53 güneş saati varmış vaktinde İstanbul'da

Ecdad vakitleri tam ayarlamak için saatler kurmuştu dört bir yana.

53 güneş saati varmış vaktinde İstanbul'da

SAAT BEŞTE GAZİ HÜSREV BEY OTAĞ-I HÜMAYUNDA HAZIR OLA!

Güneş saatlerinin (basite) geçmişinin Mısır ve Çin’e kadar gittiği bilinir. Ancak bugün bile halen tartıştığımız sahur ve iftar vakitleri başta olmak üzere günde beş vakit namaz kılan Müslümanlar için güneş saatleri çok daha önemli idi.  Bu önemli ihtiyacı gidermek ve düzene sokmak için ilk olarak Fatih Sultan Mehmed Han 1472 yılında günlüğü 200 akçeye Ali Kuşcu’yu Semerkand’dan getirtmiş ve tüm imparatorluk bünyesinde namaz saatlerinin hesaplanması ile görevlendirmiştir. Ali Kuşçu ilk güneş saatini (basite) Fatih Camii'ne yapmıştır. Daha sonra hızla yayılan güneş saatlerinin sayısı rivayetlere göre 49-53 arasındadır. Bu yönü ile dünyada en çok güneş saatinin bulunduğu şehir İstanbul’dur. Ayrıca nüfusun kalabalık olduğu muhitlerde ve merkezi camilerde muvakkithaneler kurulmuş ve buralar gerekli araç ve gereçlerle donatılıp görevliler (muvakkitler) tayin edilmiştir. Muvakkithaneler namaz vakitlerinin belirlenmesinin yanı sıra astronomi, matematik gibi ilimlerin öğrenilmesine de ev sahipliği yapardı.

Saatleri ayarlama camileri

Güneş saatleri yapay ve dikey kadranlı (mermer taş) olmak üzere iki çeşittir. Güneşin kadran üzerindeki dikey bir milin gölgesine düşme açısına göre vaktin belirlendiği bir saat çeşitidir. Bu sebeple camilerin güneş gören güney ve batı cephelerine yapılmışlardır. Bazı güneş saatleri sadece öğle ve ikindi vakitlerini gösterecek şekilde yapılırken bazılarında ise aylar, mevsimler ve güneşin içinde bulunduğu burçlarla ilgili bilgiler mevcuttur.

Güneş saatlerinde namaz vakitleri kadran üzerindeki milin gölgesinin düşüm açısına göre belirlenir. Mesela öğle namazı ufka göre dik duran milin gölgesinin uzamaya başladığı an kılınır. Güneş saatleri ile isminden de anlaşılacağı üzere sadece öğle ve ikindi vakitleri için kesin zaman belirlenebilirken sahur vakti, imsak vakti ve yatsı, akşam namazlarında 10 dakikalık opsiyonlarla durum idare edilirdi.

Not: Girişte kullandığımız fotoğraf Ayvansaray Atik Mustafa Paşa Camii'ndeki güneş saatidir ve Caner Cangül'e aittir.

Mehmet Fatih Çakır

Güncelleme Tarihi: 08 Nisan 2019, 11:15
YORUM EKLE

banner19