Adaletin ve Dürüstlüğün Destanı: Bülbülü Öldürmek

İnsan hakları aktivistleri için önemli bir kent olan Alabama doğumlu yazar Harper Lee, 'Bülbülü Öldürmek' romanını; Afrika kökenli Amerikalıların farklı bina giriş-çıkışları, farklı kamu tuvaletleri ve hatta farklı içme suyu kaynakları kullandıkları dönemde kaleme almıştı.

Adaletin ve Dürüstlüğün Destanı: Bülbülü Öldürmek

1960 yılında yayımlandığından bu yana okurlar nezdinde özel bir yer edinen Pulitzer ödüllü Bülbülü Öldürmek, Amerika’nın güneyinde yaşanan ırkçılığı ve eşitsizliği, bir çocuk kahramanın, Scout Finch’in gözünden anlatıyor. Bir zencinin haksız yere suçlanması üzerinden gelişen olaylar; önyargılar, riyakârlık, sınıf ve ırk çatışmalarıyla besle­nen küçük bir Amerikan kasabasının sınırla­rını aşıp, insanlar arası ilişkide adaletin ve dürüstlüğün önemini anlatan evrensel bir hikâyeye dönüşüyor.

İnsan hakları aktivistleri için önemli bir kent olan Alabama doğumlu yazar Harper Lee, bu romanı; Afrika kökenli Amerikalı­ların farklı bina giriş-çıkışları, farklı kamu tuva­letleri ve hatta farklı içme suyu kaynakları kullandıkları dönemde kaleme aldı. Bu öyle bir dönemdi ki toplu taşımada siyahlar oto­büslerin arka kısmında durmak zorundaydı ve bir beyaz, onlardan koltuklarını istedi­ğinde, kalkarak yer vermeleri gerekiyordu.

Bülbülü Öldürmek romanının anlatı­cısı ve başkarakteri Scouth Finch, Harper Lee’nin içine kapanık yapısından dolayı yazarın kendi çocukluğu ile özdeşleştirilmekte­dir. Bu anlamda Bülbülü Öldürmek yarı otobiyogrofik olarak nitelendirilebilir.

Bireysel ve toplumsal düzeyde iyilik ve kötülük

Scout Finch’in çocukluk anıları, insan­ların yavaş hareket ettikleri zamanlar ile başlamaktadır. İnsanlar salına salına mey­danın bir tarafından karşı tarafına geçer, medyanın çevresindeki dükkanlara salına salına girer çıkar, hiç acele etmezlerdi. Babasından beş yaş küçük olan anne­si, o iki yaşındayken ölmüştü, bu yüzden onun yokluğunu hiç hissetmezdi. Evlilik­lerinin ilk yılında ağabeyi Jem, dördüncü yılında Scout doğacak, iki yıl sonra da anneleri bir kalp krizinden ölecekti.

Babası iki çocuğunu yalnız büyütme­ye çalışan bir avukattı. Romanın ana hi­kayesi, babasının, eğitimsiz ve alt gelir grubuna mensup tembel bir beyaz olan Bob Ewell’ın, kızı Mayella Eweell’a teca­vüz ile suçladığı siyahi Tom Robinson’un savunma avukatlığını üstlenmesi ile ge­lişmektedir.

Ewell’ların tek üstünlüğü beyaz olmala­rıdır. Bob Ewell’ın karısı ölmüş, kızı Mayel­la ise kız kardeşleri ve babasına bakmak zorunda kalarak eğitim alamamıştır. Bob, ailesinin durumunu düzeltmek istemekte ancak harekete geçecek gücü bulamamak­tadır. Mayella ise babasının tacizine uğra­yarak üstlendiği ağır sorumluluğu taşımaya çalışırken kendi hayatını değiştirecek bir güç aramaktadır. Bu sırada siyahi bir genç olan Tom hayatına girer. Mayella, Tom ile evlen­mek ister. İşler beklediği gibi gelişmez.

Bu ise Bob’a, kızının bir siyah tarafın­dan taciz edildiği suçlaması ile mahkeme­ye gitme yolunu açacaktır. Bob bu konuyu, siyahlara karşı bir mücadele veren baba rolünü yüklenmesi ile önünü açacak bir fırsat olarak görür.

Ancak Scout Finch’in babası Atticus’un Tom’un savunmasını üstlen­mesi ile bütün kasaba babanın ve kızının yalancı olduğunu anlayacaktır. Bob Ewell Scout’ın ağabeyi Jem’in kolunu kıracak, Scout’u da öldürmeye kalkışacak, komşularından birinin yar­dımı ile Scout ağabeyinin hayatını kurta­racak, ancak bu komşu Bob’u öldürmek zorunda kalacaktır.

Jem, kolu tam dirseğinden fena hal­de kırıldığında aşağı yukarı on üç yaşın­daydı. Kolu iyileşip de bir daha asla futbol oynayamama korkusundan kurtulduğun­da ağabeyim, bu sakatlığını neredeyse hiç hatırlamaz olacaktı. Sol kolu sağ ko­luna göre biraz kısaydı; ayakta durur ya da yürürken elinin üstü bacağıyla dik açı yapar, başparmağı da bacağına paralel dururdu. Hiç umursadığı yoktu, pas ve­rebiliyor, topa yere düşmeden önce vu­rabiliyordu ya, bu ona yetiyordu.”

Alabama’nın Monroeville kasabasında çocukluğunu geçirmiş olan yazar Harper Lee, 2016’da 89 yaşındayken hayatını kay­betti. Bülbülü Öldürmek kitabında, yalın ama çarpıcı bir dil kullanıyor. Adalet, özgürlük, eşitlik ve ayrımcılık gibi hâlâ güncel temaları, Scout’un büyüyüş öyküsüyle birlikte dokuya­rak, iyilik ve kötülüğü hem bireysel hem de toplumsal düzeyde mercek altına alıyor.

Harper Lee, Bülbülü Öldürmek, Sel Yayınları

Kitabın Ortası dergisi, Şubat 2018, sayı 11.

Güncelleme Tarihi: 14 Nisan 2018, 11:35
banner12
YORUM EKLE

banner19