banner17

Yusuf Hemedani heteredoksmuş, başka?!

Necdet Tosun, İSTAM Seminerleri’nde Orta Asya’daki tasavvuf büyüklerinin de kitaplarının yayınlanması gerektiğini, aksi takdirde herkesin kendince bir Ahmed Yesevi kurgulayabileceğini söyledi.

Yusuf Hemedani heteredoksmuş, başka?!

Necdet Tosun

İstanbul Tasavvuf Araştırmaları Merkezi (İSTAM) seminerlerine geçtiğimiz günlerde Prof. Dr. Necdet Tosun konuk oldu. Necdet Tosun, Üsküdar’da Fatih Mahkemesi’ndeki seminerde yeni kitabı Türkistan Dervişlerinden Yadigâr kitabını ve Orta Asya tasavvufunu anlattı.

Tasavvuf, din eğitimine manevi ve duygusal bir boyut katıyor

Konuşmasına başlarken tasavvuf hakkında da birkaç kelam serdeden Tosun, şimdilerde din eğitiminde duyguların yitirildiğini, aslında tasavvufun ise tam da bunu yaptığını, İslam’ın duygusal/manevi boyutunu insanlara öğrettiğini ifade etti.

Necdet Tosun, kitabında Orta Asya mutasavvıflarına ait toplam 103 eserin bilgisi olduğunu ifade ederek sözlerine başladı. Kitap, temel olarak Necdet Tosun’un Kırgızistan’daki öğretim üyeliği sırasında ve sonraki seyahatlerinde yaptığı araştırmalara dayanıyor. Tosun, kitabın bir tanıtıcı katalog çalışması olduğunu, yani bu 103 eser hakkında hem tanıtım bilgisi hem de bibliyografik bilgilerin yer aldığını ifade etti. Sadece Türk dilinde yazılmış eserleri seçen Tosun, sadece Çağatay Türkçesi’ni değil, Orta Asya’da kullanılan tüm lehçeleri de çalışmaya dâhil ettiğini ifade etti.

Necdet TosunMateryal olmadan ilmî çalışma yapılamaz

Bu çalışmanın ansiklopedik bir çalışma olduğunu, Orta Asya’da tasavvufun anlaşılması için araştırmacılara materyal sağlayacağını da belirterek, şimdiye kadar elde olmayan materyalleri kendi seyahatleri esnasında topladığını sözlerine ekledi.

Kitap 2 bölümden oluşuyor. İlk bölümde tasavvufî doktrin üzerine yoğunlaşan eserler, ikinci bölümde ise menakıb ve tezkire türü eserler inceleniyor. İlk bölüm, Hoca Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’iyle başlıyor. Bu bölümde Hakim Ata, Ali Şir Nevai, Sufi Allahyar gibi mutasavvıfların eserleri de yer alıyor.

Süleyman Hilmi Tunahan’ın şeyhi de bu kitapta

Bu bölümde, Süleyman Hilmi Tunahan’ın şeyhi olan Selahaddin Sakıb b. Siraceddin’in de bir eserine yer verilmiş. Bu zatın kabri Kırgızistan’ın Oş kentinde bulunuyor. Bu noktada Tosun, bu zatın Türkiye’de Buhari nisbesiyle bilinmesinden hareketle, Orta Asya’dan gelen birçok mutasavvıfa -her ne kadar geldikleri yer Buhara olmasa da- Buhari dendiğini ifade etti.

Başka bir detay bilgi olarak, Hindistan’da Şüttariyye tarikatını netice veren Aşkiyye’nin, Bayezid Bistami’ye nisbet edilen müstakil bir tarikat olarak Orta Asya’da bulunduğunu söyledi Necdet Tosun.Necdet Tosun

Menakıb kitapları kültür tarihçiliği için birebir

İkinci bölümde yer alan menakıb ve tezkire kitaplarına da örnekler veren Tosun, menakıb kitaplarının kültür tarihçiliği için ne kadar önemli olduğunu da örnekler vererek açıklamaya çalıştı. Siyasi tarihlerde yer almayan birçok bilginin, menakıb tarzı eserlerde bulunabildiği, aynı zamanda toplumun farklı bir kesimi tarafından farklı bir perspektifle ele alındıkları için bu eserlerin ele alınan dönemi anlamada elzem olduklarına işaret etti.

Türklerin nasıl Müslüman olduklarının ipuçları bu eserlerde

Son olarak, Türklerin nasıl Müslüman olduklarının ipuçlarının bu eserlerde olduğunu ifade eden Tosun, Orta Asya tasavvuf büyüklerinin tanınması için bu kitapların bilinmesi, tanınması, Türkiye’de yayınlanması gerektiğini sözlerine ekledi. Aksi takdirde, bazı insanların kendilerince bir Mevlana, bir İbn Arabî ürettikleri gibi, kendilerine göre bir Ahmed Yesevi, bir Yusuf Hemedani kurgulayabildiklerini de ifade etti. Yusuf Hemedani’ye yapılan “heterodoks olabilir” yorumunu da bu bağlamda, araştırmalarına istinaden reddetti.

 

Abdullah Taha Orhan haber verdi

Güncelleme Tarihi: 30 Mayıs 2012, 11:05
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20