Manipülasyon nasıl aşılır hacı?

Şaban Sağlık, Samsun’da ‘manipülasyon’ kavramı üzerine bir söyleşi gerçekleştirdi.

Manipülasyon nasıl aşılır hacı?

 

Geçtiğimiz haftasonu Samsun’da, 26. Endülüs Buluşması’nı gerçekleştirdik. Endülüs Kültür Merkezi Yunus Emre söyleşi salonunda gerçekleşen buluşmada Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğretim üyesi Prof.Dr. Şaban Sağlık ve Yard. Doç. Dursun Ali Tökel “manipülasyon” kavramıyla ilgili konuştu.

Programı anlatmaya başlamadan önce gelin manipülasyon tanımına sözlükten bakalım: “Varlıkları yapıcı, açıklayıcı ve yararlı bir biçimde kullanma işi” (TDK Sözlük). Bu tanıma “kendi menfatine” ifadesini de eklemek gerekir sanırım.

Aşklarda manipüle şarttır

Şaban Sağlık

Şaban Sağlık konuşmasına, günümüzde özellikle medyanın geçmişindeki birkaç manipülasyon örneğiyle giriş yaptı. Bir yazarın “Halk plaja hücum edince vatandaş denize giremedi” örneği başlangıç için isabetliydi. Burada halk kimdi? Vatandaş kimdi? Düşünmek lazım doğrusu.

Hazır böyle bir tuzaktan bahşetmişken bundan korunmanın yollarına da giriş yapmak gerekliydi elbette. Sağlık, manipülasyondan korunma yollarıyla ilgili, “Manipülasyon, aklını ve iradesini kullanan insanlara etki etmez” dedi. Bunların yanısıra manipülenin olması gereken ve vazgeçilmez olduğu yerlerin de olduğunu hatırlatarak, “Aşklarda manipüle şarttır.” ifadesini kullandı. Ayrıca, mucizelerde de manipülasyon gerçeği vardır. Fakat buradaki manipüle inanmayanlara karşıdır.Şaban Sağlık

Konuşma esnasında Yard.Doç. Dursun Ali Tökel Hocamız söz aldı ve kısaca kelimelerin manipülasyonuna değindi. Moral kelimesi İngilizcede ahlak/ahlakî anlamında kullanılırken, dilimizde karşılığı sözlüklerimize bir insanın ruhsal gücü, yürek gücü, maneviyat olarak geçmişse de günümüzde sığ duygu durumu anlamıyla kullanılıyor. Benzer durum ceza kelimesinin de başına gelmiştir. Arapçadaki karşılığı “karşılık” anlamındayken, dilimizde “uygun görülmeyen tepki ve davranışları önlemek için üzüntü, sıkıntı, acı veren uygulama” anlamıyla kullanılıyor. Bunun gibi örnekleri çoğaltmak mümkün ama son bir örnek vermek gerekirse, efkâr kelimesi. Arapçadaki karşılığı “fikirler” iken, Türkçede sözlüklerde (1) eski düşünceler, fikirler; (2) tasa, kaygı olarak yeralmış ve ikinci anlamının kullanışı daha ağır basmıştır.

‘Hangi’ sorusu, manipülasyon olup olmadığını öğrenmemiz için bir anahtar

Sağlık, manipülasyon örneklerine devam ederek, bu konuda kutsalın da kullanıldığını ifade etti. Hepimizin karşılaşma ihtimalinin yüksek olduğunu düşündüğüm bir örnekle konuşmasına devam ederek; “Mesela anneniz sizden birşey yapmanızı istiyor. Ama siz yapmıyorsunuz, hemen o esnada ‘Bunu yapmazsan hakkımı helal etmem’ ifadesini kullanır ki, bu en büyük dinî manipülasyondur.” dedi.

Şaban SağlıkŞaban Sağlık, bu esnada Rasim Özdenören’in bu konuyla nasıl başedebileceğimizin formulünü bizimle paylaştığını söyledi. İşin formülü, “Karşılaştığınız ve manipülasyon tehlikesi sezinlediğiniz konularda ‘hangi’ sorusunu sorun.” Örneğin size “İslam’da müzik haramdır” denildiğinde “hangi müzik” diye sorarsanız bu fetvayı verenin manipülasyon yapıp yapmadığı anlaşılabilir.

Bir konunun manipülasyon içerip içermediğini ayırdetmenin net ayırımını yapabilmek için kısa bir maddelendirme yapmak gerekirse; 1.Yazının yerini sayılar alır.; 2.Bilim adamının yerine mühendisler konuşur.; 3.Felsefeden çok istatistik konuşulur. Sağlık, konuyla ilgili Erol Güngör’ün üniversiteleri eleştirirkenki manipülasyon tanımını hatırlatttı: 1.Eğitim değil, diploma önemseniyor. 2.Teori değil, reçete veriliyor. 3.Kitap değil, broşür veriyorlar.

Son olarak Sağlık, gelen soruları da cevaplandırdıktan sonra program sona erdi.

 

M.İdris Soylu Samsun’dan dünyaya duyurdu

Güncelleme Tarihi: 05 Haziran 2012, 07:13
YORUM EKLE
YORUMLAR
ahmet
ahmet - 7 yıl Önce

Manipülasyon kavramına ilişkin Değirmen Dergisi 13. sayı(2008)'da dosya hazırlanmıştı.

ÖKKEŞ KUL
ÖKKEŞ KUL - 7 yıl Önce

Tökel hoca moral kelimesini eksik biliyor.İmlası aynı olmakla birlikte telaffuzu farklı olan moral kelimesi ahlak anlamında kullanıldığında türkçe telaffuzuyla 'morıl' diye okunur, maneviyat anlamında kullanıldığında ise 'morâl' biçiminde...bilinmesinde fayda var.

banner19

banner13