banner17

2015'te yayınlanan felsefe kitapları

Felsefe çevirileri açısından bu yılın güzel armağanları beraberinde getirdiği söylenebilir. Yunus Babacan yazdı.

2015'te yayınlanan felsefe kitapları

Felsefe

Felsefe çevirileri açısından bu yılın güzel armağanları beraberinde getirdiği söylenebilir. Özellikle basılan eserlerin tamamının orjinal diline ve metnine sadık bir şekilde işin erbabı isimler tarafından çevrildiğini vurgulamak gerek. Bu açıklamayı tuhaf bulacak okuyucular olacaktır fakat çeviri tarihimizde felsefe metinlerin orjinal dilinden değil de çevrilmiş bir dilden çevirinin çevirisi yapılarak tercüme edilmesi gibi garabetler veya ehliyetsiz çevirmenlerin metni ve konuyu okunmaz-anlaşılmaz kılması türünden talihsizlikler saymakla bitmez. Bu anlamda tercüme işinde dikkat çekici bir gelişme olduğu söylenebilir. Bu gelişmede çevirmen sayısının ve profilinin farklılaşması, akademide yer almayıp kaliteli çevirilerin aranan ismi olan mütercimler, lisansüstü eğitim alan felsefe öğrencilerinin çeviri süreçlerine yönelmesi gibi bir çok etkenin önemli olduğu söylenebilir.

Felsefe metinlerinin kapsamının hâlâ ağırlıklı olarak Kıta ve Amerikan felsefesi etrafında şekillenmesi en büyük eksiklik. Mesela Türkçe’de kitapları bulunan fakat düşünsel olarak Kıta felsefesiyle kuvvetli rabıtası olan Japon filozof Kojin Karatani’nin eserleri bile Japonca üzerinden değil İngilizce üzerinden tercüme edildi.

Bir diğer önemli haber; yaşayan en büyük bilim felsefecisi Ian Hacking’in sembolik mantığı sarih bir şekilde ele aldığı eseri, 2005’te neşredilen Şansın Terbiye Edilişi’nden sonra Türkçe’ye çevrilen ikinci Hacking eseridir.

Heidegger’in dersleri arasında basılan ilk metin 1935 tarihinde Freiburg Üniversitesi’nde verdiği yaz dersi olanMetafiziğe Giriş’tir. Bu metin, Heidegger’in de 1953’te Being and Time’ın yedinci baskısına yazdığı önsözde belirttiği üzere kendi felsefi düşüncesine yada “Varlık sorunun” izahına giriş için ideal bir eserdir. Bu dersler ilk kez Almanca’da 1953’te basılmıştır ve iki farklı İngilizce tercümesi mevcut. Metnin zorluğu, Heidegger’in ontoloji üzerine yaptığı tartışmanın kendisini etkilemiş olan bütün büyük filozoflarla diyalog halinde ağır bir dille anlatılmasından kaynaklanır. Türkiye’de son on yıl içerisinde Heidegger üzerine yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin artışı, çeviri metinlerin çoğalışı ve kendisine yapılan atıflar dikkate değer bir yekûn haline geldi. Bu kitap 2014 yılının sonlarına doğru yayınlanmasına rağmen bu listede zikretmenin yerinde olacağını düşündük.

Depresyondan çıkamayan, sürmenaj olmuş insanın durumuna dair bir başyapıt”

Tercüme felsefe metinleri üzerine yapılması gerekli en elzem işlerden biri, geç Osmanlı döneminden bugüne çevrilmiş tüm metinlerin, kaç defa yayınlandıkları (gerek aynı gerek farklı yayınevleri tarafından), kimin çevirdiği, bir kitabın kaç farklı çevirisinin olduğu, mümkünse kaç adet basıldığı, hangi yayınevlerinin bastığı ve dönem kronolojileri gibi envai çeşit unsurun birarada değerlendirilerek çalışılmasıdır. Çeviri alanında en önemli husus hangi ihtiyaca veya tartışmaya binaen bu metinlerin çevrildiğidir. Mesela analitik felsefenin çok daha önemli isimleri çevrilmemişken neden belli bir isim defaatle çevrilmektedir?

