banner17

Edebiyat profesörü kütüphane yaktırmış!

Bosna Savaşı’ndan en çok zarar görenlerden biri de Bosna’nın ilim ve kültür hayatıydı.

Edebiyat profesörü kütüphane yaktırmış!

 

1992’de başlayan ve üç yıl süren Bosna’daki savaş sürecinde, özellikle şoven-milliyetçi Sırp kuvvetlerinin saldırıları kültürel mirası da hedef alırken, bu coğrafyadaki Osmanlı dönemine ait tarihsel değerler kasıtlı ve bilinçli olarak tahrip ediliyordu.

Saraybosna tepelerinden kuşatma altındaki şehri bombalayan Sırp askerlerinin hedefi yalnızca düşman askerleri değildi; zaten karşılarında düzenli bir Boşnak ordusu yoktu. Sırp askerlerinin hedefi, tarihî belleği ve şehrin çok kültürlü yapısını temsil eden tüm eserleri ortadan kaldırmaktı. Sırp birlikleri işgal etmek istedikleri bölgenin öncelikle kütüphane ve camilerini yok ediyorlardı.

Bu saldırılardan Saraybosna Devlet Kütüphanesi de nasibini aldı. Bir milyon yüz bin ciltten fazla kitap Saraybosna Devlet Kütüphanesi ile birlikte kül oldu; bu, aynı zamanda tarihin en büyük kütüphane yangınlarından biriydi. İşin trajik yanı şu belki: Kütüphaneyi bombalama emrini veren ise bir edebiyat profesörü ve Shakespeare uzmanı olan, fakat bu haberimizde Sırp cani Radovan Karadziç’in sağ kolu olmasıyla öne çıkan Nikola Kolyeviç’ti. Saraybosna'daki Doğu Enstitüsü ise 17 Mayıs 1992’de bu akıl almaz kıyımdan nasibini aldı.Saraybosna Kütüphanesi

Doğu Enstitüsü 1950 yılında kuruldu

Enstitü, 1950 yılında Sarajevo Devlet Üniversitesi’nin tavsiyesi üzerine Şark dillerini ve tarihlerini, ayrıca Bosna ile olan alakasını araştırmak ve geliştirmek amaçlı kapsamlı bir kurum olarak kurulmuştu. Saraybosna Şark Enstitüsü’nün kurulma amacı Arapça, Türkçe ve Farsça belgeleri bir araya toplayıp ilgililere sunmak, el yazısı ve arşiv belgelerini kamuya duyurmaktı.

Bunların yanı sıra, bu dillerin ve bu dillerde gelişen edebiyatın incelenmesi, öğretilmesi ile birlikte bu dillerde ve bu diller hakkında eserler ortaya sunmuş Boşnak yazarların eserleri de inceleniyordu. Bu sayede Bosna kültürünün gelişimine katkıda bulunuluyordu. Ayrıca yapılan çalışmalar diğer ülke enstitüleriyle paylaşılıyor, çıkarılmış olan dergilerde edinilen sonuçlar, bilime ve insanlara doğru bir şekilde sunuluyordu.

Yangında 5200 belge yok oldu

17 Mayıs 1992’deki yangında  5263 el yazması eserin arasından, yanık bir halde kurtarılan sadece 52 belge var şu an. Bu belgeler bugün, üzerinde yazanlara ışık tutmaktan çok, 20 sene önce yaşanan barbarlığın izlerini taşımakta. Dünya bilimine ve kültürüne kaybettirdiği izleri bizlere yansıtmakta. Diğer yanan ve kül olan el yazması eserler yaklaşık olarak 50.000 başlık altında 300.000’den fazla sahife içermekteydi.

Kurtarılan bu 52 belgenin hepsi enstitüde ve milli kütüphanede şimdi. Belgelerin bazıları, aile serveti olarak enstitüye hediye edilmiş. Bazı eserlerin daha önceden kopyaları da bulunmakta. Bunun dışında enstitü faaliyetlerine devam ediyor şu an; ilmî çalışmalara ev sahipliği yapılıyor, seminerler düzenleniyor ve akademik seviyede bir de dergi çıkartılıyor.

 

Emine Oğuz haber verdi

Güncelleme Tarihi: 07 Ocak 2016, 13:56
YORUM EKLE
YORUMLAR
NSB
NSB - 7 yıl Önce

gazi husrev begova kutuphanesi yazma eserlerin bulundugu ve yakilan kutuphanelerden. fakat yakilacagini anlayan yoneticileri yazma eserleri tek tek kacirmislar. hatta bunu yapan biri hala oradan afrikali bir emektar ile 3-4 kisi. belgeseli de cekildi bu himaye operasyonunun.

banner8

banner19

banner20