“Salih sözün salihlere söyler”

Çilingir ustası olan Salih Baba’nın ümmi olduğu da beyitlerinden anlaşılmaktadır. Vefatından sonra Ak Mezarlığa defnedilen Salih Baba’nın kabri Erzincan depreminden(1939) sonra kaybolmuştur. Şimdi ise Terzibaba Kabristanı yolu üzerindeki Pir-i Sami Türbesi ve camisi bahçesinde makamı ve beyitlerinin yazılı olduğu Muhabbethane adlı sohbet-muhabbet mekânı bulunmaktadır. Arzu Bosnevi yazdı.

“Salih sözün salihlere söyler”

Erzincan şehrinde 19. asrın ikinci yarısı ile 20. asrın ilk çeyreğinde yaşamış zülcenaheyn Şeyh Muhammed Sâmî Erzincanî (k.s.) Hazretlerinin müridi olan Salih Baba, divan şairlerimizdendir. Pîr-i Sami hz.nin Erzincan’da bulunan dergâhında Hz. Mevlâna’nın mesnevisini de okuttuğu nakledilmektedir.

Çilingir ustası olan Salih Baba’nın ümmi olduğu da beyitlerinden anlaşılmaktadır. Vefatından sonra Ak Mezarlığa defnedilen Salih Baba’nın kabri Erzincan depreminden(1939) sonra kaybolmuştur. Şimdi ise Terzibaba Kabristanı yolu üzerindeki Pir-i Sami Türbesi ve camisi bahçesinde makamı ve beyitlerinin yazılı olduğu Muhabbethane adlı sohbet-muhabbet mekânı bulunmaktadır.

Ahmed Yesevi, Yunus Emre Mevlânâ Celâleddin ve Eşrefoğlu Rûmi, Niyazî-i Mısrî Ahmed Kuddûsi hazeratın hak ve pak yolunun takipçisi olduğu görülüyor.

Postmodern hayatın çok ihtiyaç duyduğu sabır konusunda Salih Baba ne diyor:

Bu kesret âlemin seyrân eyledim

Sabırdan bir büyük kâr bulamadım

Gezdim çâr-kûşeyi devrân eyledim

Sabırdan bir büyük kâr bulamadım

Bir sözünde sâdık yâr bulamadım

Beni taşlamayın canım kardaşlar

Dokunur başınıza attığınız taşlar

Hazret-i Hak kendi bildiğin işler

Sabırdan bir büyük kâr bulamadım

Bir sözünde sâdık yâr bulamadım

***

Rızâya inkıyâd eyle otur sabrın otağında

Sabırdan bil garaz her bir belâyı hâmil olmaktır

***

Ey gönül sabr et bu dehrin gamı gavgâsı geçer

Bir gün âsûde olur bu demi davası geçer

Söylenir dillerde bir Mecnûn u Leylâ her zaman

Günde yüz bin nice Mecnûn ile Leylâ'sı geçer

Nefsini bilip mutmain olmadan huzur olmayacağı hususunda da şöyle diyor:

Men 'Aref sırrına vakıf olmuşam

Nefsim ile hem Rabb'imi bilmişem

Mutma'inne kal'asına girmişem

Gayetle bir metin hisarımız var

* "Büyük düşmanımız nefs-i emmâre
* Takmış kemendini cezbeder nâre
* Cehd et ki bulasın sen sana çare
* Ellerin aybını gözleme gardaş"

***

Gam çekme gönül bu da geçer devr-i beşerdir  

Hem seng-i mücevher ile hârâyı da bildim

Bu akl-ı meâşım beni çok dama düşürdü

Hem âlem-i ulyâ ile süflâyı da bildim

***

Latîfi âlemin ara duracak yer mi gör bura

Kılagör derdine çâre misafirsin geçer kervan

*** 

Nefsimizle eyleriz dâim gazâ-yı ekberi  

Yıkmasın seddi adûlar diye her an bekleriz

***

Yalancı nefse kul olma düşün bir mebde-i aslın

Bulup bir mürşid-i kâmil bütün bey' ü şirâ'dan geç

***

Yalancı nefsini ıslâh eğer etmezse bu Salih

Halâs olmaz bu zulmetden bu âlemden gider gam-nâk

***

Zülfikâr-ı Haydar'ı çek nefsine verme amân

Yok-durur âlemde anın gibi bir ehl-i kısâs

Muhabbetin kaynağının ilâhi (Allah’dan) olduğuna işaretle de şunları söylüyor:

