Tataristan’daki eski İslâm şehri olan Bolgar’a gitmek için beş neden

Uzun yıllar bölgenin politik, kültürel ve ekonomik merkezi olan Bolgar, bugünlerde büyük bir açık hava müzesi konumundadır. Nagi Yegizek yazdı.

Tataristan’daki eski İslâm şehri olan Bolgar’a gitmek için beş neden

Bolgar antik kenti, Kaman’ın Volga’ya aktığı yüksek bir tepede bulunmakta. Muhtemelen 10. yüzyılda Bulgar kabileleri tarafından kurulmuştur. Uzun yıllar bölgenin politik, kültürel ve ekonomik merkeziydi. Bugünlerde büyük bir açık hava müzesidir.

1. Neden: İslâm’ın merkezi

10.yüzyılın başında şehrin hanı Almuş, gücüne güç katmak ve dağının Bulgar kabilelerini birleştirmek istedi. Bunun üzerine Bağdat'tan elçiler çağırdı. 12 Mayıs 922’de şehrin merkez meydanında yeni bir dinin kabulü ilan edildi. Böylece Rusya topraklarında İslâm dinini ilk kabul eden Bulgarlar oldu. Bu yerde bir anma tabelası vardır; devasa bir kubbe ve tepesinde altın bir hilal olan iki katlı bir bina.

Bolgar, dünyanın en büyük Kur’an baskısına ev sahipliği yapmaktadır. Boyutları bir buçuk iki metredir. 500 kilogramın üzerinde ağırlığı, 632 sayfası vardır ve kapağı yarı değerli taşlarla malakit işlemeli. Müslümanlar’ın Kutsal Kitabı, dana derisi ile kaplıdır. Üzerine harflerin basıldığı çarşaflar ipek ve gümüş ilavesi ile özel kâğıttan olup işçiliği İtalyan ustalar tarafından yapılmıştır. Kur’an 2012'de Tataristan'a getirildi, aynı zamanda Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi.

2. Neden: Volga nehri kenarında bir müze

Bolgar tarihini birkaç aşamada değerlendirebiliriz. Bu tarihi geçişlerin hepsi felaketle sonuçlanmıştır hatta bir dönem şehir yeryüzünden silinmiştir.

İlk dönem-Moğol öncesi dönemdir: Kuruluşundan XIII. yüzyılın başına kadar süren bu süreçte; şehir hakkındaki bilgimiz oldukça sınırlıdır. 1990 senesinde arkeolojik kazılar sonrası restore edilen şehrin günlük hayatıyla ilgili bazı bilgiler ortaya çıkmıştır.

İkinci aşama-Altın Ordu devridir. Moğollar geldiği zaman şehri yerle bir etmiştir. Sonra yerine yenisini inşa etmişlerdir. Merkezine hanın yazlık konutu inşa edilmiştir. Beyaz taşlardaki işlemeler bugünlerde de görülebilmektedir. Sonraki yıllarda yazlık, tekrardan restore edilmiştir ve hanın tüm sene boyunca yaşayabileceği duruma getirilmiştir. Yeni odaları kırmızı tuğlalarla yaparak işaretlemişlerdir. Ancak barışçıl hayat uzun sürmemiş, 1361 yılında başka bir göçebe kabilesinin baskını Bolgar’ın yıkılmasıyla sonuçlanmıştır. Bolgar tekrar restore edilmiştir. Yüzyılın sonra tekrar bir göçebe kabilesi baskını ve tekrar şehrin yıkımı gerçekleşti. Bu yıkım sonrası şehrin restore edilmesinden vazgeçilmiştir. Volga kıyısında 18.yüzyılda erkek manastırı yapılana kadar topraklar boş kalmıştır. Burası, Sovyetler zamanında köy kulübüne sahiplik yapıyordu şimdilerde ise bir müze. Her yıl yarım milyon turist ziyaret etmekte.

3. Neden: Beyaz Cami

Bolgar’ı ziyaret etmenin üçüncü nedeni, Rusya'daki en güzel camilerden biri olan Beyaz Cami’yi görmektir. 21.yüzyılın başlarında inşa edilmiştir. Ak cami yani Beyaz cami, İslâm ülkelerinin birçok dini yapısını andırmakta. Kul Şerif Cami adıyla da anılan bu yapı; Taç Mahal'in bir namzetidir. Sadece minareleri, Medine’deki Peygamber camisinin minarelerinin tam bir kopyasıdır. Bunun gibi bir sürü küçük detaylara rastlayabiliriz. Kompleks beyaz mermerden inşa edilmiş olup İtalya’dan 1200 ton taş getirilmiştir. İçeriden cami küçük görünmektedir çünkü alanı sadece 180 metrekaredir. İslâm dininde insanlar ve hayvanların simgesi yasak olduğundan dolayı duvarlar geleneksel oryantal desenlerle ve Kur’an’dan alıntılarla süslenmiştir. Ak-Cami, Tataristan’ın ana İslâmi kalıntısına ev sahipliği yapmaktadır. 1905'te Orenburg baş imamı Muhammed Meclisi'nden resmi bir heyet ile hac vazifesini gerçekleştirmek için yola çıktı. Dönüş yolunda Osmanlı Sultanı II. Abdülhamid, onları İstanbul'a davet etti ve Rus İmparatorluğu Müslümanları’na Hz. Muhammed'in sakalından iki kıl verdi.  İlk başta, iki sakal-i şerif de Ufa'daydı ancak 2015'te bunlardan biri Tataristan'a bağışlandı. 


 

4. Neden: Bitkisel kaynatma ve Balmay

Bolgar'a vardığınızda kesinlikle yerel bitkisel kaynatmayı denemelisiniz. Tüm malzemeler Volga kıyısında yetiştirilir: Melisa, nane, kekik. Bu et suyu, “balmay” adı verilen, bal ve tereyağından yapılan Bulgar-Tatar mutfağının en eski yemeği ile içilir. Balmay lezzetli ama inanılmaz derecede tatlıdır. Bu nedenle kilolarına dikkat edenlerin çok tüketmeleri kesinlikle yasaktır.

5. Neden: Çömlekçilik

Yaklaşık 700 sene önce burası cemiyet hayatının merkezlerinden biriydi; Bolgar kentine Novgorod, Suzdalya hatta Bağdat şehrinden tüccarlar gelirdi. Şehir öncelikle çanak çömlek atölyeleri ile ünlüydü. Su anda şehre gelen turistler hediyelik eşyaları satın almak yerine profesyonel usta denetiminde kendi elleri ile yapmakta. İlk bakışta her şeyin kolay olduğu görülüyor ama sonra bu işin göründüğü kadar kolay olmadığı fark ediliyor. Bulgar çömlekçilerinin sırrı yerel kildedir, az miktarda karışımlar nedeniyle yüksek kalitededir. Bu sayede ondan yapılan malzemeler son derece dayanıklıdır.


Not: İlgili yazı MİR24 sitesinden Rusça’dan Türkçe’ye tarafımca tercüme edilmiştir.

Nagi Yegizek

Güncelleme Tarihi: 23 Ağustos 2020, 13:30
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Жанайхан Батыржан
Жанайхан Батыржан - 3 hafta Önce

Тамаша мақала болған екен, сәттілік тілеймін

Nihat Kılıçarslan
Nihat Kılıçarslan - 3 hafta Önce

Çok güzel bilgilendirici bir yazı olmuş. Balmay ve bitkisel kaynatmanin tadını merak ettim.

banner19

banner13

banner26