Bedeli ödenmiş bir kitap

Hemen bir dava açıldı ve Fikret Başkaya, bu kitabından ötürü Terörle Mücadele Yasası'na muhalefetten 20 ay hapis cezasına çarptırıldı

Bedeli ödenmiş bir kitap

Üstat Cemil Meriç, bir zamanların Türkiye'sinden bahsederken “düşüncenin kuduz köpek gibi kovalandığı bir yer” olarak tarif eder. Üstat bu sözün de bir suç olmasından korkmuş olmalı ki kuduz köpeğe benzetse de onun itlaf edilmesinden değil kovalanmasından söz açmış. “Düşünce özgürlüğü” diye literatüre geçen bu dönemde sağ-sol, İslamcı ayrımı yapılmadı; paradigmaya aykırı görülen her düşünce ve çıkış cezalandırıldı; bazı metinler daha yayımlanma imkanı bulamadan dergi ve gazetelerde sümenaltı edildi; bazıları da kuşa çevrilerek yayımlandı. Bu dönemde düşünceyi bilimsel bir temele oturtarak yayımlamak, üniversitenin akademik özgürlüğünün bir parçası sanılıyordu. Bu güven ! ortamından yararlanan ve o sıralarda Doçent doktor olan Fikret Başkaya da böyle sandığı için Paradigmanın İflası’nı yayımladı. Yıl 1991.

 

Fikret Başkaya
Fikret Başkaya

Yer yerinden oynadı

Kitap yayımlanır yayımlanmaz düşünce ve basın dünyasını sarsmakta gecikmedi. Çünkü sistem eleştirisine damardan girmişti Başkaya. Antiemperyalist olduğu söylenen savaşın hiç de böyle olmadığını, lokal bir alanda cereyan ettiğini ve bu savaşın kişi kültü üzerine oturduğunu söyledi. Sistemin diktatoryal niteliğini açık eden sayfalarda yazar, Bonapartist anlayışı uygulamalar ışığında ifşa ediyor, siyasi olarak çürüyen rejimin ekonomik olarak da hem iç hem dış sömürüye dayandığını söyleyerek paradigmanın iflasını ilan ediyordu. İdris Küçükömer’den sonra doğrusu bu çapta bir eser ve söylemle karşılaşmamıştı sistem. Özellikle sol ne yapacağını, ne diyeceğini şaşırdı. Şaşırmayan tek kurum vardı: Yasakçı zihniyet. Hemen bir dava açıldı ve Fikret Başkaya, bu kitabından ötürü Terörle Mücadele Yasası'na muhalefetten 20 ay hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını da Haymana Kapalı Cezaevi'nde çekti.

 

“Ben laik değilim”

Sistemle ilgili olarak aynı dönemde bedel ödeyen bir başka siyasetçi vardı: İbrahim Halil Çelik. Belediye başkanı iken “Ben laik değilim.” dediği için hemen tutuklanan İbrahim Halil Çelik’ten sonra; kişilerin değil, sistemin laik olduğu ve olabileceği, bu sözün suç olmadığı veya olmaması gerektiği sonucuna varıldı neden sonra. Bir söz söylenmişti ve bedeli de ödenmişti.

Fikret Başkaya, Paradigmanın İflasıBu kitapta söylenen sözler o dönemde değişik ifadelerle dönemin milletvekili Hasan Mezarcı tarafından tekrar edildi ve onun öncülüğünde TBMM arşivlerine girilerek İstiklal Mahkemeleri ile ilgili dökümanlar yayımlandı.

 

Marksist bir bakış açısı

Fikret Başkaya’nın yazdığı eserin farkı ise bakış açısını Marksizm belirliyordu; eserde kişi kültü üzerinden yürüyen efsanevi tarih anlayışı okkalı söz ve dipnotlarla eleştiriliyordu. Enteresandır, yazar hapishanede idi ama kitap toplatılmamıştı. Kitap ikinci, üçüncü baskısını yaparken yazarı hapishanede gün sayıyordu.

Bakış açısının Marksizm olmasını bir kusur olarak değerlendirenler oldu. Haklı da olabilirler. Ama bu eleştiriyi yönetenler başka bir bakış açısıyla aynı ağırlıkta ve derinlikte bir eser yazamadı. Mahallenin birisinde öteden beri sistem eleştirisi yoktu zaten. O mahalle, hep kişi üzerinden yürütmüştü eleştirilerini. Oysa ortalıkta kişi mişi kalmamıştı. Ne gerek var, ortalıkta olmayan kişileri eleştirmeye, esas olan paradigma deyip bu devasa işi kökten (radikal) yaklaşan olmadı. Doğrusu bu eserin mümasili bizim mahallede yazılmalı idi. Ama kimse bir bedel ödemeye yanaşmadığı için var olanla yetinildi.

Fikret Başkaya, Paradigmanın İflası’nı ilan ettikten sonra itiraf etmediler ama birileri, iflas eden sistemi tamir etme çalışmalarına hız verdi ve eserin böyle bir yansıması da oldu. Önemini  hâlâ koruyan bir eser Paradigmanın İflası. Okumayanlara duyurulur.

 

Kamil Yeşil duyurdu.

Güncelleme Tarihi: 06 Ocak 2010, 09:12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Harun Murtazalı
Harun Murtazalı - 9 yıl Önce

Önemli bir eser. Sistem eleştirisi üzerine mutlaka okunması gereken bir eser. Kamil Yeşil'e tanıtım-değerlendirme yazısı için teşekkürler. PARADİGMANIN İFLASI okunduğunda sistemin karanlıkta kalan noktaları aydınlanıyor. Bir başka açıdan okunuyor tarih. Esaslı bir eleştiri.

Ahmet Örs
Ahmet Örs - 9 yıl Önce

okuduğumuz büyük kitaplardan...
kendisine şükran borçluyuz!

banner19