"Beynini Genç Tut, Unutkanlıktan Kurtul!" kitap özeti

Dr. Sevda Sarıkaya, “Beynini Genç Tut, Unutkanlıktan kurtul!” isimli kitabında bu tehditlere karşı tedbirli olmamız adına, hafızamızın zinde kalması için beslenme ve hareketin önemine değiniyor ve zihin diyeti reçeteleri sunuyor. Tamamına Hap Kitap uygulamasından ulaşabileceğiniz kitabın özeti ve ses kayıtlarına dair bilgilendirme içeriğini istifadelerinize sunuyoruz.

"Beynini Genç Tut, Unutkanlıktan Kurtul!" kitap özeti

Günden güne artış gösteren unutkanlık ve halk arasında unutkanlığın çok daha ileri seviyesi olarak bilinen alzheimer, çağımızın önemli sağlık tehditlerinden biridir. Dr. Sevda Sarıkaya, “Beynini Genç Tut, Unutkanlıktan kurtul!” isimli kitabında bu tehditlere karşı tedbirli olmamız adına, hafızamızın zinde kalması için beslenme ve hareketin önemine değiniyor ve zihin diyeti reçeteleri sunuyor. Alzheimer hakkında yanlış bilinen pek çok konuya değinen kitap; alzheimer hastalığının işlevi, gelişim süreci ve erken alınabilecek önlemler başta olmak üzere neleri neden unuttuğumuza, beynimizdeki kayıt mekanizmasının nasıl işlediğine, alzheimer hastalığının belirtilerinin neler olduğuna, nasıl tespit edildiğine, nasıl korunmamız gerektiğine, hastalığı erken önlemede nelerin iyi geldiğine ve son olarak bir alzheimer hastasına nasıl davranmamız gerektiğine kadar pek çok noktaya ışık tutuyor.

Kitap özetinden bölümler: 

Unutmak ve Kaydetmek

Neden unuturuz, sorusu günlük hayatta en çok sorulan sorulardan biri. Beynimiz bilgileri anlık-geçici ve kalıcı olarak kaydeder. Anlık bilgiler öğrendikten belki dakikalar belki saniyeler sonrasında kaybolmaktadır. Geçici bilgi işimizi görene kadar kalacak ve sonra silinecektir. Beynin geçici bilgi mekanizması zaman geçtikçe bilgiyi silme üzerine kurulmuştur. Tıpkı sahildeki kuma yazı yazmak gibi her dalgada biraz silinir. Genellikle unutma sebebimiz günlük hayatta aktivitelerimizin zihnimizi yormasıdır. Buna en kolay çözüm günlük rutinlerinizi listelemek, görev paylaşımı yapabileceğiniz bireyler ile görev paylaşımı yapmak ve zihninizi rutinleriniz için yormamaktır. Beslenme biçimimiz de unutkanlığın gelişiminde yada önleminde önemlidir. Beslenme düzenli ve zihnin ihtiyacı olacak mineral ve vitaminleri karşılayacak nitelikte olmalıdır. Unutkanlık dediğimiz her insanda olabilecek bir şey olmakla birlikte ilk karşılaştığımız anda hemen alzheimer olduğu kanısına kapılmamalıdır. Her unutkanlık, alzheimer hastalığı değildir. Unutkanlığınız günlük faaliyetlerinizi etkileyecek kadar ise o hâlde hekiminize danışmanız gerekmektedir.

Unutkanlığın başlıca sebeplerini şu şekilde sıralayabiliriz:

•             Dikkat eksikliğine bağlı konsantrasyonda güçlük,

•             Gün içinde zihninize fazla yüklenmeniz,

•             Elektronik cihazlarla çok vakit geçirme,

•             Vitamin ve mineral eksikliği,

•             Depresyon ve kaygı,

•             Alkol, sigara ve uyuşturucu,

•             Uyku bozukluğu, sağlıksız diyetler,

•             Bazı ilaçların  kullanımı,

•             Alzheimer hastalığı.

Unutkanlığı önlemek için yeterli vitamin alınmalıdır çünkü vitamin ve mineral eksikliği unutkanlığın sebepleri arasında yer alır. Tabi bu vitamin ve mineralleri doğal yol ile almak vücudumuz için en idealidir. Kaygıya en güzel örnek, sınavdan önce o kadar çalışmanıza rağmen sınava girmeden önce çalıştıklarınızı unutmuş gibi hissetmenizdir. Bunun en büyük nedeni kaygıdır, kaygılanmadan girilecek sınavlarda hatırlamak, daima daha kolay olur. Unutkanlığa diğer bir sebep ise uykusuzluktur. Örneğin, bir şirkette sunum yapacaksanız ve sunumdan önceki geceyi uykusuz geçirirseniz, sunum yaparken konuşmanızı unutmanız yüksek ihtimaldir.

Beynimizin bilgileri nasıl kaydettiği ve onların nasıl kullanıldığı üç aşama ile açıklanabilir.

Kodlama: En önemli bileşendir. Dikkat ve konsantrasyon olmazsa bilgiler kodlanamaz ve anlık bilgi olarak kaydedilerek kısa zamanda bellekten temizlenir.

Depolama: Bilgiler anımsatacak veriler ile birlikte depolanır geri çağırmada yararlıdır.

Geri çağırma: İpuçları ile veya anımsatacak görseller ile anıyı hatırlama mekanizmasıdır.

