2015'te yayınlanan hatırat ve biyografi kitapları

Hatırat literatürümüz son yıllarda hızlıca artıyor ve yayınlanan kitaplar, öyle ya da böyle ilgi görüyor, seviliyor, okunuyor, okutuluyor. Mehmet Erken, 2015 yılında yayınlanan hatırat-biyografi eserlerinden bir kısmını derledi.

2015'te yayınlanan hatırat ve biyografi kitapları

Hatırat literatürümüz son yıllarda hızlıca artıyor ve yayınlanan kitaplar, öyle ya da böyle ilgi görüyor, seviliyor, okunuyor, okutuluyor. Hatırat alanında, özellikle âlimlerin ve ariflerin hatıratları, biraz da bilinmeyen bir tarihe ışık tuttuğundan olsa gerek, bir nebze daha fazla ilgi görüyor diyebiliriz.

Bu sene, nihai halini bulan iki hatırat var. Bunlardan bir tanesi, ilk baskısı 1985 yılında 32 sayfa olarak yapılan ve geçen 30 sene içinde, mufassal bir eser haline gelen Kutuz Hoca’nın Hatıraları;diğeri ise ilk cildi 2007 yılında yayınlanan fakat 1992 yılından bu yana üzerinde çalışıldığını, kitabın girişinde okuduğumuz Ali Ulvi Kurucu’nun Hatıraları’nın 4. cildi. Özellikle Ali Ulvi Kurucu’nun hatıratının, insanların hatırat okuma zevkine zevk kattığını, hepimizin geçmiş algısını dönüştürdüğünü ve okuyan herkeste kalıcı izler bıraktığını söylemek abartı olmayacaktır.

90'lardan sonra hatırat yayını çoğaldı

Bu kitaplardan, Kutuz Hoca’nın Hatıraları üzerinden devam edelim. Kitabın sonunda, “Cumhuriyet Devri Hoca ve Şeyhlere Dair Hatırat, Biyografi ve Monografi Kitapları” bibliografyası mevcut. Bu bibliografyayı incelediğimizde, eserlerin yazım tarihlerinin 90’lara kadar dalgalı bir seyir izlediği fakat 90’ların ortalarından itibaren her sene arttığı rahatlıkla görülüyor. Bu artışın sebepleri arasında imkanların artması kadar, hatıralara duyulan ihtiyaç da önemli bir yer tutuyor. Bir de kitaplara girmeyen, gazetelerde, dergilerde, internet sitelerinde yer alan hatırat türü yazı, röportaj, değinileri hesaba katarsak, 2000’lerin ortalarından itibaren tam bir patlama olduğu su götürmez bir gerçek. Bu patlamanın önde giden atlısı Ali Ulvi Kurucu’nun hatıraları ise, Kutuz Hoca’nın hatıraları da (hem İsmail Kara’nın kendi hatırat yayınlama mazisi, hem de bahsini yaptığımız, Türkiye’de son yıllarda hatıratların, biyografilerin artması bahsinde) önemli köşe taşlarından biri.

Bu seneyi, bence hatıratlar için önemli bir sene kılan şeylerden bir diğeri, şahsi çabaların yanında, kurumsal olarak Bilim ve Sanat Vakfı tarafından yıllardır süren “Sözlü Tarih” çalışmasının bu sene içinde çok daha geniş ve sistematik bir şekilde ilerleyeceğinin duyurulmasıdır.

Dinlemek ve okumak, birazcık da dikkat etmek

Peki neden hatıratlara ihtiyaç duyuyoruz? Herşeyin görselliği ile anlaşıldığı bir çağda neden şifahi anlatımlara hâlâ bu kadar mecburuz? Bu geniş bir tartışma konusu tabi ki.

