Ebubekir Eroğlu'nun önemli eseri

Ebubekir Eroğlu'nun Sezai Karakoç'un Şiiri başlıklı kitabı 1981 yılında Bürde Yayınlarının ilk kitabı olarak yayımlandı.

Ebubekir Eroğlu'nun önemli eseri

Sezai Karakoç şiiriyle ilgili ilk derli toplu ve bütüncül değerlendirmeleri içinde barındıran sınırlı bir çalışma olmasına karşın örnek alınabilecek yanlarının çokluğu nedeniyle önemli bir yapıttır bu.

Ebubekir Eroğlu, Sezai Karakoç'un ŞiiriSezai Karakoç’un şiiriyle ilgili eleştiri ve değerlendirmeleri "doğrudan doğruya şiirine, şiir ve edebiyat anlayışına yönelik olanlar" ve "siyasal tavrı, siyasal düşünceleri doğrultusunda dünyaya bakışını önde tutmaya yönelik olanlar" diye iki bölümde irdeleyebiliriz. Başka türlü söylersek; Sezai Karakoç’un şiiriyle ilgili eleştiriler ve değerlendirmelerde iki ayrı bakış açısı, iki ayrı anlayış söz konusudur. Bu iki bakış açısı ve anlayış, siyasal kimliğiyle de öne çıkan her şair ya da edebiyat ve sanat adamında olduğu gibi Sezai Karakoç konusunda da çoğu zaman iç içe sergilenmiştir. Bu durum birçok sanatçı için geçerlidir ve her zaman bir tartışma konusu olmuştur; daha doğrusu ayrı bir tartışma konusudur.

Sezai Karakoç’la ilgili eleştiri ve değerlendirmelere baktığımızda şiiri ile siyasal duruşunun çoğunlukla birlikte ele alındığını görüyoruz. Sezai Karakoç’un siyasal duruşu elbette ki dünya görüşünden kaynaklanmaktadır. Burada özellikle "siyasal duruş" sözcesini kullanmamız Sezai Karakoç’un sadece siyasal alandaki partili durumu ile sınırlı değildir.

Şiiri ve siyasal duruşu

Sezai Karakoç’un şiiri ve siyasal duruşu gerçekten bir iç içelik, bir birliktelik sergiler. Bu nedenle şiirini ve siyasal duruşunu aynı çerçeve içinde eleştirme ve değerlendirme doğal karşılanmalıdır. Bununla birlikte Sezai Karakoç’un doğrudan şiirini ele alan, şiir üzerinde yoğunlaşan eleştiri ve değerlendirmeler de vardır. Böylesi yaklaşımlarda bile şairin siyasal duruşu yine işin içine girmiştir. Şairin özgül durumu bunu kaçınılmaz kılmaktadır.

Sezai Karakoç’un şiiriyle ilgili eleştiri ve değerlendirmeler konusunda karşılaştırmalara ve yorumlara yer veren ayrıntılı bir çalışma denildiğinde benim aklıma ilkin Ebubekir Eroğlu’nun Sezai Karakoç’un Şiiribaşlıklı kitabı gelir. 1981 yılında Bürde Yayınlarının ilk kitabı olarak yayımlanan bu kitap Sezai Karakoç şiiriyle ilgili  ilk derli toplu ve bütüncül değerlendirmeleri içinde barındıran  sınırlı bir çalışma olmasına karşın örnek alınabilecek yanlarının çokluğu nedeniyle önemli bir yapıttır.

Çözümleyici Dil Şiir Dili Üzerinden Yürüyor!

Çözümleme, şiirin kodları üzerinden şairin zihinselliğine varabilir. Kullandığı sözcükler bile şairin zihinselliğini ele verir. Çözümleme şiirin estetik sürecine katılır, katkıda bulunur. Çünkü çözümleme bir üst metindir. Çözümleme şiirsel yapıyı dilsel, göstergesel öğelerinden çözme, ayrıştırma, böylece şiirin oluşumunu gösterme ve şiiri yeniden söylemedir. Karakoç’un şiirinin kültür ürünü olduğunun farkında bir şair eleştirmen olarak Eroğlu  bu şiirin kültürel bağlantılarını da incelemesinde çözümlemiştir.Bu çözümleyişte Kelimedergisinde yayımlanan İzzettin Hanifi’nin Karakoç şiirinin kimi kültürel bağlantılarına dair eleştirel bakışa rastlanmaz. Karakoç şiirinin taşıdığı evrensel bildiri ufuklarına da temas edilir. Bu temas edişte Karakoç şirinin Akif’le olan irtibatından da hareketle epik olana doğru yol alışına da değinilir. Bu olay, günümüzde de tartışılan "edebiyatın muhalif kimliği" konusunda örnek gösterilebilir. Karakoç şiirinin çok katmanlı bir yapı oluşu, yapının her öğesini tek tek incelemeyi, çözümlemeyi gerektiriyor. Bu yüzden şiirin her öğesi için tanımlayıcı, çözümleyici ayrı metinler üretmiş Eroğlu: İmge, duyarlık, ayrıntı, açılım, kökenler, devir, özgünlük, gelenek vb. Konular son yirmi beş otuz yılın da şiirin önüne koyduğu sorunlardır. Sorunları, yoğun poetik okumalarla terimleri, kavramları yerli yerine oturtma çabalarıyla, gelişen şiirbilimin yöntemiyle açımlamaya çalışmasıyla eleştirel çalışmalar için de iyi bir örnek.

Sezai KarakoçModern şiirin, yüzey yapı+derin yapı bileşeniyle bir yapı kurmak olduğunu, bu örgütlenişin de şiirin bütün öğelerinin bir araya gelerek gerçekleştiğini söylemeliyim. Yüzey yapı ile derin yapı arasında bir uzlaşmazlık varsa şiir oluşmaz. Şiir çözümlemelerinde bu uyumun gerçekleşip gerçekleşmediğine, öğeleri dokularından ayırıp bakabiliriz. Ses+anlam bütünleşmesi, biçim+içerik bütünleşmesi, yüzey yapı+derin yapı bütünleşmesi gerçekleşmişse iyi bir şiirdir. Şiirin öteki şiirlerle bağlantıları, varsa metinlerarası ilişkileri, sözcüklerin öteki sözcüklerle ilişkileri, bağdaştırmalar, çağrışım alanları Eroğlu’nun dikkat ettiği noktalar. Seçilen örneklerde bir tarih sırası izlenmiş ve eleştiri/değerlendirmeler daha çok şairin şiiri ile Eroğlu’nun yorumlama gücünün kuşatıcılığı ekseninde yapılmıştır. Bütün bu değerlendirmelerde Sezai Karakoç’la yüz yüze gelerek yazılmış olmanın duygusallığı da  sezilebilir.Bu bakımdan çalışma, Sezai Karakoç’un şiiri konusunda nirengi noktaları olabilecek eleştiri/değerlendirmeleri hem ortaya koyma hem de bir hatırlatma sayılmalıdır.

Modern Türkçe şiir içinde kendine özgü pek çok özelliği ile önemli bir yere sahip olan Ebubekir Eroğlu’nunSeza Karakoç’un Şiiri kitabı işlenmiş, olanakları olan, ele aldığı şairin dünyasını kavrayarak zenginleştirme imkanını içinde bulunduran bir kitaptır.

Keşke, şiirin terim ve kavramlarıyla Sezai Karakoç şiirini açımlamaya özen gösteren bu küçümen kitabın işlenmiş halini otuzuncu yılında ya da ona varmadan yeniden okuma imkânına kavuşsak.

 

Asım  Öz

Güncelleme Tarihi: 21 Nisan 2016, 15:19
YORUM EKLE
YORUMLAR
ali deniz
ali deniz - 10 yıl Önce

bu kitabın baskısı var mıdır aceb?

banner19

banner13