılarını derleyip kitaplaştırmış. Bu konuşmalar 1970 ve 1980’li yıllarda yapılmış. Kitap 1997 yılında Bedir Yayınları’ndan çıkmış.

Mülakat yapılan şahsiyetlerin çoğu bugün Hakk'ın rahmetine kavuşmuş. Aramızda yoklar. Ama bunlar Türkiye’nin yetiştirdiği mühim şahsiyetler. Türkiye’nin meselelerine, dertlerine dair söyleyecek sözü olan, yine memleketimizin problemleriyle ilgili çözüm önerileri, teşhisleri olan, bu milletin yetiştirdiği değerlerdir. Baktığımızda, o gün söylediklerinin bugün de geçerliliğini muhafaza ettiğini görünce, söylenenlerin, ortaya konan fikirlerin değeri ortaya çıkıyor. Bu da kitaptaki mülakatları, dolayısıyla kitabı önemli kılıyor. Çünkü, aradan geçen bunca zamana rağmen, o günün problemleri, davaları bugün için de çözüme kavuşmuş değil. Hatta mahiyet değiştirmiş, belki daha da derinleşmiş diyebiliriz. Toplumumuz dün olduğu gibi bugün de aynı problemlerle mücadele halinde ve çözüm arayışı içindedir.

Önemli isimlerle mülakatlar yapılmış

Değerli bir antika eser, nasıl üzerinden yıllar geçtikçe kıymet kazanırsa, dağarcığı dolu olan ve kendisini çok iyi yetiştirmiş şahsiyetlerin sözleri, konuşmaları, nasihatleri de aradan yıllar geçtikçe kıymetlenmektedir” diyor Burhan Bozgeyik. O dönemde Türkiye’nin bir dil meselesi vardır, eğitim meselesi vardır, kültür ve tarih meselesi vardır. Aile kurumuyla ilgili problemleri vardır. Bugün de var. Keza çok kısa bir süre önce Osmanlıcayı tartışmıştık. Kitapta Osmanlıcaya dair çok değerli fikirler de yer almakta. Zaten kitap beş bölümden oluşmakta ve ilk bölüm tarih, sanat, edebiyat ve kültür konularında gerçekleştirilen mülakatlardan oluşuyor. İkinci bölüm ise “Hürriyet Mücadelesi” başlığını taşımakta ve Kafkasya, Kırım, Doğu Türkistan ve Afganistan davalarına hayatlarını adamış Said Şamil (Şeyh Şamil’in torunu), Müstecip Ülküsal (Kırım), İsa Yusuf Alptekin (Doğu Türkistan) veEski Afgan milletvekili Abdülkerim Mahdum’la (Afganistan) konularında yapılan mülakatlar yer alıyor. Üçüncü bölüm “Din Dersi Düşmanlığına Cevap” konusundaki mülakatlardan oluşmakta. Dördüncü bölüm “Hicreti Anlayabildik mi?” ve beşinci bölüm merhum Sabahattin Zaim Hoca’yla yapılan, ‘İslamın İktisadi Görüşü’ mülakatından oluşmakta. Mülakat yapılan değerli şahsiyetlerden bazıları, Yılmaz Öztuna, Prof. Dr. Tahsin Banguoğlu, Prof. Dr. Abdulkadir Karahan, Prof. Dr. Bekir Kütükoğlu, Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu, Prof. Dr. Ali Nihat Tarlan, Tarık Buğra, Prof Dr. Muharrem Ergin, Prof. Dr. Semavi Eyice, Prof. Dr. Oktay Aslanapa, Prof. Dr. Ali Alparslan, Ekrem Hakkı Ayverdi, Sâmiha Ayverdi, Cemil Meriç, Prof. Dr. Mehmet Kaplan, İbrahim Hakkı Konyalı gibi yakından tanıdığımız değerli kimselerdir.

Aile temelinden sarsıldı ve bugünkü renksiz, prensipsiz ve gayr-ı milli noktaya gelindi

Aile, tarih boyunca bizim sağlamlığıyla övündüğümüz kurumlarımızın başında gelmektedir. Osmanlı Devletinde yapılmaya başlanan ve Cumhuriyet devrinde devam eden reformlarla ailemiz, o eski sağlamlığını kaybetmeye başlamıştır. Modernizmin de etkisiyle meydana gelen değişikler, aile kurumumuzu çözülme noktasına kadar getirmiştir. Kitapta birçok konunun yanında önemle üzerinde durulan konulardan biri de ‘aile’dir. Biz de aile konusuyla ilgili rahmetli Sâmiha Ayverdi ile yapılan mülakattan bazı bölümleri burada paylaşmaya çalışacağız.

Sâmiha Ayverdi, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi ailesinin bir değerlendirmesini yapar ve bu hususta sorulan soruya şu cevabı verir: “Osmanlı devrinde her müessese bir kapalı sınıf karakteri taşıdığı gibi aile de aynı şartları haizdi. Kapalı sınıf demek; kendi bünyesi içinde ve bünyesinin hayat şartları ve bu bünyeyi besleyici unsurlardan gıda alarak harice örtülü olduğundan dıştan gelecek sakatlayıcı ve bozucu elemanlara karşı direnme gücü olan yapı demektir. Cemiyetin en sağlam ve en küçük hücresi olan aile, işte bu yüzden çöküş devirlerimizin sakat, yanlış ve çürütücü mikroplarına karşı çatlak vermeden ismetini ve hususiyetini uzun asırlar muhafaza etmiştir. Ancak Tanzimat’la hesapsızca garba açılan kapıdan içeri sızan ve içtimai bünyemize aykırı ve yabancı düşen cereyanlar bütün müesseselerimizde olduğu gibi içtimai bünyenin en sağlam yapısı olan ailede çatlaklar meydana getirerek bünyenin mukavemetini kırmış ve git gide büyüyen bu hastalık mihrakları aileyi temelinden sarsıp bugünkü renksiz, prensipsiz ve gayr-ı milli noktaya kadar getirmiştir.”

Eski kadın, kendisine medeni, vicdani ve içtimai yapısını kazandıran bir şifahi kültüre sahipti

Dünkü ve bugünkü kadının mukayesesini de yapar Ayverdi: “Eski kadının büyük çoğunlukla okuyup yazması yoktu. Fakat buna dayanarak eski kadına cahil demek, yanlış olduğu kadar hatalıdır da. Zira eski kadın, kendisine medeni, vicdani ve içtimai yapısını kazandıran bir şifahi kültüre sahipti. Bunun neticesi olarak da memleket gerçeklerine aşina ve kelimenin tam anlamıyla vatanın su katılmamış evladı, her hali, her tutumu, duygusu, düşüncesi, yaşayışı ve hayatının bütünüyle yerli ve milli damgasını taşıyan bir varlıktı. Toparlayacak olursak, tek taraflı kültür ölçü kabul edilince, bugünün okumuş yazmış kadını, eski devrin o tarihi emaneti nesilden nesile nakletmiş, sağlam ve yüklü kadını ile boy ölçüşemez olmuştur. İşte bu kaybettiğimiz kadını bulmak zorundayız.”

Hat sanatından ebruya kadar, cilt sanatından mehterimize kadar, tarih eğitiminden edebiyat ve dil meselelerine kadar mili kültürümüze ait bütün unsurlara yer veriliyor kitapta. Bu konularda en zirve şahsiyetlerle yapılan mülakatlar, onların görüşlerinin, fikirlerinin bugün için de geçerli olduğunu, hatta geleceğe de ışık tuttuğunu göstermektedir.

 

Metin Uygun yazdı

Güncelleme Tarihi: 16 Nisan 2016, 15:23
banner12
YORUM EKLE

banner19