banner17

Dört yıldızlı bir Osmanlı imaretinde bütün yemekler bedava!

‘Michelin Rehberi’ standartları Osmanlı döneminde hizmet veren imarethanelere uygulandığında ortaya nasıl bir manzara çıkar dersiniz? Örnekler üzerinden görelim.

Dört yıldızlı bir Osmanlı imaretinde bütün yemekler bedava!

Bugün yeme-içme sektörünün en iyilerinin belirlenmesinde kullanılan “Michelin Yıldızı”, 20. yüzyılda geliştirilen en iyi pazarlama stratejilerinden biridir. “Michelin Rehberi” Andre ve Edouard Michelin kardeşler tarafından kurulan Michelin Lastik firmasının çalışmaları neticesinde 1900’da ortaya çıkmış. Her şey firmanın lastik alan motor ve otomobil sahipleri için hazırladığı küçük bir rehberle başlamış. Rehberde haritalar, otomobil ve lastik tamircileri, yollar üzerinde yemek yenilebilecek restoranlar ve konaklama yerleri gösterilmiş.

1920’lerden sonra restoranlara dair yapılan yorumlar oldukça ilgi çeker ve 1926 yılından itibaren yeme-içme sektöründeki firmalar hizmet kalitelerine göre yıldızlanmaya başlanır. Bu alanda hizmet veren kurumlar iyiden en iyiye doğru 1, 2 ve 3 yıldız şeklinde sınıflanır. Bu gelişmelere paralel olarak “Michelin Rehberi” müstakil bir dergi olarak basılmaya ve parayla satılmaya başlanır. Bugün ise restoranlar “Michelin Yıldızı” alabilmek için birbiriyle yarışıyor.

Peki, “Michelin Yıldızı” restoranlar için ne manaya gelir?

Bir yıldız: Kategorisinde çok iyi yemekler sunan restoran.   

İki yıldız: Yolunuzu biraz değiştirmeye değecek iyi yemekler sunan restoran.

Üç yılız: Özel bir yolcuk sebebi olabilecek kadar olağanüstü yemekler sunan restoran.

Amy Singer’ın ilginç çalışması

Yazının daha iyi anlaşılması için verdiğimiz bu bilgilerden sonra şöyle bir soruyla devam edelim: Aynı sistem Osmanlı döneminde hizmet veren imarethanelere uygulandığında ortaya nasıl bir manzara çıkar dersiniz?

Osmanlı dönemi vakıfları ve imarethaneleri üzerine yaptığı kıymetli çalışmalarla ülkemizde de yakından tanınan Amy Singer, “Osmanlı İmparatorluğu İmarethanelerinin Michelin Rehberi” başlığını taşıyan makalesinde 15 ve 17. yüzyılda kurulmuş imarethaneler için böyle bir uyarlama yapmış ve ortaya ilginç bilgiler çıkmış. Kitapyayınevi tarafından Türkçeye kazandırılan Haydi Sofraya: Mutfak Penceresinden Osmanlı Tarihi kitabında yer alan makale vakıf, imarethane gibi kurumların ortaya çıkmasını sağlayan zekât,  hayır, yardım, sadaka gibi kavramların açıklamasını yaparak giriyor konuya. Başta padişahların, sadrazamların, devlet adamlarının ve hanım sultanların hayır ve hasenatına düşkünlüğü, kendi gelirlerini vakıflar aracılığıyla çeşitli kamu hizmetlerinin görüldüğü kurumlara aktarmaları her şeyden önce Kur’an’ın Müslümanları bu konuda teşvik etmesiyle ilgilidir. Bu vurguyu Hz. Peygamber’in (sas) konuyla ilgili hadisleri ve İslam büyüklerinin örnek uygulamaları güçlendirmiştir. Ve hayırda bir yarışan insanlara şahit olmuştur İslam tarihi.

Kimler faydalanırdı?

Amy Singer’a göre bir vakıf kurumu olan imarethanelerin kuruluşundaki öncelikli amaç fakir ve muhtaçların ihtiyaçlarını karşılamaksa da, zamanla bu fonksiyonu değişmiştir. Fakir ve muhtaç kimseler haricinde yolcular, devlet görevlileri, külliyedeki görevliler, müderrisler ve medrese talebeleri, hatta sefirler de imarethanelerin müdavimleri arasındaydı.

