Darası alınmış söz: Şiir

"Şiirin kişinin en derinlerine nüfuz etmesi de darası alındığından ötürüdür. Şiir ne denli darası alınabilirse o denli şiirdir." Muhammed Emin Avcı yazdı.

Darası alınmış söz: Şiir

Büyük İmam Ebu Hanife'den aktarılan bir kıssa vardır. Çok defa işitmişsinizdir: İmam zamanında yaşayan bir çocuk bal yemeyi pek severmiş. Lakin çok sevdiği bal çocuğa yaramaz, onu hasta edermiş. Anne babası çocuklarını korumak için türlü yola başvurmuş, hekimlere götürmüş ama neticeye ulaşamamışlar. Çareyi İmam-ı Azam’a dertlerini açmakta bulmuşlar. İmam meseleyi dinlemiş. Çocuğun babasına, “Şimdi gidin kırk gün sonra çocuğu da alın gelin” demiş. Anne baba şaşkın dönüp gitmiş geri. Mecbur beklemişler kırk günü. Zaman dolunca çocuklarını alıp varmışlar İmam’ın yanına. İmam çocuğu karşısına alıp halini sorduktan sonra “Bundan sonra bal yeme e mi evladım?” demiş. Sonra çocuğun ebeveynlerine dönüp “Varın gidin evinize” demiş. Anne babanın şaşkınlığı bin kat artmış, “Madem diyeceği buydu neden kırk gün sonra getirtti?” diyesilermiş. Fakat karşılarındaki zat İmam-ı Azam Ebu Hanife. Almış çocuklarını dönmüşler evlerine. Müteakip günlerde görmüşler ki çocuğun huyu değişmiş, canı bal çekmez olmuş. Şaşkınlık içinde anne baba tekrar gelmişler İmam’ın yanına, sormuşlar bu halin hikmetini. Gülümsemiş İmam demiş ki: “Kırk gün önce, ben de bal yiyordum. Bal yiyen birinin, başkasına “bal yeme” demesi etkili olmazdı. Sizin ilk gelişinizde bal yemeyi kestim, önce nefsime söyledim. Nefsimde başardığım işi nasihat edince sözüm de tesir etti.”

Bu kıssada temel olarak anlatılan mesele kendi beceremediği bir işi başkasına öğüt vermenin tuhaflığı tabi ki. Kendi beceremediği işi başkasından beklemek beyhude kişi için. Ben Yüce İmam’ın sözüne bir açıdan daha bakmak istiyorum. İmam uzun uzadıya çocuğa laf anlatmamış, onu korkutmaya yahut ikna etmeye çalışmamış. Kısa ve öz bir biçimde nasihat etmiş. Sözünün tesiri biraz da bu “öz” halinde olmasından kaynaklanıyor olabilir mi, ne dersiniz?

Aklımda yer etmiş ama müellifini bugüne değin bilmediğim bir söz vardı: “Şiir, darası alınmış sözdür.” Yahya Kemal kendiyle yapılan bir mülâkatta aktarıyor bu ifadeyi elli sene evvelki zariflerden Ali Bey’den kaynak göstererek. Bu zarif Ali Bey, ın müellifi olan Tanzimat dönemi edebiyatçılarından Mehmet Ali Bey’dir. Bu tanımı da mezkûr eserinde kullanıyor şiir için. Şiirin kişinin en derinlerine nüfuz etmesi de darası alındığından ötürüdür. Şiir ne denli darası alınabilirse o denli şiirdir. Yunus, ne için Yunus’tur? Bir dizesiyle cehennemi cennete evirdiği için.

“Bu cihan cehennemini sekiz uçmağ ide bir söz”[1]

Muhammed Emin Avcı

 

Kaynak:


[1] Yunus Emre~ Divan

Yayın Tarihi: 04 Mayıs 2021 Salı 14:00 Güncelleme Tarihi: 04 Mayıs 2021, 13:59
banner25
YORUM EKLE

banner26