Günümüz meselelerine cevaplar

Prof. Dr. Hamdi Döndüren İslam - ekonomi ilişkileri konusunda yetkin bir isim. Katıldığı seminerde anlattıklarından notlar aldık.

Günümüz meselelerine cevaplar

Günümüz Müslümanlarının en büyük sorunu, bulunduğu ortamda inancına göre nasıl yaşayacağı sorunudur.  Zaman geçtikçe hayatın her alanında daha da görünür durumda olan Müslüman kitle, sosyalleştikçe kendisi için nispeten yeni sayılabilecek sorunlarla karşılaşmaya devam ediyor. Ülkemizde, son yıllarda ekonomik olarak da varlıkları hissedilen bu kitlenin en büyük sıkıntısı, ekonomik ve ticari ilişkilerde ortaya çıkmakta. İslam’ın kesin bir şekilde yasakladığı faiz, günümüz dünyasını dört bir yandan kuşatmış halde. Parasal işlemlerin yapıldığı kurumlar olan bankalar, varlık sebeplerini faiz üzerine inşa etmiş durumda. Bu durumda helal kazanç için neler yapılması gerektiği/neler yapılabileceği, inandığı gibi yaşamak isteyen kişilerin karşısına ciddi sorun olarak çıkıyor.

Sorunların ortaya çıkması, çözüm arayışlarını da beraberinde getirmiş. Bu sorunlara çözüm arayan yetkin isimlerden biri de, Prof. Dr. Hamdi Döndüren.

Hamdi Döndüren Hoca,  6 Mayıs Cuma akşamı Birlik Vakfı Bursa Şubesinin konuğu olarak soru ve sorunlara cevap verip İslami ticaretin ilkelerini anlattı dinleyicilere. İşte notlar:

Yeryüzü nimet kılındı

Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Allah’ın insanlara karşı çok merhametli olup onların ekonomik araçları olan bitkiler, madenler, hayvanlar ve tüm bunlarla ticaret yapacak olan aklı insana verdiğini belirtti. Yine Allah’ın, yeryüzünü insanın en rahat şekilde yaşayacağı biçimde donattığını söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, mealen  “Arzda ne varsa bütün olarak insanlar için yaratılmıştır” ayeti ile Mülk Suresindeki “O Allah ki yeryüzünü insanın yararlanabileceği özellikte yarattı.” ayetinde bunun apaçık vurgulandığını söyledi. “Yerde ve gökte ne varsa Allah hepsini sizlerin emrine amade kılmıştır.” ayetinin ise, sadece dünyadaki değil, dünya dışındaki varlıkların da insanların hizmet ve istifadesine sunulduğunun apaçık kanıtı olduğunu ifade etti. İnsanoğlunun bunca nimeti hazır bulduğunu söyleyerek insanın şükretmeyi bilmesi gerektiğini vurguladı.

Kendisine bu kadar nimet sunulan insanın da, ekonomik imkanlardan helal yollarla yararlanması gerektiğini söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, bu konuda ölçünün de yine bir ayetle verildiğini anlattı: “Ey iman edenler, birbirlerinizin mallarını batıl yollardan (kandırmacalarla, aldatmacalarla) yemeyiniz! Birbirlerinizin mallarını karşılıklı rıza ile yiyebilirsiniz!” ayetinin ölçümüz olduğunu vurgulayarak hayatımızı buna göre düzenlememiz gerektiğini söyledi.

Medine yolunda inen ayet

Helal yollardan rızk temin etmenin, Müslümanın olmazsa olmazı olduğunu söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, Müslümanların Medineye hicret yolunda gelen “Yazıklar olsun onlara ki, onlar hile yaparlar!” (Mutaffifin Suresi ) ayetinin yeterince uyarıcı olduğunu söyledi.

İş büyütmek için borç almak ve aslolan ne?

Günümüzde borç almanın hiçbir ölçüsü kalmadığını dolaylı olarak anlatan Hamdi Döndüren Hoca, ticaretini daha da büyütmek için başkalarından borç almanın örneklerinin sahabe zamanında görülmediğini, geçmişte borç almanın ancak dara düşüldüğünde başvurulan bir şey olduğunu söyleyerek, İslam’da aslolanın borç alarak değil, kendi kaynaklarıyla ticaret yapmak olduğunu söyledi. Dar duruma düşenlere ise borç verilmesinin bizzat Allah tarafından,  Allah’ın kendisine verilmiş borç olarak nitelendirildiğini ifade eden Hamdi Döndüren Hoca, bunun karz-ı hasen  diye isimlendirildiğini belirtti.

Devlet karz-ı hasen verir mi?

Karz-ı hasenin büyük yatırımlar için uygun olmadığını, küçük meblağlar için ve kısa süreli olmasının esas olduğunu vurgulayan Hamdi Döndüren Hoca, devletin de günümüzde “Teşvik primi” adı altında aslında karz-ı hasen verdiğini söyledi. Teşvik primlerinden alınan payın ise paranın reel kaybını telafi edip masrafları karşılamakta kullanıldığı için faiz olmayacağını da belirtti.

Prof. Dr. Hamdi Döndüren, Ticaret ve İktisat İlmihaliBüyük ticaretin yolu…

Ticaretini büyütmek isteyen Müslümanların başvurabileceği çeşitli yöntemlerin olduğunu, bunların sekiz başlık altında toplanabileceğini söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, bunların bir çeşit ortaklık veya şirketleşme anlamına geldiğini söyleyerek bunlardan birkaç örnek verdi:

İlk ortaklık çeşidinin, günümüzdeki aile şirketleri olarak varlığını sürdüren yapılanma olduğunu söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, bu yapılanmada kısa zamanda sorunlar ortaya çıktığı için bu yapılanmanın caiz olmakla birlikte pek önerilmediğini söyledi.

İkinci olarak günümüzde anonim şirket olarak isimlendirilen yapılanmanın olduğunu söyleyen Döndüren Hoca,  bu yapılanmada herkesin sermayesi oranında şirkete ortak olduğunu, hisselerin değerinin şirketin reel değerini yansıttığı durumlarda İslam’ın ruhuna en uygun şirketin de bu olduğunu söyledi.

Mudaraba’nın  ise diğer bir yöntem olduğunu söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, bunun “Emek-sermaye ortaklığı” olarak isimlendirilebileceğini, Peygamberimizin de Hz. Hatice ile iş ilişkisinin böyle olduğunu belirtti.

Mudarabanın günümüzde faizsiz finans sağlayan kurumların çalışma yöntemleri haline geldiğini ifade eden Hamdi Döndüren Hoca, bu sistemin şöyle çalıştığını anlattı: “Kurumun havuzuna para yatıran sermaye sahipleri var. Finans kurumları bu oluşuma işletme becerisi ve emek katıyor, buna karşılık da kârdan pay alıyor. Şu anda Türkiye’deki finans kurumları %97 oranında mudaraba usulüyle çalışıyor.”

Sigorta, kasko…

Yakın zamana kadar sigortaya cevaz verilip verilmemesi noktasında endişeler olduğunu söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, artık sigortanın caiz olup olmaması hususunda kuşku kalmayıp sigortanın caiz olduğunu da not olarak sözlerine ekledi.

Satış çeşitleri ve kâr…

İslam’da şu dört çeşit satışın var bulunduğunu söyleyen Hamdi Döndüren Hoca, bunların helal kazanç kapısı olduğunu belirtti:

  1. Serbest satış: Satıcı, sattığı malı kaça alıp ne kadar kâr ettiğini söylemez,
  2. Murabahalı satış: Bu satışta satıcı malı kaça aldığını ve ne kadar kârla sattığını alıcıya söyler,
  3. Başabaş satış: Bu satışta satıcı, elindeki malı maliyetine satar ve bunu da söyler, bu satış, çeşitli zaruretlerden kaynaklanır,
  4. Zararına satış: Nakit ihtiyacı veya malın tüketim süresinin dolmak üzere olmasından kaynaklanan satıştır. Bunda mal, maliyetinin de altında bir fiyata satılır.

Hamdi Döndüren Hoca, tüm bu satışlarda her şeyin güven üzerine inşa edildiğini, dürüstlük olduğu sürece bu satışların caiz olduğunu, işin içine yalan-dolan girmesi durumunda “habis kazancın” devreye girdiğini belirtti.

Foreks piyasa caiz mi?

Hamdi Döndüren Hoca, genel prensip olarak alınıp satılan şeyin mevcut bulunması gerektiği kuralı olduğunu söyleyerek “Foreks piyasa” olarak adlandırılan ve gerçekte olmayan, sanal olarak var olduğu kabul edilen şeylerin alım satımının caiz olmadığını belirtti. Bu alım satımların kumar-faiz cinsinden şeyler olduğunu da özellikle vurgulayarak bu işlemlerin kaçınılması gereken işlemlerden olduğunu vurguladı.

 

 

Fikri Özçelikçi  notlar aldı

Güncelleme Tarihi: 14 Mayıs 2011, 21:37
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner26