banner17

Arifler yurdu benim yurdum!

Özbekistan'ı Özbek bir akademisyenle, Mavcuda İbragimoviç ile konuştuk.

Arifler yurdu benim yurdum!

Özbekistan Nizomi Nomla Pedagojik Devlet Üniversitesi Psikoloji bölümü öğretim üyesi Dr. Mavjuda İbragimovic ile Özbekistan’da İslâm Kültürü üzerine söyleştik.

Dr. Mavjuda İbragimovic
Dr. Mavjuda İbragimovic

Mavjuda Hocam merhaba. Özbekistan’ın İslam kültürü açısından çok önemli bir yeri var. Bir çok İslam aliminin, evliyanın orada yaşadığını biliyoruz. Bize Özbekistan topraklarındaki âlimlerden bahseder misiniz?

Tabii ki bahsedeyim. Özbekistan’ın Buhara vilayetinde büyük evliyalar yaşamış. Bana göre İslam güneşi Mekke ve Medine’den sonra Özbekistan topraklarında doğar. Buranın bereketini sana anlatacak kadar Türkçe bilmiyorum. Ancak hatırımda kalan, önemli evliyalardan bahsedeyim.

Bahaeddin Nakşibendî, Abdulhalik el-Gücdevanî, İsmail Samanî, İmam Buharî, Sayid Endıkşî. Bu saydığım isimler Nakşıbendi silsilesinin âlimleridir. Semerkand’dan Buhara’ya hala yaşayan birçok evliyaya rastlayabiliyoruz. Özbekistan bilginlerin evidir. Bunu Müslümanlar çokça bilmese de, bu açık bir gerçektir.

Şuan halen eserlerini okuduğumuz Özbek kökenli büyük şairler var. Divan edebiyatından günümüze bildiğiniz ve okuduğunuz şairleri söyler misiniz bize?

Bizim ve sizin ve dünya için en önemli şairlerden biri Ali Şir Nevâi’dir. Hamse sahibidir. Bizim buralarda lise öğrencileri dahi bu şairin şiirlerini okur. Klâsik Edebiyatın en önemli şairidir. Bunun yanında son dönemde en önemli Müslüman şairlerden Banur var, sonra Zakircan Furkat, Hamza, Hakimzade Niyazi, Oybik, Mukimi... Ve şuan hatırıma gelmeyen bir çok önemli şair var. Ama bu saydığım isimler Özbekistan’da büyüklüğü ispat olmuş şairlerdir. Bazıları yöresellikte kalsa da; inanıyorum ki bunların kıymeti bir gün çok iyi bilinecek. Bizim şairlerimiz sizin şairleriniz diye ayırmak istemiyorum. Şiir evrenseldir bana göre. Sizde de bizde de; sevgi, vatan, aşk, din, ahlâk işlenen konular arasında. Çünkü aynı toprakların, aynı ümmetin çocuğuyuz. Şunu da söylemeden geçemeyeceğim. Bir de Babur diye bir şairimiz var. Hindistan’da yaşadıklarını, Müslüman aleme özlediklerini yazmaktadır. Nesimi’yi de söylemeden geçemem. Onun sonunun acısı, hala içimizdedir.

Özbekistan

Bukhara Samanid Mausoleum
Bukhara Samanid Mausoleum

Türkiyelilere önerdiğiniz kitap var mı?

Tabii ki Ali Şir Nevâi’nin hamsesini okumalılar. Furkat’ın “Şiirler Toplamı” diye bir kitabı var. Bunların muhakkak Türkiye’de çevirisinin yapılması gerekmektedir. Türk ve Özbek kültürlerinin kaynaşması açısından bu çok önemli. Bildiğim kadarıyla Furkat’ın şiirleri Türkiye’de hiç tanınmıyor.

Özbekistan’a gelsek, tarihi mekanlardan nereleri görmemiz gerekir?

Semerkand Rigeston, Buhara’da İsmail Samani türbesi, Buhara’daki Çeşme-i Eyüp, Minare-i Kelan vardır. Uluğ Bey medresesi vardır. Harezm’de Hiva’da Kuş medresesi var. Kelteminar gezilmeli. Pahlavon Mahmut Türbesi de, ortak kültürümüz açısından mühim yerler.

Mukim Shah Uran Dargah
Mukim Shah Uran Dargah

Alanınız Psikoloji olmasına rağmen, geniş bir edebiyat bilginiz var. Edebiyata ilginiz nereden geliyor?

Ben liseye geçerken Fuzuli, Nesimi, Puşkin, Mayakosvki, Gogol, Lermand gibi isimlerin hepsini okuyup bitirmiştim. Özbekistan’da edebiyat öğretmenleri genelde iyi öğretmenlerdir. Ben de Özbek çocukları arasında şanslı sayılabilirim. Hem lisedeki öğretmenim, hem de babamın 5000 kitaplık kütüphanesi beni edebiyata da yöneltti. Babamın 400 yıl öncesine ait el yazması kitaplarına dokunmak, onunla aynı havayı teneffüs etmek bu ilginin artmasına sebep oldu. Şimdi o kitapları Türkiye’ye getirmek istedim ama gümrükten izin çıkmıyor.

Değerli vaktinizi ayırdığınız için çok teşekkür ederim hocam. Bize bir beyitle veda ederseniz, mutluluğumuz tamam olur.

Ben de çok teşekkür ediyorum. Türkçesini de bildiğim bir beyitle sözümü tamam edeyim ben de.

Semerkand saykali ruy-ı zeminest

Buhara kuvvet-i İslâmi din est

Türkçesi

Semerkand abidlerde yer yüzünde en büyüktür

Buhara, din büyüklerinde en büyüktür.

 

 

Orhan Özekinci heyecanla konuştu

Güncelleme Tarihi: 21 Ocak 2011, 21:36
YORUM EKLE
YORUMLAR
Selin Şahin
Selin Şahin - 8 yıl Önce

içeriğe baktığımızda çok şaşırtıcı bilgiler var. Şu zamana kadar Nakş-ı Bendi silsilesive İslami bilginlerirn orada olacağı aklıma gelmezdi. Ki NESİMİ, ALİ ŞİR NEVAİ falan. çok enteresan. Rasim Özdenören'in kitabıyla foto çekinmekte çok orjinal:)

banner8

banner19

banner20