Sevdim seni terk eylemenin çâresi yoktur

Hem faili Hak'tır

Sabreyle gönül hüsn ilinin bâbı açıktır

İhsanı da çokdur

***

Umurun Hakk'a tefvîz et n'ederse hoş eder Mevlâ

Seher bülbülleri ol güle karşı eyle vaveyla

Evliyaullah hazeratı hakkında da şu nefis beyitleri okuyoruz:

Cihanda çok velî vardır birader

Ulûm-ı enbiyâyı kılmış ezber

Olara var bu derdin çaresine

Olar merhem olur cân yâresine

* Kuvve-i kudsîden edip imdadı

* Bize haber verdi zatı sıfatı

* Ol zaman anladık sırr-ı Ahmed'i

* "Küntü kenz" esrarın beyan eyledi

*** 

Ehl-i Hakk'ın dâima Hak'tır sözi

Gaflet ehli hor görür her dem bizi

                              ***

Te'âlallah ne hûb zîbâ yaratmış kâmil insânı

"Nefahtü fîhi min ruhî" deminde kılmış ihsanı

Cihân-ı bî-vefâ içre esîr-i nefs olup kaldın

Ne cevher ma'denindensin düşün ey cânımın cânı

*** 

Kulûb-ı mutmain olmak dilersen cânımın cânı

Sözüne kanma her canın ara bul kâmil insanı

Sen kimseye dil uzatma yalancı nefsi bezetme

Elin aybını gözetme ara bul sende noksanı

Hz. Mevlana’nın Mesnevi’sinin veciz bir tarifini aşağıdaki beyitlerde görüyoruz:

Fatihi esrarı sırr-ı “kün fekândır” Mesnevi

“Allamel esmâyı” hem bir bir beyândır Mesnevi

Hem zebur İncil ü Tevrat ile Furkanı suhuf

Cümlesinin müşkilâtın Tercümandır Mesnevi

Çok mühimmi Saliha şeyhin gibi irşad eder

Hep ulûm-u evliyâyı faikândır Mesnevi

Veysel Öksüz hz.nin enfes Kızıma şiirinden Mesnevi kıtasını hatırlıyoruz:

Mesnevi’yi çok oku

Kur’an’ın bir şerhi bu

Manada yok hududu

Hak dostu yazan kızım

*** ***  ***

Çilekeşlerin ve evliyaullahın hâl ve şanlarını ne güzel anlatıyor:

Ben feleğin çok çekmişem kahrını

Bal yerine çok yemişem zehrini

Gam leşkeri sardı gönül şehrini

Taraf taraf yürümeğe başladı

***

Şeriat ilmiyle ol âmil evvel

Güzelce ver suâl ile hisâbı

Ledünnî ilmini pirinden öğren

Budur âşıkların şahım kitabı

Söz ile mürşid-i kâmil bulunmaz

Şahan zan eyleme her bir gurâbı

                                        *** 

Açmak dilersen yolu sen

Ol vahdetin bülbülü sen

Bul bir dikensiz gülü sen

Hiç görmeyesin hârını

Tez yol alan sohbet-durur

Derdlilere devlet-durur

Ariflere hikmet-durur

Açar gül-i gülzârını

***  

Hüda mahfuz edip âşıklarını

Bular "Lâ havf" ile şâdan değil mi 

Hilâfet tahtına sultân olanlar

Ebû Bekr ü Ömer Osman değil mi

Birisi mazhar-ı Haydar-sıfât hem

Aliyyü'l-Murtazâ arslan değil mi

Haberdâr olmayan kendi özünden

Kamu bildikleri yalan değil mi

*** 

Hakikatsiz andelîbin zârına

Goncasını seven bakmaz harına

Yandır bu Salih'i aşkın nârına

O nârın nurundan âbâd et meni

Büyük arif Bayburtlu Dede Paşa, üdebadan Ekrem Ocaklı ve Abdurrahim Reyhan Erzincani hz.nin sohbetlerinde Salih Baba’dan beyitler okuyarak şerh ettikleri nakledilmektedir.

Erbab-ı zevk ve idrakin hoşuna gideceğini düşündüğümüz beyitler seçmeye çalıştık. Salih Baba Divanı’nın tam metni ilk önce merhum Fehmi Kuyumcu tarafından 1979 yılında neşredilmişti. Daha sonra Pr. Dr. Ahmet Doğan tarafından hazırlanıp Akçağ Yayınlarınca baskısı yapıldı. İsm-i şerifi geçen hazerat ve onların sevdikleri gârik- i rahmet ola. Ve himmetleri hâzır ola.

Arzu Bosnevi

Yayın Tarihi: 29 Aralık 2020 Salı 13:50 Güncelleme Tarihi: 29 Aralık 2020, 13:52
banner25
YORUM EKLE

banner26