banner17

Edebiyat müziğin, müzik edebiyatın neresinde?

'Benim Şarkım' adlı kitap, 13 öykücünün şarkılardan aldığı ilhamla yazdıkları 13 öyküden oluşan bir öykü korosu. Kitaba dair bir tanıtım toplantısı da düzenlendi. Fatmanur Evren kitaba ve etkinliğe dair yazdı.

Edebiyat müziğin, müzik edebiyatın neresinde?

Edebiyat müziğin, müzik edebiyatın neresinde? Müzik edebiyatın sesli hâli olabilir mi?

İstanbul’un tarihi bir mekânına misafir olsanız ve fonda çalan bir klasik Türk musikisi eşliğinde Tanpınar’ın Huzur’unu okusanız... İşte o zaman daha iyi anlardınız Huzur’un içindeki musikiyi. Sanki Tanpınar bu romanında bir musikiyi notalarla değil de kelimelerle seslendirmiş.

Günlüklerin Işığında Tanpınar’la Baş Başa adlı kitaptan öğrenmiştim, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın eserlerini bir musiki eserine benzetmek arzusu taşıdığını. Onun sürekli olarak dinlediği eserlerle, kendi eserlerini inşa etmeye çalıştığını da. Bunun için yazarken Bach, Beethoven, Dede Efendi gibi sanatçıları dinlermiş.

Huzur’da şöyle bir cümle geçer: “Yüzümüzün batıya çevrildiği bu dönemde musiki ayakta duran tek sanatımızdı.” Huzur’un esas oğlanı Mümtaz’ın iç dünyasını oluşturan etkenlerden biri de musikidir.

Tanpınar’dan bahsetmemin sebebi Huzur’u ya da Tanpınar’ı anlatmak değil elbette. Ama Tanpınar’ın şu sözüyle konuma giriş yapabilirim: “Acaba hakiki bir musiki eseri büyük bir şiire, bir romana örnek olabilir mi?”

Cevabı aslında Huzur’la kendisi vermiş Tanpınar. Musiki ilham vermeye müsait. Güfte ilhamla yazılır, beste ilhamla yapılır ve bu kadar ilhamla ortaya çıkan bir sanat eseri başka bir esere de ilham verir elbette.

Günümüzün modern denilen, fast food gibi hemen tüketilen -adına müzik denildiğinde diğer müzik eserlerine hakaret olacak şeylerden (eser desen değil)- bahsetmiyorum. Onlar için ayrı bir niteleme yapılmalı belki de.

13 öykü, 13 öykücü, 13 şarkı

Yine uzattım. Benim Şarkım adlı bir kitap yayınlandı yakın bir zamanda. Bir proje kitabı. Proje Zeynep Delav’a ait. Şarkıların ilham ettiği öyküler yer alıyor kitapta. Tam bir öykü korosu mahiyetinde olan kitapta her bir yazar kendisinde yer eden bir şarkının çağrıştırdığı öyküyü yazmış. Kitabı okurken yazara ilham olan şarkı da size eşlik ediyor. Kitabın içinde 13 öykü, 13 öykücü var. Dolayısıyla da 13 şarkı. Şarkılar da farklı türlerde. Türk sanat müziği de var, pop müzik de... Hatta arabesk bile var.

Kitabı okurla buluşturan Erdem Yayınları, kitabın tanıtımı için TYB İstanbul Şubesi’yle ortaklaşa, ilginç, bir o kadar da keyif verici bir program organize etmiş. Ben de programa katıldım ve şarkılarla öykülerin yüzleşmesine şahitlik ettim. Programda öykü yazarları, öykülerine ilham olan şarkıyı, TRT İstanbul Radyosu saz sanatçılarının eşlik ettiği Aylin Şengün Taşçı’dan dinledi. Sonra da şarkının nasıl bir ilhamla öykülerini yazdırdığını anlattı. Programa 13 yazardan 10’u katıldı.

Şarkılar nasıl ilham verdi?

Katılan yazarlardan bazılarının öykülerine ait birkaç cümle paylaşmak isterim.

Yıldız Ramazanoğlu’nun “Selma’nın Yükselen Yıldızı” adlı öyküsüne ilham olan şarkı Dilhayat Kalfa’nın, “Çok mu Figanım Ol Güli Ziba Hiram İçin”. Ramazanoğlu, 17. yüzyılda yaşayan Dilhayat Kalfa’nın parçası için, “Biz zaten dünyaya cefa çekmeye geldik, bir de sen cefa çektirme.” sözünün anlamından yola çıkarak öyküsünü yazdığını, tam bu hikâye bitmiyor dediği yerde hikâyenin bittiğini söyledi.

Sadık Yemni’nin “Şarkımı Geri Aldım” adlı öyküsüne ilham olan şarkı “Belki Bir Sabah Geleceksin”. Yemni, çocukluğunda “Belki Bir Sabah Geleceksin” adlı şarkıyla ilgili anısını anlatarak, “Yâr olsa akşam gelir, sabah gelen nedir?” sorusunun cevabını düşündüğünü ve öyküsünde bu sorunun cevabını verdiğini belirtti.

Melike Günyüz, “Mavi Kanepe” adlı öyküsüne şarkının ilham olmadığını, önce öyküyü yazıp sonra şarkıyı seçtiğini, dolayısıyla şarkının öyküsünü bulduğunu anlattı. Öyküsünün şarkısı “Hastayım, Yalnızım”.

Esra Özdemir Demirci’nin “Köşe” adlı öyküsüne ilham olan şarkı “Sürgün Gibi Masallarda”. Demirci, çocukluğunda annesinin çok dinlediği İlhan İrem’i kendisinin gençlik yıllarında hâlâ dinlediğini ve öyküyü yazmakla bir bakıma hayranı olduğu İlhan İrem’e vefa borcunu ödediğini söyledi.

Zeynep Delav’ın “Ölüyorum Kederimden” adlı öyküsüne ilham olan şarkı, öykü ile aynı ismi taşıyan “Ölüyorum Kederimden”. Delav, “Ölüyorum kederimden” demenin kolay olmadığını ve hikâyeyi bir sandalyenin bakışıyla anlattığını iletti.

Yunus Emre Tozal’ın “Adını Sen Koy” adlı öyküsüne ilham olan şarkı, öykü ile aynı adı taşıyan “Adını Sen Koy”. Tozal, yaşanmışlığın öyküsünü anlattığını belirtti.

Bülent Ata’nın “Beyaz Elbise” adlı öyküsüne ilham olan şarkı “Shape of My Heart”. Ata öyküsünde, bir romanının kahramanı olan Nesrin’i akladığını söyledi.

Fatma Atıcı’nın “Altın Kafes” adlı öyküsüne ilham olan şarkı “Bülbülüm Altın Kafeste”. Atıcı, “Bülbül, kuyruğuna basılmış bir âşık gibidir. Ama pervane öyle değildir. Öykü, bülbülün pervane olmasının hikâyesidir.” dedi.

Akkubak İşler’in “Ya Evde Yoksan” adlı öyküsüne ilham olan şarkı, öykü ile aynı adı taşıyan “Ya Evde Yoksan”. İşler, şarkıdan aldığı ilhamla bir yolculuk ve bir ümidin öyküsünü anlattığını belirtti.

Sedat Demir’in “Zippo J03” adlı öyküsüne ilham olan şarkı “Bir İhtimal Daha Var”. Demir, edebiyatın ve metnin olasılıklardan oluştuğunu, öyküsünü geçmişte bıraktığımız olayların günümüzde etkilerinin devam etmesini arzuladığımızdan yola çıkarak yazdığını söyledi.

Kitaptaki diğer öyküler ve ilham olan şarkılar şöyle:

Evvel, Ahir, Batın, Zahir” adlı öyküsü ile Güray Süngü’nün ilham aldığı şarkı “Cahildim Dünyanın Derdine Kandım”; “Misafir Odası” adlı öyküsü ile Cihan Aktaş’ın ilham aldığı şarkı “Gözlerinin İçine Başka Hayal Girmesin”; “Tatyos Efendi’nin Uşşak Şarkısı ile Büyüyenler” adlı öyküsü ile Ahmet Büke’nin ilham aldığı şarkı “Gamzedeyim Deva Bulmam”.

Programa, kitabı daha önce okumuş olan bir okur olarak katılmanın avantajı vardı. Ben şarkıları Aylin Hanım’dan dinlerken öyküleri de hayal ettim.

Bu öykü korosunu okumayı sizlere de tavsiye ediyorum. Hatta mümkün olursa her öyküsü kendisine ilham olan şarkıyı dinlerken okuyun.

 

Fatmanur Evren, “sizin şarkınız hangisi” diye sordu

Güncelleme Tarihi: 29 Aralık 2015, 10:58
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20