Bir şair meal yapmaya girişirse ne olur?

“Ay Karanlığa Gömüldüğünde” alt başlığını taşıyan İşaretler Kitabı, Rahmi Kaya’nın meallerden faydalanarak hazırladığı bir Kur’an meali çalışması..

Bir şair meal yapmaya girişirse ne olur?

 

Kur’an-ı Kerim… Hayat kaynağımız, iki dünya rehberimiz. Müslümanlar, Kur’an’ı anlamak ve anlamlandırmak için, farklı okumalara, farklı çalışmalara girişmişlerdir. Bu farklı çalışmalardan birisi de Allah kelâmını şiirle tefekkür ve tezekkür etmek olagelmiştir.Rahmi Kaya

Rahmi Kaya’nın çalışması

Şair ve yazar Rahmi Kaya, Kur’an üzerine yoğunlaşan bir isim. Edebiyat, Yedi İklim, Hece gibi dergilerde gözüken Rahmi Kaya, şiirlerini Yağmuru Yakalanmış Şiirler (1989), Yusuf Yüzlü Gece (2000) ve Gül Kokulu Sabahların Yusuf Yüzlü Geceleri (2009); hatıra ve denemelerini ise Yağmura Yakalanmış Günler (1998) adlarıyla kitaplaştırmıştı. Onun edebi çalışmalarını taçlandırdığı eseri ise İşaretler Kitabı (Göynük Yay., Ankara, 2010, 240 s.) oldu.

“Ay Karanlığa Gömüldüğünde” alt başlığını taşıyan İşaretler Kitabı, Rahmi Kaya’nın meallerden faydalanarak hazırladığı bir Kur’an meali çalışmasıdır. Şair, bu çalışmayı yapma gerekçesi olarak Kur’an’ı anlama ve yorumlama çabasının yanı sıra, Kur’an’da emsalsiz bir şekilde var olan, fakat meallerde büyük oranda kaybolan ahenk ve musikiyi Türkçe’de hissettirme endişesini de gösteriyor.

Temkini elden bırakmadan…

Kur’an-ı Kerim’in Türkçe mealini şiirle terennüm etmeye girişmek büyük bir cesaret olsa gerek. Üstelik bunun orijinal dilin dışında, tercüme bir dil üzerinden gerçekleşecek olması, böyle bir çabaya girişenin temkin kat sayısını iyice artırmalıdır. Rahmi Kaya bunun bilincinde. Zira kitabın başına yerleştirdiği şu ifadeyle, ne de güzel anlatıyor insan olarak aczini, aczimizi: “Sözlerin En Güzelini Gönderen, / Umulur ki bağışlar ve merhamet eder./ Anlamamış, unutmuş ve yanılmışsak eğer.”

Bütün sureler yok, ayetler de seçilmiş

İşaretler Kitabı’nda Kur’an’daki bütün sureler ele alınamamış.  Fatiha ve Bakara surelerinden sonra 36. sure olarak Yasin’e geçilmiş. 36 ilâ 114. sureler ise kitapta dikkate alınmış, şiirsel bir üslupla yeniden söylenmiş. Fakat bu söyleyiş sırasında bazı sureler bütün ayetleriyle dikkate alınırken, az da olsa bazı uzun surelerde kimi ayetler atlanmış. Örneğin Bakara Suresi’nde ilk beş ayet ele alındıktan sonra 254. ayete geçilmiş. 255 ve 256. ayetler de işlenmiş, fakat ardından 276’ya geçilmiş. 276-281 ve son olarak da 284-286. ayetler terennüm edilerek metin tamamlanmış.

Rahmi Kaya’nın ayetlerin mealini şiirsel bir üslupla yeniden söylemesi sırasında dikkat çeken bir başka husus, az da olsa kimisini münferit (tek başına) geri kalan çoğunluğunu ise gruplandırarak ifade etmesidir. Hatta bazı kısa surelerin bir bütün olarak ele alındığı görülür. Sözgelimi Yasin Suresi’nin ayetlerini 1-6, 7-12, 13-32, 33-36, 37-40, 41-46, 47-58, 59-65, 66-68, 69-70, 71-76, 77-83 şeklinde gruplandırarak işlemiş olan yazar, Bakara Suresi’nin 4. ve 5. ayetlerini münferit olarak düzenlemiştir.

Rahmi KayaAdlandırmadaki güzellik

Rahmi Kaya surelerin isimlerini Türkçede adlandırırken bilinen adlarının yanı sıra yeni bir adlandırmada da bulunmuş. Surenin muhtevasıyla ilişkili olan bu yeni adlandırmalar, İşaretler Kitabı’nın şairane terennümü ile örtüşmesi bakımından oldukça uyumlu ve anlamlı.

Adlandırmadaki bu güzelliği örneklendirerek takdirinize sunalım: Fatiha: Şahdua Özyakarış, Fetih: Ağaç Altında Biat Edenler, Zariyat: Tozu Dumana Katan Rüzgar, Kamer: Yaklaştı Saat Bölündü Ay, Münafikun: Duvara Dayanmış Kütükler, Mürselat: Dalga Dalga Gönderilen, İnşirah: Göğsünü Ferahlatmadık mı?, Tekasür: İhtirasla Çırpınma, Nasr: Fetih Eriştiğinde… Tam da bu noktada kitabın adının Yasin (İşaretler Kitabı), alt başlığının ise Kıyamet (Ay Karanlığa Gömüldüğünde) suresinden aldığını belirtelim.

Pekiştirelim bir metinle

İşaretler Kitabı, Kur’an üzerine tefekkür eden hemen herkesin okuması gereken bir kitap. Özellikle benzeri çalışmalara teşebbüs etmelerini dilediğimiz şairlerimizin bu çalışmayı kaçırmaması gerekir. Bu düşünceyle ve kitaba kolay ulaşılmasını sağlamak amacıyla, yayıncı tarafından künyede verilen e-posta adresini buraya kaydediyorum: yusufnili@gmail.com

Son olarak, Rahmi Kaya’nın İşaretler Kitabı ile sergilediği performansı örnek bir metinle dikkatlere sunalım. Adiyat Suresi’ni Türkçede şöyle söylemiş şair:

Rabbine Karşı Nankördür İnsan

(1-8)

Ant olsun koştukça koşanlara,

kıvılcımlar saçanlara,

sabah vakti akına çıkanlara,

tozu dumana katanlara,

düşmanın içine dalanlara

ki Rabbine karşı nankördür insan.

Kendi de tanıktır buna,

çünkü kapılmıştır servet hırsına.

(9-11)

Bilmezler mi o gün

herkesin çıkarılacağını kabrinden

ve kalplerde gizli olanın döküleceğini ortaya

ve Rabbinin haberdar olduğunu her şeyden?

 

Cevat Akkanat, İşaretler Kitabı’nı okudu, okuyor, tavsiye ediyor

Güncelleme Tarihi: 15 Haziran 2012, 12:47
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner7

banner6