İmaretlerdeki yemek listeleri –ki vakfın gelir düzeyine göre belirlenirdi- standart olmakla birlikte banilerin görüş ve tercihlerine göre Cuma günlerinde, kandillerde ve bayramlarda çeşitli farklılıklar olabiliyordu. Ayrıca ağırlanan misafirlerin statüsüne göre bazı ayrıcalıklar da söz konusuydu. Bununla birlikte çoğunda sabah ve akşam olmak üzere günde 2 öğün yemek verilmekteydi. Amy Singer’ın farklı imarethaneler arasında yaptığı karşılaştırmalara göre bu farklılıklar doğrudan, banisinin ve dolayısıyla vakfın zenginliğiyle alakalıydı. Bu sebeple İstanbul ve eski başkentlerdeki imarethanelerin menülerinin daha zengin olduğunu görebiliyoruz söz konusu çalışmadan.

İsterseniz şimdi Amy Singer’in ‘Michelin Rehberi’ üzerinden değerlendirdiği imarethanelere birer örnek verelim ve biraz daha ayrıntıya inelim. Tabii yıldız sayılarına göre gidelim.

Cenin’deki Fatma Hatun İmareti; Michelin Künyesi    

Bulunduğu yer

Cenin, Nablus’un 26 km. kuzeydoğusunda

Külliyede bulunanlar

Tekiyye (yazar bunu tekke anlamında kullanmış)

Fiyatlar

Parasız

Günlük öğün sayısı

1

Öğün vakti

Akşam

İlave yemek

-

Bayram yemeği

-

Yemeğin verildiği yer

Belirtilmemiş

Yiyenler

Görevliler ve misafirler

Kaç kişilik

100 kâse çorboa

Kudüs’teki Haseki Sultan İmareti; Michelin Künyesi                                                                           

Bulunduğu yer

Kudüs, Harem-i Şerif’in batısı, Akâbetü’t-Tekiyye Sokağı’nda

Külliyede bulunanlar

Mescit, 55 oda, imaret, fırın, yemekhane, ambarlar, helalar, kervansaray, ahır

Fiyatlar

Parasız

Günlük öğün sayısı

2

Öğün vakti

Sabah ve akşam (Ramazan’da sadece akşam)

Günlük yemekler

Akşam: Bulgur çorbası; sabah: pirinç çorbası; mevsimine göre yeşil kabak/balkabağı, yoğurt, koruk suyu, limon suyu, biber, ekmek.

İlave yemek

-

Bayram yemeği

Cuma: Zerde pilavı, dane (pirinç, koyun eti, sade yağ, nohut, soğan, tuz, biber) ekmek

Yemeğin verildiği yer

Yemekhane, dervişler tekkede yiyor

Yiyenler

Odalarda kalanlar, vekil, mütevelli, görevliler, dervişler, yoksullar ve muhtaçlar

Kaç kişilik

434

Şam’daki Süleymaniye İmareti;  Michelin Künyesi   

Bulunduğu yer

Şam, el-Merce’de Barada nehri civarında, günümüzde Şam Üniversitesi yakınlarında

Külliyede bulunanlar

Mescit, 12 misafir odası, imaret, fırın, kiler odaları, iki büyük yemek odası (Mimar Sinan tarafından tasarlanmış

Fiyatlar

Parasız

Günlük öğün sayısı

2

Öğün vakti

Sabah ve akşam

Günlük yemekler

Çorba ve ekmek

İlave yemekler

Misafirler için: Sabahları dane, ekşi salça; akşamları dane ve zerde; atlar için yem

Bayram yemeği

Cuma akşamları ve bayram günlerinde dane ve zerde veriliyor

Yemeğin yenildiği yer

Misafirler odalarında, muhtaç kimseler yemekhanede

Kaç kişilik

120 misafir ve 800 fukara (sabahları sadece fakirler gelebilir, akşamları herkese açık)

İstanbul’daki Süleymaniye İmareti; Michelin Künyesi   

Bulunduğu yer

İstanbul, Eski Saray’ın arkası

Külliyede bulunanlar

Mescit, medreseler, mektep, türbeler, darüşşifa, tıbbiye, imaret, tabhane, hamam.

Fiyatlar

Parasız

Günlük öğün sayısı

2

Öğün vakti

Sabah ve akşam

Günlük yemekler

Pirinç çorbası, bulgur çorbası (mevsimine göre et, ıspanak, yoğurt, korukı, kabak, havuç ve maydonoz)

İlave yemekler

Yeni gelen misafirler için: bal, dane, zerde, zırba, paça.

Eşraf için: Reçel, kabak tatlısı, üzüm turşusu

Bayram yemeği

Cuma akşamları, Ramazan, bayramlar, Regaip ve Berat kandillerinde: Dane, zerde, zırba

Yemeğin verildiği yer

İmaretin yemekhanesi

Yiyenler

Çalışanlar, müderrisler, talebeler, fukara, eşraf, yetimler ve diğer muhtaç kimseler

Munise Şimşek

Güncelleme Tarihi: 07 Kasım 2018, 11:30
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20