Siyasi ve sosyal olayların izlerinin büyük bir hızla silindiğini söylemeye gerek yok. Bu silinme kimi zaman devlet eliyle, kimi zaman insanların kendi iradeleriyle, kimi zaman ufak “yenileşme arzuları” uğruna düzenli veya düzensiz bir şekilde, her yerde icra ediliyor. Hayır için caminin “eski halıları”nı yenileten iş adamları mı istersiniz, dedesinden kalan büyük kitaplıkları kullanmayacağı için çöpe atan mı? Ya da mazisinin peşinden gelmesini istemeyen pek çok kişinin yaptığı gibi kitaplarını, hatta kendi çıkardıkları dergiyi “kaybedenler” mi? Devletin kıyımlarını anlatmak için hangi örnekten başlasak diğerinin hatrı kalır. Kötü niyetlerle ya da “iyi niyetlerle” pek çok eserin yok edildiği, eşyanın kaybedildiği, kişinin ise kenara itildiği malum. Son dönemde sitemizde seri olarak yayınlanan tarihi çeşmelere dair yazılar, çok basit bir örnek olarak zikredilebilir.

Hayatlarımızın ince ayrıntıları da, artan hayat ritmi ile paralel bir şekilde kayboluyor ve hiçbir iz bırakmadan yok oluyorlar maalesef. Babaannemin anlattığı İstanbul’a dair veya ev yaşantısına dair hiçbir iz yok mesela bugün. Tabi bugün için, hem iradi hem de gayri iradi bir “anlayamama problemi” de mevcut. Şöyle düşünelim, bir kütüphane kurmak istiyorsunuz ve yıllarca sahaf sahaf dolaşıyorsunuz, kitaplar satın alıyorsunuz, belge topluyorsunuz. Birkaç bin tane çok özel el yazması ve matbu kitap var elinizde. Bugün için böyle bir kütüphanenin “benzerini” birkaç gb halinde bilgisayarınızda depolamanız mümkün. Yani sahaf dolaşmanıza da gerek yok (ya da siz öyle zannediyorsunuz), belge toplamanıza da (yine siz öyle zannediyorsunuz), çünkü pek çok şey internette var (ve yine siz öyle zannediyosunuz). Hayatını bu kadar çok zanna ve “mış gibi”ye yaslayan bizler, binbir emekle elde edilen eşyaların, yükselen ufacık binaların kıymetini anlatabliir mi? Çoğu zaman anlamıyor zaten.

İşte iradi ve gayri iradi arasında kaybolan şeyler de bunlar. Anlayamamak. İdrak edememek. Dinlemek ve okumak, birazcık da dikkat etmek, bu konuda fark edilmeden sürüklenilen yerden kurtarıyor pek çoğumuzu.

2015 yılında yayınlanan hatırat-biyografi eserlerinden bir kısmı

Bugün Osmanli bakiyesi ulema ile ilgili yapacağımız bir internet aramasında ilk karşımıza çıkan yerlerden bir tanesi, Altınoluk dergisi arşivi. Dergi, yayına başladığı yıllarda sistematik söyleşiler gerçekleştirmiş ve bu vesile ile ulemadan, urefadan pek çok kişi ile yahut pek çok kişi ile ilgili söyleşiler yapmış. Bu söyleşiler daha sonra Âlimlerimiz 1, Âlimlerimiz 2, Fikir Adamlarımız 1 ve Fikir Adamlarımız 2 isimleri ile kitaplaştı.

Bu konuda Dergah Yayınları, Beyan Yayınları, Timaş Yayınları gibi yayınevleri belirli- belirsiz aralıklarla hatırat ve biyografi eserleri yayınlıyorlar. Diğer pek çok eser ise farklı farklı yayınevlerinden yayınlanıyor. Bu nedenle hangi hatıratın ne zaman nerede yayınlandığını bulmak, denk gelmek, tespit etmek, ilgilileri için ciddi bir mesele. Aşağıdaki kısa liste, 2015 yılında yayınlanan hatırat-biyografi eserlerinden bir kısmı.

Necdet Subaşı, Tedavüldeki Kitaplar, Tezkire Yayınları

Necdet Subaşı, Yaz Dediler Ânı, OTTO yayınları

Selma-Ferda Argon (konuşan: Fatih Bayhan), Dedem Mehmet Akif, Timaş Yayınları

Siyami Akyel, Ali Nar Hoca ve Düşünce Yapısı, Ravza Yayınları

Şeyhülislam Ürgüplü Mustafa Hayrı Efendinin Meşrutiyet, Büyük Harp ve Mütareke Günlükleri (1909-1922), İş Bankası Kültür Yayınları

Ahmed Salahaddin Bey, Kabe Yollarında Surre Alayı Hatıraları, Dergah Yayınları

Debre Mebusi Basri, Arnavutluk ve Buhran-i Osmani, Klasik Yayınları

Mehmet Alkış, Bir Bevir Bir Şahit Melle Sabri, Beyan Yayınları

Ahmed Akgündüz, Arşiv Belgeleri Işığında Bediüzzaman Said Nursi ve İlmi Şahsiyeti, OSAV

Muhammed Han Kayani, Muhammed İkbal, İlke Yayınları

Ebubekir Aytekin, Artanlı Mehmed Said Hoca, Yaşadığı Devir, Hayatı ve Hizmetleri, Kayıhan Yayınları

Ömer Özden, Naim Hoca: Halk Adamı, din adamı, Millet adamı, Dergah Yayınları

Orhan Bayrak, İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Akıl Fikir Yayınları

Mim Kemal Öke, Yaralı Ceylanlar Kulübü, Sufi Yayınları

Claude Addas, İbn Arabi: Dönüşü Olmayan Yolculuk, Nefes Yayınları. (Bu kitap, aynı yazarın daha önce yayınlanmış Kibrit-i Ahmer’in Peşinde kitabından farklı olarak, daha rahat okunmaya müsait, kısa bir İbn-i Arabi biyografisidir.)

Şahin Doğan, Şehr-i Urfa: Ruhumun Masal Şehri, Gelenek Yayınları

Rudolf Zabel, İstanbul için savaş: Bir gazetecinin Çanakkale savaşı anıları, Çizgi Yayınları

Orhan Okay, Anadolu’dan Hatıralarla Nurettin Topçu’nun Mektupları, Cümle Yayınları

Mehmet Barut (Yayına hazırlayan: Kamil Büyüker), Hicaz Yolları: Cumhuriyet Döneminde bir taşra müftüsünün hac hatıraları, Basım: TDV Yayın matbaası

Dünyabizim'den hatıratlara katkı

Bu kitaplara ek olarak, sistemli bir şekilde uzun soluklu röportajlara imza atmış cevaplar.org sitesinin adını anmamak, sürekli etkinlikler ve kitaplar ile bu konuyu gündemde tutmaya çalışan Mehmet Nuri Yardım’dan bahsetmemek ayıp olur.

Dunyabizim.com’un da, bu gözle bakıldığında ciddi bir arşiv niteliği taşıdığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Sitemizde şimdiye değin yaptığımız uzun soluklu röpotajların önemli bir kısmına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Ebubekir Erdem,1.Bölüm, 2.Bölüm

Hamza Türkmen, 1. Bölüm, 2.Bölüm, 3.Bölüm

Asım Taşer

Mustafa Yazgan

Cengiz Kallek

Mehmet Kamil Berse

Bahadır Kurbanoğlu 1. Bölüm, 2. Bölüm

Davut Özgül (Rahmetli Davut Özgül’ün, vefat etmeden önce Bir İnsan Biriktirdim isimli bir hatırat kitabının da yayınladığını hatırlatmış olalım.)

Abdullah Kars 1.Bölüm, 2.Bölüm

Semra Kürün Çekmegil

Taner Yüncüoğlu

Fatih Çollak

Şafak Tavkul, 1.Bölüm, 2.Bölüm

Müftü Mustafa Polat

Necati Aktülün

Tarık Tufan

İlhami Atalay

Belkıs İbrahimhakkıoğlu

Fatma Serap Karamollaoğlu

Mahmut Toptaş

Cilt ustası İslam Seçen, 1.Bölüm, 2. Bölüm

 

Mehmet Erken yazdı

Güncelleme Tarihi: 16 Nisan 2016, 13:59
banner12
YORUM EKLE

banner19