banner17

Çocukların Vazgeçilmez Mekanı: Monroe İlçe Halk Kütüphanesi

Amerika'da toplumun her yaştan kesiminin kitap okumasına, sanat ve bilim etkinliklerine katılmalarına ortam ve imkân en ferah bir şekilde sağlandığı gibi bu kültür de gayet hâkim... Monroe İlçe Halk Kütüphanesi de yetişkinlere, gençlere ve çocuklara kaliteli imkânlar ve verimli hizmet sunan kütüphanelerden sadece biri. Hatice A. Hatipoğlu yazdı.

Çocukların Vazgeçilmez Mekanı: Monroe İlçe Halk Kütüphanesi

Ursula K. Le Guin, “Kütüphane bir odak noktası, bir topluluk için kutsal bir yerdir; ve onun kutsallığı, erişilebilirliğidir, kamusallığıdır. O herkesin mekânıdır. Bilgi bizi özgür kılar, sanat bizi özgür kılar. Harika bir kütüphane özgürlüktür.” diyor. (“A library is a focal point, a sacred place to a community; and its sacredness is its accessibility, its publicness. It’s everybody’s place. Knowledge sets us free, art sets us free. A great library is freedom.”)

Kitaplara tutkun olanlar kütüphanenin cazibesini iyi bilir. Bu tutku genelde çok küçük yaşlarda kök salar, gençlikte dallanıp budaklanır ve zamanla olgunlaşıp meyvesini verir. Eğer vakti zamanında o merakın ve heyecanın peşinden gidilmezse körelebilir de. Tabi merakın neyle beslendiği ve nasıl köklendiği de önemli.

Çocukların tek sığınağı: Kitap

Çocukların sıra dışı hayal kapılarını aralayan; görsel, işitsel, dokunsal ve ruhsal pek çok kabiliyetini geliştiren en etkin şeydir kitap. Bu bağ anne karnındayken kurulmaya başlar. Sesleri ve sözleri algılayıp tepkiler veren o mükemmel yaratılış, hikâyelerin peşinden giderek annenin dünyasından bambaşka âlemlere eşlik eder. Doğduktan sonra ise seslerle, sözlerle ve harflerle daha yakın bir ilişki yaşar. Kitaba dokunur, yalar, ısırır, yırtar ve resimlerle kurduğu her iletişimde “Oku!” emrine en muazzam şekilde şahitlik eder ve okur. Hatta biz yetişkinlerden daha iyi bir okurdur çocuk. Tüm masumiyetiyle okur dünyayı ve tüm masumiyetiyle kurar hayallerini. Peki, çocukların hayal gücünü diri tutan, kişiliklerinin gelişiminde izler bırakan bu sığınağın cazibesini korumak ve keşif imkânı sunmak mümkün değil mi?

Kitapla çocuğu bir araya getirmenin aşılmaz zorluklarını ve imkansızlıklarını(!) tartıştığımız, AVM’lerin ve internet ortamının yaşam alanında ‘tek seçenek’ haline getirildiği bir dönemde kütüphanelere hayat vermek neden mümkün olamıyor?  Türkiye’de çocukların (okul dışında) istedikleri kitapları alıp okumaları, bilim, sanat, topluluk etkinlikleriyle küçücük yaştayken tanışmaları ve aileleriyle verimli bir vakit geçirebilmeleri yeteri kadar gündemimizde mi? Belli bir cazibeye ve donanıma sahip ücretsiz ve güleryüzle hizmet veren kütüphaneler ve kültür merkezleri kurulması elzem değil mi?

Fatma Barbarosoğlu’nun Yeni Şafak’taki ‘Sanal Meşrep Anneler’ başlıklı yazısında belirttiği gibi: “İlçe belediyeleri acilen yazın ve kışın ailelerin çocuklarıyla, neşe ile vakit geçirecekleri; sanatsal, sportif aktivitelerin yapılacağı, içerde yiyecekten başka hiçbir şeyin satılmadığı kültür merkezleri inşa etmeli!’’

Amerika’daki halk kütüphaneleri ve çocuk kütüphanelerinin ortamı

Avrupa ya da Amerika’daki kütüphaneler ile Türkiye’deki kütüphanelerin karşılaştırılması üzerine daha öncesinde yazılıp çizilmiş onlarca eleştiriye ek olarak; bir parça katkıda bulunabilmek gayesiyle bu sorunun peşinden gitme çabasındayım.

Amerika’nın Chicago, Washington, New York ve bilhassa Indiana eyaletlerinde halk kütüphanelerini, kitap-kafeleri ve parklarda, otobüslerde kitap okuyan insanları gözlemleme fırsatını bulduğumda fark ettiğim şu ki; toplumun her yaştan kesiminin kitap okumasına, sanat ve bilim etkinliklerine katılmalarına ortam ve imkân en ferah bir şekilde sağlandığı gibi bu kültür de gayet hâkim. Kütüphaneye gelen çocuklar ve aileler için bazı kurallar elbette mevcut. Fakat görünen o ki, halkın her kesimini kucaklayan, kütüphaneyle iç içe bir yaşam kültürü özümsenebilmiş. 70 yaşlarında bir teyzenin roman okuması, küçücük yaştaki çocukların saatlerce hikâyelerin içinde kaybolması, “homeless” dedikleri evsiz insanların ellerinde kitap taşımaları hiç de şaşırtıcı değil.

Pek çok şehirde halk kütüphanelerinin (Public Library) hizmeti ise çığır açmış durumda. Ebeveynlerin çocuklarıyla rahatlıkla hiç bir ücret ödemeden faydalı vakit geçirebildiği, genç-yaşlı her kesimin çeşitli etkinliklere ve aktivitelere katılabildiği, öğrencilerin okuldaki derslerine destek olunduğu, sosyalleşme imkânının sunulduğu ve kültürel-sanatsal faaliyetlerin gerçekleştirildiği en aktif ortam; kütüphaneler.

Çocukların ve gençlerin vazgeçilmez mekanı: Monroe İlçe Halk Kütüphanesi

Bloomington gibi yetmiş bin nüfuslu küçük bir şehrin en uğrak yeri olan ve pek çok ödüller alan Monroe İlçe Halk Kütüphanesi yetişkinlere, gençlere ve çocuklara kaliteli imkânlar ve verimli hizmet sunan kütüphanelerden sadece biri.

Kütüphanenin kuruluşuyla ilgili çalışmalar 1820’lere dayanıyor. 1970 yıllarından itibaren yeni bir yapılanmayla daha geniş bir kitleye ulaşmaya başlamış. BookMobile hizmeti (her hafta mahalleleri gezerek kitapları halka ulaştıran bir gezici kütüphane) ve yakın şehirde Ellettsville Kütüphane Şubesi de mevcut. Kitap, dergi, çizgi roman, CD ile DVD’ler, gazete gibi epeyce zengin materyallere sahip, ücretsiz hizmet sunan ve 2.7 milyon kaynak sirkülasyonu bulunan bir kütüphane. Her yaştan çocuğun özgürce oyun oynayabildiği, gençlerin yeteneklerini geliştirebildiği, projelerine destek verildiği, kitaplara rahatlıkla erişilebilen, annelerin ve babaların çocuklarıyla vaktini ihya edebildiği bir merkez.

Çocuklar, gençler ve yetişkinler için ayrı kısımların ve kendilerine has programların olması daha cazibeli kılıyor kütüphaneyi. 0-2 yaş, 3-6 yaş ve 10-12 yaş 12-19 yaş ve ileriki yaş grubuna da hitap eden etkinlik ve programlarıyla halk kütüphanesi işlevini en mükemmel şekilde yerine getirebiliyor.

Ne tür programlar var?

Yetişkinler, gençler, çocuklar ve bebekler için ayrı bölümleri içeren kütüphanenin sadece çocuk ve gençler için dizayn edilmiş kısımlarını dikkate alırsak; hikaye zamanı, şarkı söyleme ve enstrüman kullanma, kukla gösterileri, resim ve el-sanat becerilerini geliştirecek aktiviteler, ailece film izleme etkinlikleri, ödev destek programları, Amerikan kültürüne has kutlamalara yönelik etkinlikler kütüphane merkezinde ücretsiz olarak düzenleniyor.

Kütüphanenin çocuk bölümü pedagoglarla çalışılarak çocuk ruhuna ve tabiatına uygun, göze hitap edilecek şekilde dizayn edilmiş. Bebekler için tasarlanmış uygun oyuncaklar ve materyallerin bulunduğu, öğrenme süreçlerinin fiziksel ve ruhsal anlamda desteklendiği bir oda var. Gençlik bölümünde ise proje ve ödevlere destek programları, bilgisayar programlarıyla ilgili çalışmalar mevcut. Yetişkinler içinse İngilizce, İspanyolca kulüpleriyle, okuma-yazma gruplarıyla dil gelişimine, farklı kültürlerin bir araya gelmesine zemin hazırlaması açısından kıymetli.

Kütüphane kartına sahip olan herkes tüm materyallerden ve web sitesindeki e-kitap, sesli kitap vb. hizmetlerinden sınırsızca faydalanabiliyor. Ayrıca kütüphaneye gelen ebeveynlerin birbirleriyle iletişim kurup sosyalleşmesine tanık olmak gerçekten hoş. Kütüphane personelinin pedagojik eğitimden geçmiş, güleryüzlü ve yardımsever olması da dikkate değer. Çocuğunuz okuduğu kitabı ya da oyuncağı yerde bıraktığında öfkeli bir bakışla karşılaşmıyor, azar işitmiyorsunuz. Gerek gençler, gerekse çocuklar kurallarla kısıtlanmış bir duyguyla değil, aksine kendilerine ait bir paylaşım ortamı hissiyle ve sorumluluk bilinciyle vakitlerini değerlendirebiliyorlar.

Kütüphanenin topluluk katılımı ve öğrenim hizmetleri yöneticisi Josh Wolf, samimi bir şekilde bizi kütüphanedeki bölümlerle tanıştırdı. Bununla ilgili hazırladığım video çalışması umuyorum ki, Türkiye’de kurulabilecek “Şehir Kütüphaneleri” projeleri ya da halihazırdaki halk kütüphaneleri için, kütüphane anlayışı ve kültürünü bir nebze olsun idrak edebilmek açısından faydası olur.

Amerika’daki halk kütüphaneleri ve özellikle çocuk kütüphaneleri, en kaliteli ve saygın hizmeti verebilmek gayesiyle yıllardır iyi bir rekabet içinde. Türkiye’de “Çocuk Kütüphanesi” ve “Kültür Merkezi” meseleleri bunca yıl niye ertelenmiş, var olan kütüphaneler aile hizmetini yeteri kadar niye kapsayamamış; üzerine gidilip çözüm üretilmesi elzem sorular.

Son zamanlarda bazı şehirlerde çocuk kütüphaneleri ve kitap-kafe mekânları kurulmuş olsa dahi, kaliteli ama ücretsiz hizmet ve güleryüzlü personel anlayışının gelişmesi, gönüllü çalışmaların desteklenmesi ve buraların halkın vazgeçilmez mekânı olarak dizayn edilmesi, farklı kültürler için etkinliklerin sunulması; sadece bizim çocuklarımızın değil, on binlerce Suriyeli çocuğun da kütüphane kültürüyle tanışmalarına ve sosyalleşmelerine imkân olabilir.

 

Hatice A. Hatipoğlu

Güncelleme Tarihi: 22 Şubat 2017, 16:42
banner12
YORUM EKLE
YORUMLAR
Harun
Harun - 2 yıl Önce

Yazı için teşekkürler. Özellikle vidyodaki bir husus doğrusu dikkatimi çekti. Küçük çocuklara yönelik bölümdeki kitaplar. Kütüphaneci çocukların bunlara rahat erişip istedikleri gibi karıştırmalarını istediklerini söylüyor. Bu yüzden kitaplar bir düzene sahip değilmiş. Çocukların dünyasını kısıtlamamak adına ne hoş bir yaklaşım.

Mustafa Demiray
Mustafa Demiray - 2 yıl Önce

Bu ufuk açıcı ve müşevvik yazı için teşekkür ederiz.

Meral Küçük Yetgin
Meral Küçük Yetgin - 2 yıl Önce

Amerika'da bulunduğum 2 yıl süre ile çocuklarımla vakit geçirmekten çok keyif aldığım bir yerdi bu kütüphane. Çocuklarım için büyük bir şanstı. Ülkemde daha iyilerini görmek dileğiyle..

Halil
Halil - 2 yıl Önce

Yazı ve video için teşekkürler. İlhama medar bir yazı. Güzel dileklerinize katılmamak ne mümkün...

esma
esma - 1 yıl Önce

Amerikanın Tennessee eyaletinde iki güzel sene geçirdim. Dönüşümün üzerinden on yıl geçmesine rağmen o ülkeyi o kadar güzel hatırlamamın en büyük sebebi, orada ikinci evim gibi olan halk kütüphaneleri idi. On senedir dilim döndüğünce bu kütüphaneleri ve ülkemizde de bir an önce böyle kütüphaneler kurulmasının gerekliliğini ve de aciliyetini anlatmaya çalışıyorum. Bu konunun tarafınızdan ele alınışı ve ele alınış biçimi beni çok mutlu etti.Ancak bu konuda neredeyse yaprak kımıldamıyor ülkemizde.

banner8

banner19

banner20