Yukarda bahsedildiği gibi anlık/kısa süreli ve uzun/kalıcı süreli bilgiler beynimizde kaydedilir veya silinir. Uzun/kalıcı bilgiler, uzun süreli bellekte depolanır. Bu bellek farkında olmadan veya farkında olarak öğrendiğimiz bilgileri, anlamsal bütünlük oluşturan bilgileri ve koşullanmalarımızı içeren bellektir. Anılarımızın büyük bir kısmı beyinde “Hipokampus” adı verilen bölgede kaydedilir.

Bir Demans Türü: Alzheimer

“Demans ile alzheimer arasındaki fark nedir?” halk arasında sıkça sorulan sorulardan biridir. Alzheimer bir demans türüdür. Demans ise herhangi bir sebeple beyin hücrelerinin hasar görmesinden meydana gelir. Her demans, alzheimer hastası, değildir ama her alzheimer hastası demanstır. Belli başlı en fazla duyulan demans türleri;

Alzheimer hastalığı: En sık görülen türüdür.

Lewy Cisimcikli Demans: Beynin düşünme, hafıza ve hareket sistemi ile ilgili alana Lewy cisimciği adında anormal proteinlerin birikmesiyle oluşur. Parkinson gibi harekette kısıtlanma, halüsinasyon görme, uyku bozuklukları bulgular arasındadır.

Vasküler (Damarsal) Demans: Beyin damarlarının tıkanması sonucu oluşur. 2 türü vardır; ani gelişen felç sonrası birçok küçük damarın tıkanması ile oluşur.

Frontotemporal Demans: Alzheimer hastalığından farklı olarak ilk belirtisi unutkanlık değildir, toplum içinde uygunsuz davranışlar şeklinde tezahür eden konuşma bozukluğudur.

Normal Basınçlı Hidrosefali: Beyin içi boşluklarda omurilik sıvısının artmasıyla oluşur. İdrar kaçırma, yürüme güçlüğü belirtileridir. Erken tanı konulursa ve tedavi edilirse hasarsız iyileşebilir.

Demans, beyin hücre ölümüne ilişkin olduğundan kesin tedavisi yoktur ve kalıcıdır. Ancak bazı türleri erken tanı ile tedavi edilebilir.

Alzheimer Hastalığı Tanısı

Alzheimer, tüm demanslar arasında %60-80 oranında en çok görülen demans türüdür. Günümüz bilgilerine göre alzheimer tedavisi tam olarak bulunamamıştır ancak dünya genelinde umut vaat eden çalışmalar vardır. Alzheimer için en güçlü risk faktörü ileri yaştır. Hastalığa yakalananların çoğunluğu 65 yaş üzeridir. Rakamsal verilere baktığımızda erkeklere kıyasla 65 yaş üstü kadınların Alzheimer olma ihtimali 2 kat daha fazladır. Alzheimer oluşumu sırasında beynimizde amiloid plaklar, tau yumakları ve iltihabi durumlar oluşur. Nedenleri bilinmemekle beraber bu konu genelinde hipotezler geliştirilmekte ve çalışmalar yapılmaktadır. Beyin yaşlandıkça vücudumuzdaki diğer hücreler gibi beyin hücrelerinde de sıvı miktarı azalır ve bunun sonucu hücreler ölür. Beyin hücrelerinin ölmesiyle beyin hacmi küçülür. Ama bir görüntüleme yoluyla bunun ilk tespiti alzheimer anlamına gelmemektedir.

Protein birikmeleri normal yaşlanmada her bireyde görülebilecek bir şey olup sadece alzheimer belirtisi olmadığı, çalışmalar sonucunda gözlemlenmiştir. Bu durum, beyin rezervi hipotezi ile açıklanmıştır. Beyin rezervinin beyin hacminin vücuda oranının, zekâ seviyesi ve beynimizi kullanabilme kapasitemizle ilgili olduğu düşünülmektedir. Nöronlar arası bağlantı kalitesi de en büyük etkenlerden birisidir. Yaş almakla birlikte kayıt aşaması bir miktar etkilenebilir. Normal yaş almakla depo aşaması etkilenmemektedir, aksi durumun olması hastalığın varlığını destekler. Geri çağırma aşamasında yaş almakla birlikte bazen fonksiyonlarını yerine getirememe bazen yavaş getirme gibi etkiler gözlemlenir. Beyin yaşlanmasından korunma üzerine Institute of Medicine 2015’ te yayınlanan bir raporda “İyi zihinsel yaş alma kriterleri” başlığı altında bazı maddeler sıralıdır:

  • Fiziksel aktivite yapmak,
  • Zihin egzersizleri yapmak,
  • Düzenli uyku uyumak,
  • Düzenli ve sağlıklı beslenmek,
  • Hipertansiyon ve diyabete karşı önlem almak.   

Alzheimer hastalığı tanısı nasıl konur?

1.Adım: Hasta Hikayesi/Nörolojik muayene alzheimer tanısının en önemli kısmıdır,

2.Adım: Bazı kan tetkikleri,

3.Adım: Beyin MR'ı,

4.Adım: Beyin tomogrofisi,

5.Adım: Nöropsikolojik değerlendirme,

6.Adım: EEG,

7.Adım: Beyin omurilik sıvısı analizi.

Devamını dinlemek için:

Yayın Tarihi: 29 Mart 2022 Salı 09:00
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner26