Konya'da Mahdum Kulu Firagi anıldı

Türkmen mutasavvıf ve milli şair Mahtumkulu Firagi’yi anma programı Konya Necmettin Erbakan Üniversitesinde gerçekleşti.

Konya'da Mahdum Kulu Firagi anıldı

 

Yazar Cengiz Aytmatov Türkmen milli şairi Mahdum Kulu’nu şöyle anlatıyor: “Ben, bizim Mahdum Kulu’muz diyorum. Çünkü o devirde, yani Mahdum Kulu’nun devrinde kaderin bir cilvesi olarak edebiyat dehası tam da Türkmen toprağında ortaya çıkmış, bütün Orta Asya’da meşhur olmuştur. Türkmen edebiyatının dâhisinin şulesi, bize de, komşu kardeş halklara da nurunu yayıyor. Buna göre rahatlıkla şunu söyleyebiliriz, Türkistan’da 18. asır, Mahdum Kulu şiirinin asrıdır.” Aytmatov’un böyle anlattığı Mahdum Kulu, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi’nde anıldı. Programın evsahipliğini orada okuyan Afganistanlı ve Türkmenistanlı öğrenciler yaptı.

3 Mart’ta Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Konferans Salonu'nda düzenlenen programın açılış konuşmasını yapan Türkiye'deki Afganistanlı Türkmen Öğrenciler Birliği Başkanı Hait Murad Kuci, Mahtum Kulu Firagi'nin kardeşlik anlayışına vurgu yaparak, Afganistan’ın hep dış güçlerin odağı olduğunu ve Afganistan'ı genç neslin kurtaracağını dile getirdi.Mahdum Kulu

Giriş konuşmalarının ardından farklı Türk lehçeleriyle bezenmiş şiir dinletisi yer aldı. Panelde konuşmacı olarak Doç. Dr. Ali Temizel (Fars Dili Edebiyatı bölümü başkanı), Humayun Hayri ( Şair, Trt Afganistan Masası sorumlusu), Yrd. Doç. Dr. Rıdvan Öztürk (Türk Dili ve Edebiyatı bölümü) ve Muhammed Kasım İbadi katıldı. Katılımın yüksek olduğu panelde Ali Temizel’in akademik anlatımına harita şöleni eşlik etti.

O, Türk edebiyatı semasının yol gösteren yıldızlarından biri

Panel yöneticisi olarak Rıdvan Öztürk konuşmasında kısaca şunlardan bahsetti:

“Karanlık gecede gökyüzüne baktığınız zaman size yol gösteren bir takım yıldızlar vardır. Nasıl gökyüzünün yıldızları bize yol gösteriyorsa, karanlıkta yolumuzu bulmamızı, aydınlığa çıkmamızı, menzilimize ulaşmamızı sağlıyorsa Türk dünyasının gökyüzünde de merkez konumuna gelmiş yıldızlarımız vardır. Bunlar saymakla tükenmeyecek kadar çoktur. Eğer bir milletin tarihi binlerce yıllarla ifade edilebiliyorsa ve onbinlerce kilometrelik bir alandan bahsedilebiliyorsa, o zaman bunların yansımalarıyla, bu ölçüler gibi bizdeki ölçüler de derin olacak demektir.

Mahdum Kulu Firagi kimdir

Mahdum Kulu’ndan bahsetmeden evvel babasını unutmak olmaz. Devlet Mehmet Azadi’den bahsedilmeli. Azadi, Mahdum Kulu’nun bir anlamda yetişmesini sağlayan ilk üstadı, ilk hocası ve babası olarak karşımıza çıkmaktadır. Firagi, 1773 yılında, İran’ın Gülistan Eyaleti’nin Günbed-i Kavus şehrinin Hacı Kavuşan köyünde doğmuştur.

İlk eğitimini babasının yanında almış ve sonra Halaç ilçesinin Kızılayak köyünde bulunan İdris Baba Medresesi'nde eğitimine devam etmiştir. Buhara’daki Göğeltaş Medresesi ve Hive’de yer alan Şirgazi Medresesi'nden de eğitim almıştır. Medreselerde aldığı şiir eğitimiyle birlikte Arapça, Farsça ve Çağatayca’yı da öğrenmiştir. Ahmed Yesevi’yi üstad edinmiştir.

Mahdum KuluŞairliğinin yanında mutasavvıf ve düşünür de olan Firagi, 1797 yılında yaşamını yitirmiştir.  Mezarı, İran'ın kuzeybatısındaki Aktokay köyünde bulunmaktadır ve babasının yanına defedilmiştir. Mezarı İran hükümeti tarafından anıt mezara dönüştürülmüştür.

Şiirlerinin ana teması

Türkmen şairi ve mutasavvıfı Firagi, edebiyat ve tasavvuf dünyasında parlayan, nur dolu yıldız gibi ışık saçmaktadır. Türkmenlerin ileri gelenleri onu şu cümleyle özetler: ‘Biz Türkmenler bugüne kadar kendi dilimizi, kültürümüzü ve dinimizi kaybetmeden yaşamışsak bunun en büyük etkeni Mahdum Kulu Firagi olmuştur.’ Bu yüzyılda sadece Türkmenistan’da değil İran’da, Türkiye’de, Azerbaycan’da, Tacikistan’da, Özbekistan’da, Hindistan’da ve Afganistan gibi dünya coğrafyasında stratejik önemi ve kültür, şiir, edebiyat kökü olarak yerini korumaktadır Mahdum Kulu.

Mahdum Kulu, şiirlerinde, dinî motifleri, Hz. Muhammed’e ve diğer peygamberlere duyulan sevgiyi, evrensel ve millî değerleri, sosyal dengesizlikleri, insanın hayatı ve toplumsal olayları kapsayan konuları, sade ve yaşadığı dönemin halk diliyle anlaşılır bir şekilde dile getirmiştir. Hemen hemen tüm şiirlerinde Türkmenleri birlik ve beraberliğe, bir devlet ve bir bayrak etrafında toplanmaya davet etmiş, insanların iyiliğe ve doğruluğa ulaşması gerektiğini savunmuştur.”

Şiirlerinden bir bölüm

Program, Mahdum Kulu’nun bazı şiirlerinin okunmasıyla, damburayla ezgiler söylenmesi ve Afganistan’a özgü yemek olan buhara pilavı ikramı ile sona erdi.

Onun “Ekip Geçti” şiirinden bazı dörtlükler şöyle:

Evvel Âdem indi dünya,
Bu dünyayı ekip geçti
Öz devrinde Nuh peygamber,
Neccar işin tutup geçti.

Cennet içre diri giren,
İdris köynek dikip geçti.
Yunus balığın karnında,
“Ente subhan” okup geçti.

Tâ İsa gelince daim,
Eshab-ı kehf yatar kaîm,
Hakk’ın yolunda İbrahim,
Canın oda yakıp geçti.

Turgıl Dediler-Düş” şiirinden:

“Resulullah aydı ashablar yörün
Oğlanı uzadın bir patan verin
Buyurdu dört atla eltip tapşırın
Getirgen cayında goygul dediler”

“Türkmenler bağlasa bir yere beli
Kurutur Fuzum’u derya-yı Nil’i
Teke, Yomut, Göklen, Yazır, Alili
Bir devlete kulluk etsek beşimiz”

 

Nurcan Kara beğenerek izlenimlerini aktardı

Güncelleme Tarihi: 09 Mayıs 2012, 18:20
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13