Aktaş seçimler ve İran'ı anlattı

Cihan Aktaş Bilim Sanat Vakfında İran'daki son gelişmeleri deyiş yerindeyse bir "reformcu devrimci" gözüyle anlattı.

Aktaş seçimler ve İran'ı anlattı

Şu Yakın Komşumuz

Geçtiğimiz cuma günü Bilim Sanat Vakfı’nda Cihan Aktaşİran İzlenimleri”ni aktardı. Oldukça yoğun bir katılımın gerçekleştiği oturumda, bilhassa İran’daki son seçimler konuşuldu. 

Cihan Aktaş, daha öncesinde İran’da yaşanan hadiselere “Dünün Devrimcileri Bugünün Reformistleri” adlı kitabında da değinmişti. Öncelikle o kitabının Türkiye’de büyük bir sessizlikle, ilgisizlikle karşılandığını belirtti. 

Cihan Aktaş

İran Uzmanı Değilim

Oturum boyunca İran’ın devrim öncesi ve sonrasındaki süreçlerini karşılaştırdı. Kendisini İran uzmanı olarak görmediğini, daha ziyade İran’ı gözlemleyen bir yazar olarak konuştuğunu ifade eden Aktaş, İran’la alakalı analizlerini şu şekilde aktardı: 

“Reformist hareket 1997’de Hatemi döneminde büyük bir patlama yapmıştı zaten.

İran’da uzun zamandır modernleşme karşısında, kendini yeniden tanımlama kaygısı aydınlar ve ulema arasında kendini gösteriyordu. Halkın seçime katılımı bağlamında olumlu görüşe sahip ulemalar, aydınlar vardı. Bugün İran Devrimiyle reformist kültüre devam eden; Ayetullah Talegani, Murteza Mutahharî, Ali Şeriati, İmam Humeyni gibi isimler...

 

Bize En Yakın Şeriati

Bunlardan bize en çok yakın olan isim Ali Şeriati... Özgürlük, eşitlik ve irfan diye isimlendirilecek üç anlam üzerinden söylemini geliştirmiştir. O da toplumsal bir devrim hayalini yansıttı daima.

İran’da iki devrim oldu. Birincisi Meşrutiyet devrimi 1906’da... İkincisi İran Devrimi 1979’da...

İslam devrimini tamamlayan hareket olarak adlandırdığımız; Hatemi’nin silsilesindeki reform hareketi var.” 

Ali Şeriati’nin adalete, özgürlüğe dair söylemleri bugünün reformist hareketi etkilediğini  işaret eden Cihan Aktaş, özellikle son zamanlarda sokaklara dökülen İran halkının ekonomik politikaları eleştirmelerinin yanı sıra, özgürlüklerinin kısıtlanmasına ve siyasal katılım haklarındaki engellemelere karşı bir tepki gösterdiklerini ifade etti. 

 

İran’daki siyasal akımların duruşu

İran“Devrimden önce modernist aydınlar, seçilen ve gelenekselci aydınlar karşısında çok güçlü konumdaydılar. Devrimden sonra fıkıh uzmanlığı alanındaki modernist dini aydınların zayıflığı bir problem oldu ve İran’da geleneğinin tabanında çok rol oynamamış gelenekselci aydınlar bir şekilde yer edinmeye başladılar, önemli yapılarda...

Bu devrime katılan aydınlar başlangıçta; liberal ve marksist aydınlar ve imam çizgisi içerisinde olan aydınlar şeklinde ayrışma gösteriyordu. Savaş sırasında hem islamcı aydınlar hem de gelenekselci, muhafazakâr aydınlar savaş şartları içerisinde bir bağlam oluşturdular ve muhaliflere karşı dikkatliydiler. Fakat kendi içlerinde o zaman da görüş ayrılıkları vardı. 

Savaş bitince... İran’da reformistler geleneksel sağ kesimi “egemenlikçi” diye isimlendirirler. Egemenlikçiler İslam Cumhuriyeti’ne inanmıyor gibi görünürler ve hedeflerinin “Adil İslam devleti” olduğu söylenir. Modernist ve reformist dini aydınlar ise “sol” olarak dillendirilir. Onlar da; İslam devleti yönetimi için halkın onayının gerekli olduğu görüşündedirler.

Gelenekselcilerin İslam devletini ayakta tutulması için gerekirse seçimlerde hileye başvurulabilir şeklinde inançlarının olduğu bilinmektedir.  İran’daki siyasal akımların durumu şu anda bu...” 

 

İran’daki seçim süreci

Cihan Aktaş, İran’dan gelmeden önce Mahnaz Zehra Nejadbehram ile röportaj yapmış. Daha öncesindewww.dunyabülteni.net adlı sitesinde de “Roza'ya bir ziyaret” başlıklı yazısında reformist aktivist olan Mahnaz’dan epeyce bahsetmişti. Önümüzdeki zaman içerisinde “Doğudan” adlı dergide tamamı yayınlanacak olan bu röportajda seçimler hakkında reformist muhalifin görüşleri yer almakta. Aktaş, bizimle röportajın bir kısmını bizlerle paylaştı: 

Cihan Aktaş“Mahnaz, seçimlerde Musavi’nin seçim sandıklarında denetleyiciydi. Dolayısıyla orda yaşananlara yakından tanıklık etti. Kendisi siyah çarşaf giyen bir hanım.

Türkiye’de de söylenir; reformistler kesin olarak sekülerleşen aydınlar şeklinde bilinir. Halbuki reformistlerin de dindar kişiler olabileceği de belirtiliyor. 

Mahnaz Zehra seçimler hakkında şunları söylüyor: 10. Cumhurbaşkanlığı seçimleriyle ilk kez İran’daki daha önce belirlenen siyasal sınırlar altüst oldu ve başka sınıflamalar meydana geldi. Bu aslında muhafazakârları da çok tedirgin eden bir şeydi. Musavi seçimlerde belirince, - ki Hatemi Musavi’yi desteklemiştir- Hatemi’nin çok üzerine gidileceği de belliydi. Daha dayanıklı olacağını düşündüğü Musavi için uğraşıldı ve sonuçta Musavi geldi. Ama Musavi bile yeteri kadar dayanamadı.

Musavi’nin itibari, bu şartlar altında başbakanlığın ona nasip olması, ayrıca Ayetullah Humeyni’nin onu muhafazakârlara karşı çok korumuş olması, Musavi’yi güçlü bir siyasal kişilik olarak gösteriyordu. Onun siyaset sahnesine çıkması Ahmedinejad’ı seven pek çok muhafazakârın da Musavi’ye yönelmesi sonucunu doğurdu. Mesela Tahran Belediye Başkanı Musavi’yi destekledi kendi gazetesinde.” 

 

Korkular Önceden Başlamıştı

Ahmedinejad’ın taraftarlarının, seçimi Musavi’ye kazandırtmayacakları yönündeki korkuların, endişelerin seçimden önce başladığını belirten Cihan Aktaş, seçim süreciyle alakalı sorduğu bir soruya Mahnaz’dan şu cevabı almış: 

“Seçimden bir kaç ay önce halk seçime karşı soğuktu. Biz insanları teşvik edip, bunun ne kadar önemli olduğunu anlatmak konusunda zorlanıyorduk. Belli bir kesim dışında kimse sandık başına gitmiyordu. Birdenbire %85lik bir katılım gerçekleşti. Bu da seçimlerden önce bir şeylerin olduğunu gösteriyordu. Bunun nedenlerinden biri halk tarafından yapılan gönüllü kampanyalar... Diğeri ilk defa adayların televizyon ekranlarında münazaralara katılmaları... Bunlar insanları oy vermeye teşvik edici oldu. 

 

Seçime Katılım Muhteşemdi

İran seçimlerinde herzaman %50 civarında katılım olur. Ahmedinejad’ın kazandığı bir önceki seçimde; genel olarak 27 milyon oy vardı ve Ahmedinejad’ın oyları sadece 17 milyondu.

İlk defa oy veren insanlar vardı bu seçimde ve bunlar tabi ki Ahmedinejad için değildi.

Seçim sonuçları geldiğinde itiraz ettik. Bunun akla yakın bir sonuç olmadığı belliydi. 20 milyon civarında fazladan oy kullanıldı bu seçimde. Hadi diyelim ki Ahmedinejad’ın oyları değişmedi. Hatta 2-3 milyon kişi de fazladan vermiş olsun.

Eee.. Geri kalan oylar nereye gitti? Musavi’nin en az 18-19 milyon oy almış olması gerekirken nerede o oylar? İnsanlar da biliyorlar zaten kime oy verdiklerini. Nerde bizim oyumuz diye sormasınlar mı?” 

Cihan Aktaş, insanların seçimden sonra oylarımız nerede diye kimi nereye şikâyet edeceklerini, itiraz edeceklerini bilememiş durumda olduklarını işaret ettikten sonra Mahnaz’ın; ‘seçimden sonra hakkımızı aradık diye mi kötü olduk’ şeklinde bir reformist olarak itirazda bulunduğunu söyledi.  

Mahnaz sözkonusu röportajda ulema hakkında şöyle tesbitte bulunmuş: “Her zaman seçimden sonra ulema cumhurbaşkanını ilk teklif eden kesimdir. Bu sefer Ahmedinejad’ı teklif etmediler. Bu ne demek? Yani ulema halkın isteklerini gördü. Ulemanın sessiz kalması manalı bir sessizlik. Artık ulema devlete bağlı ve eski gücü kalmadı ne yazık ki...” 

Aktaş, reformistlerin aynı  zamanda dindar insanlar olduğunu, İran’daki entellektüel kesimin sanat diliyle sürdürdükleri mücadeleyi de dile getirdi. Son olarak dünya basını çerçevesince çizilen Ahmedinejad profiline, değinildi. 

Biraz tartışmalı geçen oturumda Cihan Aktaş; devamlı surette İran uzmanı olmadığını sadece ezilen, hakkı yenilen, özgürlük mücadelesi veren, kendini ifade etmesi kısıtlanan kesimin; daima yanında olan bir yazar olduğunu vurguladı.

 

Fotoğraf: Zeki Bulduk 
Hatice Algın dinledi, notlar aldı

Yayın Tarihi: 18 Ağustos 2009 Salı 10:00 Güncelleme Tarihi: 26 Ağustos 2009, 09:35
banner25
YORUM EKLE
YORUMLAR
Melih Koşucu
Melih Koşucu - 13 yıl Önce

Allah u teala Mahmud Ahmedinejad ve bilcümle taraftarlarına kuvvet ve kudret versin. Amerika, İsrail yetmezmiş gibi bir de reformcularla uğraşıyorlar.

Esra ÇELİK
Esra ÇELİK - 13 yıl Önce

sipariş etmiş idik birine dinle not al deyu, göremedik o notları nasip burdan imiş faidelenmek..

banner19

banner26