Tercümesi yapılan diğer isimlere ise ancak 20 yıl süresi zarfında, bir kaç metin düzeyinde tesadüf edilmektedir. Mesela ilginç simalardan biri analitik felsefenin meşhur isimlerinden İngiliz filozof Bertrand Russell’dır. Russell’ın ilk defa Türkçe’ye tercüme edilen eseri Felsefe Meseleleri ismiyle 1935’te yayınlanan Adnan Adıvar çevirisidir. Daha sonra mütemadiyen bir çok farklı eseri tercüme edilmiştir. İlginç bir anektod olarak, Türkiye’deki sahafların buluştuğu web adresi nadirkitap.com’un verilerini alıntılayabiliriz: 10 Ocak itibariyle arama kutusuna mezkur felsefecinin ismi yazıldığında 1178 sonuç çıkıyor, bizce de abartılı bir rakam.

2015’in en dikkat çekici felsefi denemesi Koreli Alman filozof Byung-Chul Han’ın Yorgunluk Toplumu. İkinci baskıya geçtiğimiz ay ulaşan eser, yayınevinin tanıtım yazısında şu sözlerle sunuldu: “Yorgunluk Toplumu’nu Almanya’da son on senenin en çok satan kitaplarından biri yapan şey, kapitalizmin son yirmi yılında ortaya çıkan yeni bir yaşam biçiminin insanı nasıl ufaladığını göstermesi: Sıfırı tükettik ve devam ediyoruz, her şey angarya geliyor, devam ediyoruz. Byung-Chul Han’ın eseri sürüncemede kalmış, depresyondan çıkamayan, sürmenaj olmuş insanın durumuna dair bir başyapıt.”

Son olarak 1950’ler sonrası Fransız düşüncesinin önemli isimlerinin tercümeleri Fransız felsefe ve sosyal bilimler birikiminin Türkçe literatürde kazandığı mevziyi göstermesi açısından son derece dikkat çekicidir. Hatta bu konunun hususi bir araştırma veya tez ile ele alınması elzem. Şu ana kadar Türkçe’ye 11 kitabı çevrilen Bachelard’ın iki farklı kitabının iki farklı tercümesi ve ayrıca yazılarından seçme bir derleme mevcuttur. Bu çeviriler, daha birçok isim birarada düşünülürse, sadece bir felsefe çevirisinin aktarımı değil, fikri yönelim olarak felsefe ve sosyal bilimler camiasının Fransa kaynaklı hatlarının sembolik gücünün tezahürüdür. Örneğin temel araştırmaları bilim felsefesi ve epistemoloji olan Bachelard, Koyre ve Canguilhem’in üçü de 1950’ler sonrası günümüzde önemle yad edilen felsefeci ve sosyologların hocalığını yapmıştır. Fakat talebelerinin metinleri, hocalarının metinlerinden çok daha erken tarihlerde tercüme edilmiştir. Hatta Canguilhem gibi önemli bir ismin herhangi bir eseri hâlâ çevrilmiş değil. Monokl’ın 2013 duyurusuna göre Canguilhem’in kült eseri Normal ve Patalojik raflarda yerini alacaktı ama hâl bir ses seda yok.

Bu yılın dikkate değer eserlerinden biri de Yargılama Fakültesi’dir. Yayınevinin duyurduğu şekliyle “Yargılama Fakültesi, “nasıl yargılamalı” sorusu üzerinden Jean-François Lyotard felsefesinin ele alındığı beş metnin yanı sıra, Lyotard'ın bir değerlendirmesini de içeriyor. Metinlerin her biri, aralarında gerçek bir devamlılık ilişkisi olmaksızın, Lyotard düşüncesinden hareketle bir tartışma açmakta. Böylece Derrida, Nancy, Lacoue-Labarthe, Descombes ve Kortian, hem Lyotard düşüncesiyle ilişkilerini ortaya koymuş oluyorlar hem de yargılama sorusu etrafında kendi düşüncelerini sunmaya fırsat buluyorlar.

Parmenides - Doğa Hakkında - Pinhan Yayıncılık, çev: Y. Gurur Sev

Aristoteles - Metafizik - Pinhan Yayıncılık, çev: Y. Gurur Sev

Francis Bacon

Novum Organum - Bilgesu Yayıncılık, çev: Talip Kabadayı

Novum Organum (Tabiatın Yorumu ve İnsan Alemi Hakkında Özlü Sözler) - Say Yayınları, çev: Sema Önal Akkaş

Fransa’da Descartes’ın felsefesine ve konumuna benzer bir zeminde duran Bacon’ın eseri, Aristo’nun altı ciltlik dev eseri Organon’a nazire olarak kaleme alınmıştır ve Aristocu felsefeyi eleştirerek bilim felsefesinde akıl ve deneycilik merkezli bir yönelimi temsil eder.

