banner17

Şam'ın Kültür Hazinesi: Zahiriye Kütüphanesi

Zahiriye Medresesi ve Kütüphanesi, Şam’ın ilim hayatında önemli yere sahip olmuş. Yazma eserlerin sayısı 15.000’i, matbu eserlerin sayısı yüz bini bulmuş. Rahmi Gökmen yazdı.

Şam'ın Kültür Hazinesi: Zahiriye Kütüphanesi

Zahiriye Kütüphanesi, Şam’ın merkezinde Memlük hükümdarı el-Melikü’z-Zâhir Baybars’ın (ö. 1277) yaptırdığı Zâhiriyye Medresesi’nde faaliyete geçtiği için bu isimle tanınır. Şehrin merkezinde, Emevî Camii, Hamidiye Çarşısı, Dımaşk Kalesi, Sultan Zahir Hamamı gibi pek çok tarihi eserin bulunduğu bir yerde, el-İmâre Mahallesi’nde, Bâbü’l-Berîd tarafında, Âdiliyye Medresesi’nin karşısındadır. Zahiriye Medresesi, Şam’ın ilim hayatında önemli yere sahip olmuştur. Memlukler döneminde inşa edilmiş en güzel medreselerden biridir. Yapıda Sultan Zahir Baybars ve oğlu Said Ebü’l-Meâlî’nin türbeleri de bulunmaktadır.

Zahiriye Medresesi 1877 yılında Şeyh Tâhir el-Cezâirî ve Selim el-Buhârî tarafından kütüphaneye çevrilmiştir. Şeyh Tâhir bu tarihten itibaren arkadaşlarıyla birlikte elyazması eserleri toplayarak bu kütüphaneye kazandırma çalışmalarına başladı. Şeyh Tahir el-Cezâirî, bu kütüphanede 2453 elyazması nadir eser topladı ve buraya Kütübhane-i Umumî adı verildi ve 1881’de halka açıldı. Şam valisi Mithat Paşa’nın, sultandan aldığı bir fermanla bölgede çeşitli medreselere vakfedilmiş kitapları toplama yetkisi almasının da kütüphane koleksiyonun genişlemesinde önemli rolü olmuştur.

Yazma eserlerin sayısı 15.000’i, matbu eserlerin sayısı yüz bini bulmuş

Zahiriye Kütüphanesi’nin temelini oluşturan on kütüphane şunlardır: Ziyaiye Kütüphanesi, Süleyman Paşa, Molla Osman, Murad en-Nakşibendi, Simsâtiyye, Yağuşiyye, Hayyâtîn, Evkaf ve Beytü’l-hitabe kütüphaneleridir. Mektebe-i Umumi’nin 1899’da yayımlanan kataloğunda bu kütüphanelerin isimlerine yer verilmiştir.

Daha sonra buradaki eserler çeşitli bağışlarla artmış ve yazma eserlerin sayısı 15.000’i, matbu eserlerin sayısı yüz bini bulmuştur. Diğer nadir eser kütüphanelerinden toplanan kitaplarla birlikte Zahiriye Kütüphanesi’ndeki eserler 1984 yılında açılan el-Esed Kütüphanesi’ne aktarılmıştır. Nadir eserlerin hepsi onarılmış ve yazma eserler mikrofilme çekilmiştir.

Son yıllardaki siyasi kargaşalardan şimdilik yazma eserlerin etkilenmediği söylenmektedir. Dileriz bu önemli miras yağmalanmadan korunmaya devam eder ve gelecek nesillere aktarılır.

 

Rahmi Gökmen

 

Güncelleme Tarihi: 22 Şubat 2017, 16:42
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20