banner17

Etiyopya'da Müslümanların Ahvali

Etiyopya’da İslam dinini benimsemiş ahalinin maddi durumları pek kötü değil. Hatta ülkede ticari hayat Müslümanlardan soruluyor denebilir. Buna rağmen Müslümanlar bürokraside ve ülke siyasetini şekillendirmede etkili değiller. Ayrıca Etiyopyalı Müslümanların İslamiyet’ten ziyade kendi etnik kimliklerini her şeyin üstünde tutmaları, birlik içerisinde hareket etmeyi engelliyor. Fatma Yıldız yazdı.

Etiyopya'da Müslümanların Ahvali

Etiyopya, bilinen adı ile Habeşistan, İslam dininin ilk yıllarında Müslümanlara kucak açıp Ensar olan ülke. İslamiyet’in ilk yıllarında Müslümanların özgürce dinlerinin gerekliliklerini yerine getirmek için yurtlarından ayrılması neticesinde, İslamiyet’in Afrika kıtasında ve özellikle bu bölgelerde yayılmasını sağlayan ilk hicretin etkilerini bugün de hissetmek mümkün. Kral Necaşi’nin hoşgörülü bakış açısı ve Müslümanların ülkeye yerleşmesine izin veren kararları hâlâ daha Müslüman ahalinin ve Hristiyan halkın gündeminde.

Bu demek değil ki Müslümanlara bakış Habeşistan’a hicretin ilk yıllarındaki gibi. Yüzyıllar geçtikte yaşanan hadiseler halkın zihninde yer edindiğinden dolayı Müslümanlara bakış gün geçtikçe değişiyor. Bunun pek çok sebebi var. Birincisi; ülkede yüzyıllardır Hristiyan merkezli yönetimin var olması. İkincisi; Etiyopyalı Müslümanlar ile Hristiyanlar arasında geçmişten beri süregelen çekişmeler, özellikle tarihi savaşlar ve Hristiyan toplumun Müslüman algısı. Üçüncüsü; Müslüman halkın, İslamiyet’in birleştirici ve bütünleştirici özelliklerinin önemini kavrayamaması neticesinde etnik kimlikleri İslamiyet’in önüne geçirmesi ve ön planda tutması.

Müslümanlar ticarete hakim ama siyasete değil

Etiyopya’da Müslüman ahali nüfusun % 40’ını oluşturuyor tabi ki resmi kayıtlara göre, Müslümanlar ise nüfusun % 60’ını meydana getirdiklerini iddia ediyorlar. Bu denli nüfusa sahip Müslümanlar nasıl geçiniyor? Etiyopya’da İslam dinini benimsemiş ahalinin maddi durumları pek kötü değil, hatta Etiyopya’nın en zengini bir Müslüman. Müslümanların geçim kaynağının ticaret olması bu durumun sebebi. Bu yüzden, birçok dükkan sahibinin Müslüman olduğunu görmek şaşırtıcı değil. Peki, bu Müslüman kitle ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel yapısına nasıl katkıda bulunuyor? Müslüman halkın ülkenin iktisadi hayatına olumlu katkılarda bulunduğu görülüyor. Çünkü Müslüman ahali ihracat ve ithalatı ellerinde tutuyor ve Afrika kıtasının en büyük açık pazarı olarak bilinen Merkato’nun hâkimi.

Müslümanların ticarette bu kadar etkili olmalarının nedenini uzun yıllar ülkenin bürokrasisinde yer alamamalarında aramak gerekiyor. Devlet yönetiminde yer alamamaları, beraberinde ülke siyasetini şekillendirmede etkili olamamalarını tetikliyor. Kültürel açıdan ise, Müslümanlar Etiyopya’nın kendine özgü keten sade beyaz kıyafetleri içinde (Hristiyanlar dini sembollerle işlemeli elbiseleri tercih ediyor) ülkenin kültürel çeşitliliğine katkıda bulunuyor. İslami gelenekler de bu çeşitliliği arttırıyor.

İslam’ı değil kendi etnik kimliklerini öne çıkarıyorlar

Zengin olan Müslümanların ülke kalkınmasında etkin olacağı düşüncesi ortaya çıksa da bunun pek mümkün olduğu söylenemez. Zira, Müslüman esnafın birlik içinde hareket edememesi yani bir ahilik teşkilatı gibi oluşumlarının olmaması bu etkisizliğin en çarpıcı nedeni. Bu yüzden Addis Ababa’da bulunan üç büyük camii (Enver, Sumeya ve Nur camileri) ile birlikte cadde ve sokak aralarına gizlenmiş küçük camiler genellikle baraka gibidir. Müslümanların bir araya gelip bu camileri İslam dinine yakışır şekilde yeniden inşa etme veya onarma gibi bir dertleri yok. Maddi durumları gayet iyi olan Müslümanların kendi dindaşlarının kalkınması gibi bir hedefleri de söz konusu değil.

Aslında bu durumun en önemli sebebi, Etiyopyalı Müslümanların İslamiyet’ten ziyade kendi etnik kimliklerini her şeyin üstünde tutuyor olmaları. Elbette o birlik içerisinde hareket etmeyi engelliyor. Mesela, Amerika’nın sözde Kudüs kararında Etiyopya Müslümanlarının bir tepki yürüyüşü ya da kınama gibi bir karşıt duruş sergileyemediği ve uhuvvet içinde hareket etmediği görülüyor. Fakat aynı Etiyopya’da, benzer etnik gruba mensup olan Müslümanlar birbirlerini desteklemeye çalışıyor.

Genç nesiller Müslümanlara önyargılı bakışı kıracak

Hristiyan halkın Müslüman ahaliye bakışı ise, geçmiş yüzyıllarda aralarında yaşanmış savaşlardan dolayı pek iç açıcı değil. Bu yüzden, ülkede Müslümanlar kontrol altında tutuluyor. Müslüman ahaliye karşı önyargı da hâlâ mevcut. Fakat, bu durumun genç nesiller tarafından aşılacağı umuluyor. En güzel belirtisi ise, ders bitiş zilinin çalması ile okuldan ayrılan Hristiyan ve Müslüman genç kızların kol kola birlikte yürümesi.

Tüm bunlar göz önüne alındığında, Etiyopyalı Müslümanlar dünyadaki diğer Müslümanlar ile aynı kaderi paylaşıyor ve sınırlamalara maruz kalıyor. Ancak her şeyi bu engellemelere bağlamak yanlış. Sadece Etiyopyalı Müslümanların değil tüm dünya Müslümanlarının bir an önce silkinmesi, birbirleri ile uğraşmak yerine nasıl daha ileriye gidebiliriz, yapılan zulümlere nasıl birlikte karşı koyabiliriz, tarihimizden ilham alarak aydınlık çağımıza nasıl tekrar ulaşabiliriz diye sormaları gerekiyor. Aynı secdeye eğilen başların, aynı kıbleye yönelen yüzlerin benlik olmadan “biz” bilinci ile kıyama kalkma vakti gelmedi mi?

 

Fatma Yıldız

Güncelleme Tarihi: 15 Mart 2018, 18:19
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20