Himmetini yükselt, ilmi Allah'tan al

İbnü'l Arabî Hazretlerinin, Tefsir-i Kebir sahibi Fahruddin er-Razi’ye yazdığı mektup epey meşhurdur. İbnü'l Arabi Hazretlerinin o meşhur mektubundan bir bölümü alıntılıyoruz.

Himmetini yükselt, ilmi Allah'tan al

İbnü'l Arabî Hazretlerinin, Eş’ari mezhebinin büyük kelam imamlarından Tefsir-i Kebir sahibi Fahruddin er-Razi’ye yazdığı mektup epey meşhurdur. İbnü'l Arabi Hazretleri, nakli ve düşünce ürünü bilginin insanı yanıltabileceğini vurguladığı mektubunda Fahruddin er-Râzi'yi Allah'ın esma-i hüsnasıyla ahlaklanmaya çağırır. İbnü'l Arabi Hazretlerinin o meşhur mektubundan bir bölümü ç-alıntılıyoruz.

***

Dostum - Allah seni muvaffak kılsın- bil ki; insani letafetin güzelliği, taşıdığı ilahi marifetlerden kaynaklanmaktadır. Çirkinliği ise, bu marifetlere sahip olmamasından doğar. Yüksek himmete sahip bir kimse ömrünü muhdeslerle -sonradan olma varlıklarla-, onların ayrıntılarıyla tüketmemelidir. Aksi takdirde Rabbi ile ilgili payını elinden kaçırır. Aynı zamanda yüksek himmet sahibi bir kimse, nefsini fikrinin egemenliğinden de kurtarmalıdır. Çünkü fikrin kaynağı bilinmektir. Amaçlanan hak bu değildir.

Allah’ı bilmek, Allah’ın varlığını bilmek değildir. Kuşkusuz akıl, bir varlık olması hasebiyle Allah’ı bilir. Bu bilme de ispat açısından değil, olumsuzluk açısındandır. Bu ise, bir grup akılcı ve kelamcının aksine bir görüştür. Efendimiz Ebu Hamid Gazali -Allah ruhunu kutsasın- hariç. Çünkü o, bu meselede bizimle aynı görüştedir. Allah, aklın, fikri ve nazarıyla kendisini bilmesinden münezzehtir. Bu yüzden akıl sahibi bir kimse, müşahede bağlamında Allah’ı bilmek istiyorsa, kalbini fikrinden arındırmalıdır. Yüksek himmet sahibi bir kimse de, bu noktada edinimlerini hayal âleminden algılamamalıdır. Çünkü bunlar somutlaşmış ve ötelerindeki anlamlara delalet eden nurlardır.

"Şahidin edilgen olmamalı"

Nitekim hayal, akli anlamları somut kalıplara döker; örneğin ilmi süt, Kur’an’ı ip ve dini de kayıt şekline sokar. Yüksek himmet sahibi bir kimsenin öğretmeni, şahidi, külli nefisten edinmekle bağlantılı şahidi müennes (edilgen) olmamalıdır. Aynı zamanda kesinlikle yoksuldan da almaya ilimli olmamalıdır. Kemali ancak başkasına bağlı olan bir şey yoksuldur. Allah’tan başka her şeyin durumu da budur.

Himmetini yükselt; ilmi sadece keşif yoluyla Allah’tan al. Çünkü muhakkiklere göre; Allah’tan başka fail yoktur. Dolayısıyla Allah’tan başkasından da almazlar. Ama bu alış akit şeklinde olmalıdır, keşif şeklinde değil. Allah ehli olanlar, aynel yakine ulaştıkları ve ilmel yakine haddinden fazla önem vermedikleri için kurtuluşa erdiler.

Senin ağladığını görmüş

Senin, kendisi hakkında iyi bir niyet ve güzel bir kanaat sahibi olduğun arkadaşlarından olup da benim de güvendiğim biri bana anlattı: Bir gün senin ağladığını görmüş. O ve orada bulunup senin ağladığına tanık olan başkaları, ağlamanın sebebini sormuşlar. Sen şu cevabı vermişsin: “Otuz seneden beri inandığım bir mesele vardı. Biraz önce karşıma çıkan bir delil sayesinde bu meselenin benim inandığım gibi olmadığını anladım. Bu yüzden ağlıyorum. Şimdi oluşan kanaatimin de önceki gibi olmasından korkuyorum.”

Neden bu vartayı atlatamıyorsun?

Bu senin sözündür. Aklın ve fikrin mertebesini bilen bir kimsenin sükunet bulması veya rahat etmesi imkansızdır. Özellikle Allah’ı bilme hususunda. Kişinin Allah’ın mahiyetini gözlemle, ilmi nazarla bilmesi imkânsızdır. Ey kardeş! Sana neler oluyor? Neden bu vartayı atlatamıyorsun? Neden Resulullah’ın (s.a.v) meşru bir yöntem olarak belirlediği riyazet, cehd ve halvet yoluna girmiyorsun? Yüce Allah’ın hakkında şöyle buyurduğu zatın nail olduğu hakikatlere nail olmuyorsun? “Kullarımızdan bir kul buldular ki, ona katımızdan bir rahmet vermiş, yine ona tarafımızdan bir ilim öğretmiştik.” (Kehf, 65) Senin gibi bir adam, böylesine şerefli bir yola, böylesine büyük ve yüksek bir mertebeye yönelir.

Hatmu’l Kur’an, Muhyiddin İbn Arabî, Kitsan Yayıncılık, Derleyen: Abdulbaki Miftah, Çeviri: Vahdettin İnce 2007, sayfa 129-130

Ahmed Sadreddin alıntıladı

Güncelleme Tarihi: 30 Ocak 2019, 15:59
YORUM EKLE

banner19