Yeni kitap: Allah'a Dönüş

Erken dönem tasavvufunun en önemli temsilcilerinden biri olan ve döneminde "Şeyhlerin Şeyhi" olarak anılan Hâris el-Muhâsibî Hazretlerinin Allah'a Dönüş adlı eseri Sufi Kitap tarafından yayınlandı.

Yeni kitap: Allah'a Dönüş

Erken dönem tasavvufunun en önemli temsilcilerinden biri olan ve döneminde "Şeyhlerin Şeyhi" olarak anılan Hâris el-Muhâsibî Hazretlerinin Allah'a Dönüş adlı eseri, kendisinin ilimde önem verdiği noktaları kalem kalem anlattığı ve Hasan-ı Basrî'den etkilenen Muhâsibî metodunun ve düşüncesinin temel taşlarını bir arada verdiği temel bir eser olması hasebiyle çok önemlidir.

Döneminde özgün bir metot kullanılarak soru-cevap tarzında manadan kaleme dökülmüş bu eserin esas noktası; Allah'a, tövbe ile dönüş ve bu arınmadan sonra gelişen Allah'a doğru seyir yolunda, nefs muhasebesi üzere gelişen hallerin açıklanması üzerinedir. Tasavvuf anlayışında "hal"lere oldukça önem veren Muhâsibî, nefs muhasebesinde ilk adım olan tövbeden sonra gelen vera', zühd, doğruluk, ihlas, sabır, rıza, marifet, ibret, kalp temizliği, bilgelik, hayâ ve zarafet gibi basamakları ve zararlarından en çok bahsettiği kavram olan riyayı kendine has derin üslubuyla açıklayarak erken dönemde bıraktığı manevî mirasını bugüne taşıyor.

Cüneyd-i Bağdâdî'nin hocası olan, İmam Gazzâlî'nin İhyasında metodunu kullandığı büyük zat Muhâsibî Hazretlerinin bu özlü, derin, etkili eseri manevî arınma yolunda ilk adımını atmak ve ilerleyişini bu halleri doğru idrak ederek devam etmek isteyenler için bir rehber görevi görüyor.

Editörün Görüşü

Nefs muhasebesine, kendi kendini tartıp yaptığı işi Allah için mi yoksa başka saiklerle mi yaptığına oldukça önem verdiği için "Muhâsibî künyesi ile anılan yazarın bu eseri, öncelikle döneminde uyguladığı soru-cevap tarzındaki öğretici ve samimi metoduyla dikkat çeker. Bu metot, satırların okura daha net ve öz aktarılmasında çok önemli bir etken.

Tasavvuf ve erken dönem tasavvufu, tasavvuf anlayışının zühd döneminden başlayarak anlatılması dendiği vakit akla gelen ilk isimlerden olan Hâris el-Muhâsibî, Kuşeyrî ve Hücvirî gibi önemli mutasavvıfların eserlerinde ve tabakatlarında, Ferîdüddin Attâr'ın ise tezkiresinde bahsettikleri, döneminin kutbu addedilmiş büyük bir sufidir. Bu nedenle yazdığı her satır, düşüncesini ve metodunu üzerine bina ettiği "muhasebe" ve "hal" kavramlarının ayrıntılı bir şekilde açıklanmasından oluşur ve üslubuyla okurun gönlünde kendine çekidüzen vermeye dair derin bir istek ve tat bırakır.

Hâris el-Muhâsibî Kimdir?

Hâris el-Muhâsibî, 781 ya da 786 yılında Basra'da dünyayı teşrif etti. Genç yaşta, ilim tahsil etmek üzere Bağdat'a gitti. İmam Şâfiî'nin öğrencisi olduğu nakledilir. İlerleyen gençlik dönemlerinde Bağdat'ta hadis meclislerine devam eden Muhâsibî Hazretleri hayatının dönüm noktasını bu dönemde yaşamış, bir zâhid grubuyla tanışmasıyla irfanî-tasavvufî kimliği ön plana çıkmaya başlamıştır. İtikad ve tasavvuf düşüncesi yönüyle Hasan-ı Basrî geleneğine bağlı olduğu düşünülür. Ferîdüddin Attâr'ın Tezkiretü'l-Evliyasında da zikredilen Hâris el-Muhâsibî; Ebu Süleyman ed-Dârânî, Zünnûn-ı Mısrî, Bişr-i Hafî gibi mübarek isimlerden etkilenmiştir.  Tasavvufî düşünceleri ağırlıklı olarak zühd, nefs muhasebesi, havf ve reca kavramları çerçevesinde şekillenmiş, nefs muhasebesine oldukça fazla önem verdiği için "Muhâsibî" olarak anılmıştır. Cüneyd-i Bağdâdî Hazretleri, kendisinin talebesidir. Ayrıca Sehl bin Abdullah et-Tüsterî, Ebu Abdurrahmân es-Sülemî, Hakîm et-Tirmizî, Kuşeyrî gibi mana büyükleri kendisinden etkilenmiştir.

Hâris el-Muhâsibî Hazretleri; kanaat, zühd, ihlas, yakîn, muhabbet, havf, reca gibi kavramları "hal" olarak nitelendirmiş ve tasavvufta "hal" kavramı üzerinde özellikle durmuştur. Bu hallerin Kur'ân ve Sünnet'e dayandırılması gerektiğini söyleyen ilk sufilerden biridir. Riyadan kaçınılması üzerinde özellikle durması melâmetî damarına işaret eder ve ilk dönem sufileri üzerinde derin etkiler bırakmıştır.

Muhâsibî, 857'de Hakk'a yürümüş, Hakk âşıklarına, mana sevdalılarına, insanlığa büyük bir manevî miras bırakmıştır.

Yayın Tarihi: 06 Eylül 2019 Cuma 04:00
banner25
YORUM EKLE

banner26