Bağımsız Sinema Kuşağının Melankolik Komedileri

Melankolik komedi tarzındaki filmlerin ortak özelliği, oyuncunun filmde sergilemiş olduğu tutum, hal ve davranışlarının altında yatan ruhsal nedenlere seyircinin de dâhil olması, karakter zafiyeti ve hatalarına rağmen seyircinin film karakterine sempatiyle yaklaşmasıdır. Sedat Palut, Melankolik Komedi kitabı üzerine yazdı.

Bağımsız Sinema Kuşağının Melankolik Komedileri

Sinema bir büyüdür. Karanlık bir salonda dev bir ekrana bakıp, seyirciye sunulan bir dünyada kaybolmak… Bu büyünün önemi günümüzde gittikçe artmakta. Teknolojinin gelişmesi, film çekme olanaklarının artması, farklı fikirlerin sinema için de hareket etmesi bu büyünün güçlenerek devam etmesine vesile olmakta.

Yıllar içinde oluşan bir sinema kodlaması gerçekleşti. Hatta film sitelerinde film ararken aksiyon, romantik-komedi, dram gibi kodlarla izleyiciler film aramaktadır. Yapım şirketleri de filmleriyle ilgili bu kodlamaları, kategorileri kullanmaktadır. Fakat son yirmi yıl içinde çekilen filmleri bazı sinema yazarları ve izleyiciler bu kodlar içinde yerleştirmekte zorlanıyorlar. Çünkü bağımsız sinemacıların yaptıkları filmler sadece bu kodlardan bazılarına hitap etmiyor, daha geniş bir yelpazede değerlendirilmek zorunda bırakıyor.

Yakın zamanda bu durumu tartışan bir kitap yayımlandı: Melankolik Komedi. Kitabın alt başlığı “Ana Akım Sinemanın Dışında Kalan Hollywood” Kitap, Profil Yayınları kitapları arasından çıktı. Kitabın yazarı Katja Hettich. Almanya’da sinema ve televizyon eğitimi almış. Şu an Bochum’da Fransız sineması üzerine dersler veriyor..

Yazar, “melankolik komedi” kavramını ortaya atarken Hollywood’daki bazı değişime dikkat çekiyor. “Yeni bir komedi kuşağının buluşu olan bu filmler, Hollywood tarzında prodüksiyon ve pazarlama sistemi içinde yer almalarına rağmen izleyici ve eleştirmenlerin tam onayını aldıkları için giderek gizil bir auranın sahibi olmaktadırlar.”

Yazar kitabında, kategorileştirerek bazı filmleri incelemiş. Rushmore, The Royal Tenenbaums, The Life Aquatıc With Steve Zissou, Los tin Translation, Being John Malkovich, Adaptatiton, Eternal Sunshine Of The Spotless Mind vb filmleri her anlamıyla değerlendirmiş.

Orta halli bütçeler, bağımsız yapımlar

Bu filmleri değerlendirme basamağına alırken bazı unsurların göz önünde olduğuna dikkat çekiyor yazar. Birincisi filmlerin yapımcıları arasında Universal, Colombia TriStar, Miramax, New Line gibi büyük şirketlerin olması, ikincisi ise ana akım sinemaya yakın bazı oyuncuların (Bill Murray, Gwynet Paltrow, Ben Stiller, Jim Carrey Kate Winslet, Natalie Portman vb) bu orta halli bütçelerde, bağımsız yapıtlarda yer almasıdır. Yönetmenlerin, filmlerin çoğunda benzer oyuncularla çalıştığını söylemekte fayda var. Yazar, yönetmen ve senaristlerin “seyirciye sundukları alışılmamış öyküler, karakterler ve estetik yoluyla; yazar-filmciler ve yaratıcı ekipler sayesinde Hollywood’un büyük kitle prodüksiyonlarından farklı olduklarını ortaya koyuyorlardı.

Peki, yazarın yukarıda ismi geçen filmlerden yola çıkarak ifade ettiği “melankolik komedi” kavramı nedir? Onu da şu cümlelerle açıklıyor: “Geleneksel biçimde örülmüş eylem kurgusu değildir yapıtın merkezinde olan; tersine, belirli bir ruh halinin ifade edilmesi ve de izleyici üzerinde bırakılmak istenen potansiyel etki ve bunlarla birlikte arzu edilen sonuçları elde etmek için kullanılan biçemsel araçlardır.”

Yazara göre bu filmlerin ortak özelliği, oyuncunun filmde sergilemiş olduğu tutum, hal ve davranışlarının altında yatan ruhsal nedenlere seyircinin de dâhil olması, karakter zafiyeti ve hatalarına rağmen seyircinin film karakterine sempatiyle yaklaşmasıdır. Ayrıca filmde rol alan önemli roldeki oyuncuların ya sanatsal ihtirasları vardır ya da yaratıcıdırlar. Mx Fischer, Rusmore’da drama yazarı, rejisördür; The Royal Tenenbaums’ta Gwynet Paltrow oyun yazarıdır; Adaptation’da Nicolas Cage senaristtir; Lost in Translation’da Bill Murray oyuncu, Scarlett Johansson yazar olmak isteyen kişidir. Haliyle bu listeyi uzatmak mümkün.

Karakterlerin ortak özellikleri

Melankolik komedi tarzındaki filmlerde öne çıkan melankolik durum ve karakterin dökümünde tartışılacak iki unsur vardır. Birincisi başarısızlığın kaynağına gitmek; diğeri de kişilerin bu başarısızlıkla nasıl mücadele ettiğini ve başarılı olduğunu göstermektir. Yukarıda örneklerini verdiğimiz filmdeki karakterlerin bu anlamda ortak özellikleri vardır: çoğu mutsuzdur, karamsar bir dünya görüşleri vardır ve yapı olarak melankoliye eğilimlidirler. Yönetmen ve senaristler, bu tarz filmlerdeki komedi unsurlarını ise karakterlerin gündelik hayat durumlarındaki basit işleyişlerden yola çıkarak seyirciye ulaştırmaya çalışır. Bunun sırrı da diyaloglardaki başarıdadır.

Melankolik Komedi kitabı, Hollywood’un büyük bütçeli filmlerinden farklı, bağımsız sinemanın hareket alanında ön plana çıkan filmleri inceleyen ve analiz eden bir kitap. Ana akım dışındaki filmleri ve bu filmlerin satır aralarını merak edenler için tavsiye edilebilir.

 

Sedat Palut

 

                                                                          

Yayın Tarihi: 16 Temmuz 2018 Pazartesi 14:44 Güncelleme Tarihi: 17 Şubat 2020, 17:03
banner25
YORUM EKLE

banner26