Divan edebiyatına Faik Reşad’ın hediyesi: Divançe-i Vecdî

"Faik Reşad daha önce Süleymân Efendi’nin matbaasında 1289/1872 yılında basılan Dîvân-ı Vecdî Efendi adlı eseri hem müstensih hem de basım hatalarından dolayı oldukça eksik bulmuş ve Dîvânçe-i Vecdî’yi tekrar bastırma gereği duymuştur." Murat Aslan yazdı.

Divan edebiyatına Faik Reşad’ın hediyesi: Divançe-i Vecdî

Türk edebiyatında XIII. asırdan XIX. asıra dek yedi yüzyıllık bir zaman dilimine yayılan divan edebiyatı, adını şairlerin hayat boyu yazdıkları şiirleri “divan” adı verilen yazma kitaplarda toplamasından ve karşılıklı şiirlerin okunduğu, sohbetlerin yapıldığı ve tabii ki çoğu zaman içkilerin içildiği edebî toplantılara da “divan” denilmesinden almıştır. Osmanlı’da matbaanın kullanılmaya başlanmasıyla söz konusu yazma eserler matbaalarda basılmaya başlanmıştır ancak yazmalardaki farklılıklar, bu metinleri eleştirel bir gözle hazırlayacak alana hâkim kişilerin varlığını gerektirmiştir. Bu işi yapanlardan biri de XIX. asır Osmanlı aydınlarından Faik Reşad’dır.

Kendisi de bir şair olan Faik Reşad, Dîvânçe-i Vecdî adlı eseri yayıma hazırlamıştır. Vecdî, XVII. asır divan şairlerinden biridir. Faik Reşad’a göre o, Neşâtî ile birlikte, gazel sahasının en kudretli şairlerinden biridir. Vecdî 1661’de vefat etmiş, geride yalnızca bir Divançe (küçük divan) bırakmıştır (Yekbaş 2014).

Faik Reşad daha önce Süleymân Efendi’nin matbaasında 1289/1872 yılında basılan Dîvân-ı Vecdî Efendi adlı eseri hem müstensih hem de basım hatalarından dolayı oldukça eksik bulmuş ve Dîvânçe-i Vecdî’yi tekrar bastırma gereği duymuştur. Öyle ki daha önce basılan divançe ona göre “okunamaz derecede âlûde-i habt u hatâ”dır. Dîvân-ı Vecdî Efendi adlı metni kimin hazırladığı ilgili yayında belirtilmemiştir. 1308/1890-1891’de basılan Dîvânçe-i Vecdî’nin iç kapağında da eseri hazırlayan kişinin adı yazılmamıştır, yalnızca bu yayının sahibi ve neşredeni olarak Kirkor ismi zikredilmiştir. Bu eseri hazırlayanın kim olduğu 3. sayfada yer alan ön sözün altındaki “Reşad” isminden anlaşılmaktadır. Faik Reşad’ın hazırladığı Dîvânçe-i Vecdî’yi daha önce yayımlanmış olan Dîvân-ı Vecdî Efendi’den ayıran iki temel özellik göze çarpmaktadır. İlk olarak Faik Reşad, şiirlerdeki bazı kelimeleri dipnotlarda açıklamış, kullanımdan kalkmış kelimelerin ise güncel hâllerine işaret etmiştir. İkinci olarak ise daha önceki neşirde yer alan on muammaya kendi hazırladığı metinde yer vermemiştir. Faik Reşad’ın önceki neşri çeşitli hatalardan dolayı eleştirmesine rağmen onun neşrinde de bazı aruz hataları görülmektedir.

Dîvânçe-i Vecdî’de Faik Reşad’ın bir sayfalık kısa bir ön sözü; şair Vecdî’nin ise 70 gazeli, 9 kıtası ve 5 rubaisi bulunmaktadır. 64 sayfa uzunluğunda olan divançe, Kasbar Matbaası tarafından İstanbul’da basılmıştır. Divançe son olarak Ahmet Mermer tarafından yayımlanmıştır (2002).

Eserden Örnekler

Ön Söz’den

On ikinci ‘asr-ı hicrî Osmanlı şâ‘irlerinin muktedirlerinden biri de {Vecdî}dir. Müşârün-ileyhin Dîvânçe-i Eş‘ârı yigirmi sene evvel tab‘ olunmuşdur. Şimdiki hâlde nüsah-ı mevcûdesi kalmamış hükmünde oldukdan başka – sehv-i nâsih, cehl-i tâbi’ gibi iki büyük kuvve-i muhribenin te’sîr-i mukâvemet sözüyle – evvelki tab‘ı okunulmaz derecede âlûde-i habt u hatâ oldığından merhûmun rûhuna bir Fâtiha ihdâsı kabilinden olmak üzere şu sûretle ya‘ni musahhih olarak tekrar tab‘ıyla kitâbhâne-i müntesibîn-i edebe yâdigâr edildi. (Reşâd, Faik Reşad 1308: 3).

Murat Aslan

Kaynakça

Dîvân-ı Vecdî Efendi. (1289). Süleymân Efendi Matbaası.

Faik Reşad. (1308). Dîvânçe-i Vecdî. İstanbul: Kasbar Matba‘ası.

Mermer, Ahmet. (2002). XVII. Yüzyıl Dîvân Şâiri Vecdî ve Dîvânçesi. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Yekbaş, Hakan. (2014). “Vecdî, Abdülbâkî”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. //teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/vecdi-abdulbaki (Erişim Tarihi: 11.12.2021).

Yayın Tarihi: 15 Aralık 2021 Çarşamba 10:00
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner26