İzmir'de Gösterişten Uzak 7 Tarihi Cami

İzmir birbirine benzeyen ne içi ne dışı pek gösterişli olmayan çok sayıda tarihi camiye ev sahipliği yapıyor. Bunların pek çoğu da Kemeraltı bölgesinde yer alıyor. Yolunuz düşerse muhakkak onları ziyaret edin. Muhammed Osman Kosta yazdı.

İzmir'de Gösterişten Uzak 7 Tarihi Cami

Türkiye’nin en çok sevilen şehirlerinden birisidir İzmir. İnsanların zihninde kültür, medeniyet ve siyasetle ilgili konular üzerinden yer etmiştir. Buna karşın İzmir’in camileri dediğimiz zaman zihnimizde pek bir şey canlanmıyor. Sadece Saat Kulesi’ne yakınlığıyla bilinen Konak Camii akla gelir belki. Oysa İzmir camilerden yana dikkate değer bir şehir. Sadece Konak Kemeraltı mevkiinde iki elin parmaklarına yakın cami var. Tabii bahsettiğimiz bu camiler genelde birkaç yüzyıllık. Zaten biz de eski camiler ile ilgileniyoruz. Fazla uzatmadan önce Kemeraltı bölgesinde yer alan camileri tanıyalım, ardından da zikre değer gördüğüm birkaç camiden de söz edelim:

1. Konak Camii (Yalı Camii)

Konak meydanında eski hükümet konağının yanı başında, Saat Kulesi’ne 15-20 metre mesafede bulunmaktadır. 1748 yılında Durmuş Ahmed Ağazade Mehmet Paşa’nın kızı Ayşe Hanım tarafından yaptırılmış. Kesme taştan inşa edilen cami sekizgen plandadır. Özellikle dış cephesinde bulunan Kütahya çinileri dikkat çekicidir. Caminin küçük ve ilginç bir avlusu olduğu da söylenebilir. Zira Konak meydanının zemin seviyesinden bir miktar aşağıda kalmaktadır avlusu. Konak Camii küçük ve şirin. O kadar küçük ki herhangi bir vakit namazında dahi hemen dışarıya hasırlar seriliverir. Diğer Kemeraltı camilerinde olduğu gibi burası çarşı ile iç içe değildir. Ancak izole denemeyecek kadar kalabalıklarla hemhâldır her dem.

2. Hisar Camii

Hisar Camii ziyaretimiz sırasında tadilatta olduğu için onun hakkındaki bilgileri internetten edinmek durumunda kaldık. Cami Kızlarağası Hanı yakınlarında bulunur. Bu mevki, burada bulunan St. Peter isimli kaleden ismini almıştır. Kalenin tarihi 1344 yılına kadar gitmekte. Cami Molla Yakup Camii olarak da bilinir. 1597 yılında yapıldığı kabul ediliyor. Aydınoğullarından Özdemir oğlu Yakup Bey tarafından inşa ettirilmiş. Caminin kapısı üzerinde “Ve Men dehalehu kane amina”yazmakta, yani “İçeri giren güvendedir.” Kemeraltı camilerinin neredeyse karakteristik özelliği haline gelmiş olan dışardaki yoğun kalabalıktan yalıtım sağlama özelliği Hisar Camii’nin de ayrılmaz bir parçası. Kemeraltı’nın merkezi gibidir cami. Çarşı ile iç içedir. Bu, eski şehir mimarisinde camilerin şehrin merkezinde yer almasından kaynaklanıyor sanırım.

3. Başdurak Camii

Kemeraltı Camii’nin birkaç sokak ötesinde bulunan Başdurak Camii Hacı Hüseyin tarafından 1652 yılında yaptırılmıştır. Camii çok sayıda deprem atlatmış. Fevkani olarak yapılan cami çarşısıyla dikkatleri üstüne toplar. Başdurak Kemeraltı Trustik El Sanatları Çarşısında çömlekçilik, keçe tasarım, hat, ney ve kaligrafi gibi sanat icra eden dükkânlar bulunur. Diğer Kemeraltı camileri gibi pek şatafatlı değildir.