William James - Pragmatizm - İletişim Yayıncılık, çev: Tahir Karakaş

Daha önce ehil olmayan bir tercümesi yapılan James’in en meşhur eseri Pragmatizm.

Edmund Husserl - İçsel Zaman Bilincinin Fenomenolojisi Üzerine - Avesta Yayınları, der: Martin Heidegger, çev: Mesut Keskin

Martin Heidegger - Metafiziğe Giriş - Avesta Yayınları, , çev: Mesut Keskin

Ian Hacking - Olasılık ve Tümevarım Mantığına Giriş - Alfa Yayıncılık, çev: İrfan Özdabak

Eugen Fink - Bir Dünya Sembolü Olarak Oyun - Dost Kitabevi, çev: Necati Aça

Elmar Holenstein - Felsefe Atlası Düşünmenin Mekânları ve Yolları - Küre Yayınları, çev: Ogün Duman

Nurettin Topçu - İsyan Ahlakı (Notlu Nurettin Topçu Tercümesi ve Eski Harfli Orijinali) - Dergah Yayınları

Bertrand Russell - Mantıksal Atomculuk Felsefesi (Russell’ın Wittgenstein’dan Öğrendiği Belli Fikirleri Anlatan Sekiz Ders) - Alfa Yayıncılık, çev: Cenk Özdağ, Dilek Arlı Çil, Kurtul Gülenç ve Önder Kulak

Bertrand Russell - Toplumsal Yeniden İnşanın İlkeleri - BGST, çev: Şebnem Duran ve Taylan Doğan

Bertrand Russell - Neye İnanıyorum - BGST, çev: Savaş Kılıç

Bertrand Russell - Özgürlük Yolu (Sosyalizm, Anarşizm, Sendikalizm) - BGST, çev: Şebnem Duran

Bertrand Russell - Bilimsel Bakış - Say Yayınları, çev: Funda Sezer

Bertrand Russell - Felsefe Yazıları - Say Yayınları, çev: Funda Sezer

Gerhard Schweppenhauser - Eleştirel Teoriye Giriş - Avesta Yayınları, çev: Hülya Yaman

Gaston Bachelard - Rasyonalist Bağlanma - İthaki Yayınları, çev: Alp Tümertekin

Byung-Chul Han - Yorgunluk Toplumu - Açılım Kitap, çev: Samet Yalçın

Jacques Derrida, Jean-Luc Nancy, Philippe Lacoue-Labarthe, Vincent Descombes ve Gabbis Kortian, Jean-François Lyotard - Yargılama Fakültesi - İthaki Yayınları, çev: Emine Sarıkartal, Melih Başaran ve Nami Başer

Jean-Luc Nancy & Philippe Lacoue-Labarthe - Edebî Mutlak (Alman Romantizmi Edebiyat Kuramı) - İnsan Yayınları, çev: Sevgican Toy Teysseyren

Jacques Derrida - Bağışlamak - Monokl, çev: Murat Erşen

Gilles Deleuze - Anlamın Mantığı - Norgunk Yayıncılık, çev. Hakan Yücefer

Deleuze’ün doktora tezi Fark ve Tekrar ile birlikte kendi özgün felsefesini doğrudan ortaya koyduğu en önemli yapıtlarından biri Anlamın Mantığı’dır.

Alain Badiou 

Platon’un Devleti - Metis Yayıncılık, çev: Savaş Kılıç, Nihan Özyıldırım

Fransız Felsefesinin Macerası: 1960’lardan Günümüze - Metis Yayıncılık, çev: P. Burcu Yalım

Küçük Panteon - Encore, çev: Işık Barış Fidaner

Model Kavramı - İthaki Yayınları, çev: Alp Tümertekin

Gerçek Mutluluğun Metafiziği - Monokl, çev: Murat Erşen

 

Yunus Babacan yazdı

Güncelleme Tarihi: 16 Nisan 2016, 13:59
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20