Emir Sultan bir tarihtir, bizim tarihimizdir

“Bursa Hazireleri” ve “Emir Sultan Mezarlığı” gibi iki dev esere Hasan Basri Öcalan’la birlikte imza atan Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, Bursa’da Emir Sultan’ı anlattı..

Emir Sultan bir tarihtir, bizim tarihimizdir

 

Emir Sultan, Bursa’nın en önemli manevi önderlerinden biri. 20 Nisan gecesi Emir Buhari Kültür Merkezi’nde Emir Sultan’ı anlatan Bedri Mermutlu’nun da dediği gibi “Emir Sultan bir tarihtir, bizim tarihimizdir.” Tarihse insanın ayağının altındaki zemindir. Bir zemine basarak kendini anlamlı kılar ancak insanoğlu. Bu yüzden de her millet, kendi tarihini bilir, tarihi olmayanlar ise kendilerine bir tarih inşa etme çabası içine girer.

Emir Buhari Kültür Merkezi Sohbetleri, belki birkaç aylık bir mazisi olmasına rağmen, Bursa’nın kültür hayatında önemli bir yer tutar oldu. Çağrılan konuklar, seçilen konular, sohbet anında oluşan manevi iklim, insanın damarlarında dolaşan kan gibi hayat dolu. Bu sohbetleri organize eden TYB Bursa Şubesi Başkanı Mustafa Baki Efe ve bu sohbetlerin hayat bulmasında her türlü desteği sağlayan Bursa Büyükşehir Belediyesi ile BURFAŞ Genel Müdürü Mustafa Çaltılı’nın adlarını anmamak haksızlık olur.

Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu’nun “Emir Sultan, Tarih, Sanat ve Çevre” başlıklı sohbetinde Bursa’nın manevi dinamiklerinden Safiyüddin Erhan, Diriliş Okulunun yolcularından Mahmut Kanık, Bursa tarihinin arkeologlarından Yrd. Doç. Dr. Hasan Basri Öcalan, Burfaş Genel Müdürü Mustafa Çaltılı, Bilal Kot ve adını yazamadığım kültüre vurgun daha birçok şahsiyet de dinleyici olarak yerlerini almıştı. Mustafa Baki Efe’nin hakkaniyetli ve kısa takdiminden sonra, görsellerle de desteklenen sohbetine başladı Bedri Mermutlu.q

Emir Sultan bir tarihtir, bizim tarihimizdir

Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, Emir Sultan özelinden yola çıkarak Osmanlı tarihi, Osmanlıyı mayalayan ruh hakkında bilgiler verdiği sohbetinde şunları anlattı: “Emir Sultan, bir tarihtir, bizim tarihimizdir. Ama biz hem fizikî olarak bu mekânı, hem de burasının tarihini ne kadar biliyoruz?

Bir şehirde yaşıyorsak eğer, o şehrin hangi temeller üzerinde yükseldiğini bilmek zorundayız. Bunu bilmek için de Emir Sultan’ı bilmek zorundayız. Peki, Emir Sultan kimdir? Emir Sultan, Osmanlının kuruluşundaki üç aşamanın ikincisinde yer almış, Osmanlıyı yeniden yapılandırarak ayağa kaldıran manevi önderlerdendir.”

Osmanlının üç kuruluşu

Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, Osmanlı Devletinin üç kuruluşunu ve bu üç kuruluşta kimlerin yer aldığını anlatmaya başladı şu sözlerle: “ Osmanlının birinci dönemi, Osman Gazi’nin devleti temellendirmesiyle başladı. Ama devlet tesis edilirken devleti kuran siyasi dehanın yanında bir de manevi dinamikler vardı. Osman Gazi’nin yanında olup ona ruh veren, vizyon kazandıran bir Şeyh Edebali vardı.

Osmanlının ikinci kurucusu olarak kabul edilen Çelebi Mehmet’in yanında da Emir Sultan vardı. Osmanlıyı sadece bir devlet olmaktan çıkarıp onu bir cihan devleti yapan Fatih’in yanında ise Akşemsettin vardı. Devleti kuran ve tarihte görünen isimler olan siyasi dehalar yanında, bu görünmeyen elleri de bilmek gerek. Bu kişiler olmasaydı, hiç kuşku yok ki tarih başka türlü yazılacaktı.”

Emir Sultan ve Bursa

Emir Sultan ve Emir Sultan gibi vizyon sahibi manevi mimarların hayatlarıyla ilgili bilgilere biraz da olağanüstülükler katıldığını söyleyen Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Menakıbnamelerde yazdığına göre Emir Sultan, rüyasında kendisine bildirilen üç kandilin gösterdiği yolu izleyerek yolculuk yaptı. Bu yolculuk onu önce Medine’ye, sonra Bağdat’a, Bağdat’tan Karaman’a ve en son da Bursa’ya yöneltti. Bursa’ya geldiğinde, kandiller gözden kayboldu. Yani, Bursa onun mekânı oldu. Ama Bursa’ya nasıl gelmiş olursa olsun, o, Bursa’nın manevi kurucularından biridir.

Bir rivayete göre Emir Sultan, hem Yıldırım, hem Çelebi Mehmet, hem de 2. Murad’a kılıç kuşandırmıştır. Kronolojik olarak Yıldırım’a kılıç kuşandırması mümkün görünmese de, Yıldırım’ın Sultan-ı Rum ünvanını aldıktan sonra ikinci kez kılıç kuşandığı rivayeti hesaba katıldığında, bunun mümkün olabileceği ortaya çıkar.”

Bedri MermutluEmir Sultan’a Timur’un teklifi

Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, Emir Sultan’ın hayatında bazı kritik zamanların olduğunu ve bu kritik zamanlarda Emir Sultan’ın hep Osmanlıyı öncelediğini belirterek sözlerine şöyle devam etti: “1402 yılında Osmanlıyı çökerten Timur, Emir Sultan’ı huzuruna davet eder. Emir Sultan’a iltifatlarda bulunarak onu Buhara’ya götürmek ister. Bu, aslında reddedilmeyecek bir tekliftir; çünkü Osmanlı yenilmiş, Timur ise Asya’nın en büyük hükümdarıdır. Emir Sultan, Timur’un bu davetini reddederek Bursa’da kalmaya devam eder. Kalışı, Osmanlıyı yeniden yapılandırıp ayağa kaldırmak içindir.

Aslında 1400’lü yıllar özel yıllardır. O döneme bakıldığında Molla Fenari, Molla Yegân, Kadızade-i Rumi, Ahmed-i Dai, Abdüllatif Kutsi, Süleyman Çelebi, Ahmedî, Yahya bin Bahşi gibi önemli simaları görürüz. Bu yıllar Bursa’nın çok bereketli yıllarıdır. Fetretten çıkarak toplumu yeniden yapılandırmak bu sayede mümkün olmuştur. Türkçe Mevlit yazan üç önemli isim, Süleyman Çelebi, şair Ahmedî, Yahya bin Bahşi o dönemde yaşamıştır. Mevlid sözcüğünün doğum anlamına geldiği gözden ırak tutulmamalı. Peygamber’in doğumu terennüm edilirken Osmanlı da yeniden doğuyordu bu terennümler arasında.

O zamanın Bursa’sına bakıldığında, Emir Sultan’ın Osmanlının kalbinde yer aldığını görürüz. Emir Sultan’la birlikte Seyyid Usul, Seyyid Nasır, Baba Zakir, Seyyid Nimetullah gibi maneviyat dünyasının diğer ulu kişileri de Buhara’dan kalkıp Bursa’ya gelerek bu bölgeye ışık olmuş isimlerdir.“

Ya günümüz?

Aynı zamanda Bursa Hazireleri ve Emir Sultan Mezarlığı gibi iki dev esere Hasan Basri Öcalan’la birlikte imza atan Yrd. Doç. Dr. Bedri Mermutlu, kültürel ve manevi tarihimizi yapan bu kişilerin, bırakın yeterince anlaşılmayı, eserlerine bile sahip çıkılmadığını slaytlar eşliğinde anlattı. O, bunları anlatırken Emir Buhari Kültür Merkezi’ne ve orada o an bulunanlara düşen şey ise tarifsiz bir hüzündü.

 

Ahmet Serin aktardı

Güncelleme Tarihi: 22 Nisan 2013, 14:25
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13