4. Kestanepazarı Camii

Eğer İzmir’de bir hafız dinlediyseniz onun Kestanepazarı Camii’ndeki Kur’an kursunda yetişmiş olma ihtimali çok yüksektir. Camiye girdiğinizde çocukluktan yeni çıkmış gençlerin Kur’an mütalaalarının birbirine karışan seslerini duyarsınız. Kurs yatılıdır ve gençler çalışmalarına günde üç vakit devam ederler. Baruthane-i Amire Nazırı Eminzade Hacı Ahmet Ağa tarafından yaptırılan cami, yandığı için 19. yüzyılda ikinci defa inşa edilmiş. Kare plan şemasına sahip cami, taş malzemeden yapılmış. Caminin içi oldukça sadedir. Şadırvanı ise ile Başdurak Camii ile arasında yer almaktadır.

Kemeraltı’nda aslında çok sayıda cami var. Ama ben bunlarla iktifa ediyorum. Kemeraltı’na gittiğinizde kalabalık içinde bu camileri görmekte zorlanabilirsiniz. İşte o an için size bir tavsiyem var. Başınızı yukarı kaldırıp alçak binaların arasından yükselen minareleri rahatlıkla görebilirsiniz. Bu camilerin arasındaki mesafe de 10 dakikayı geçmez ayrıca.

5. İsa Bey Camii

Kemeraltın’dan çok uzakta, Selçuk’ta bir cami. 1375 yılında Aydınoğulları beyliğinin kurucusu Mehmet Bey’in oğlu İsa Bey tarafından yaptırılmış. Caminin mimarı ise Ali ibn-el Dımışki. Cami ibadet alanı ve avlusuyla sizi içine çeker. Avlusunun içindeyken şehirden tamamen soyutlanabilirsiniz. Öte yandan cami Selçuk’un kendisiyle bir bütünlük arz eder. Avlu ortasında bulunan çeşmesiyle şirin bir ev bahçesini andırsa da yüksek duvarları ve abidevi cami yapısının katkısıyla heybetini korur. Caminin avlusunda şu an bazı sütunlar, mezar taşları ve çeşitli kalıntılar var. Avlunun yıkılmadan evvel üç tarafı revaklı olduğu biliniyor. Caminin içi oldukça sade, geniş ve ferah. Osmanlı dönemindeki camilerde gördüğümüz tarzda bir kubbe yok. Bunun yerine çapraz sahını örten küçük, şirin iki kubbesi var.

6. Bergama Ulu Camii 

1399 yılında Yıldırım Beyazıt Han tarafından yaptırılmıştır. Bu yapı hakkında söylenebilecek her şeyi bir kenara koysak ve tek bir şey söyleyecek olsak, o da mihrabının ihtişamı olurdu. Mihrap öylesine güzel bir el işçiliğine sahip ki, caminin ne kesme taştan yapısı ne kapılarının temiz taş işçiliği güzünüze görünmüyor. Bu mihrap süslemesi Selçuklu mimarisinden etkilenmiş. Sülün ve grafit yazılarıyla hendesi şeklinde tezyinatı tam bir sanat eseri. Mihrabın etrafında 14 defaşu hadis-i şerif yazılmış: “Kim baki kalmayı severse Allah’ın mescitlerine girsin.”

7. Pazaryeri Camii

Alaçatı’da bulunan Pazaryeri Camii 1874 yılında inşa ediliyor. Camiyi farklı kılan özelliği ise yarı cami yarı kilise olması. Kilise tarafı kocaman bir perde ile camiden ayrılıyor. Namaz vakitlerinde perde kapatılıyor. İnternet sitelerinde 2011 yılında kilisede ayin düzenlendiğine dair haberler yer alıyor. Ancak şu an kilise kısmına kilit vurulmuş durumda.

İzmir’de görmeye değer başka camiler de var. Ama hepsini buraya sığdırmak mümkün değil. Mesela Ödemiş’te Lübbey köyündeki Lübbey Köyü Camii gibi. Köy terkedilmiş sadece beş kişi yaşıyor ve cami harabe durumunda.

Eğer Kemeraltı’na giderseniz tek tek tüm camileri gezmenizi tavsiye ederim. Çünkü belli ki İzmir insanı Kemeraltı’nı inşa etmeye çaba göstermiş. İzmir birbirine benzeyen ne içi ne dışı pek gösterişli olmayan çok sayıda tarihi camiye ev sahipliği yapıyor. Yolunuz düşerse muhakkak onları ziyaret edin.

 

Muhammed Osman Kosta yazdı.

 

Güncelleme Tarihi: 09 Ağustos 2018, 11:11
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER