banner17

Yanya'da gümüş işçiliği ustaların aşkıyla ayakta (video)

Gümüş işçiliği asırlardır Yanyalılar için bir ekmek kapısı... Artık çok fazla kâr getirmese de bu meslek mesleğe duyulan sevgi ile ayakta kalıyor.

Yanya'da gümüş işçiliği ustaların aşkıyla ayakta (video)

Asırların mesleği altın ve gümüş işçiliği Yunanistan'ın Yanya şehrinde özel bir yere sahip. Bugün şehrin dört bir yanındaki vitrinlerde el yapımı takılar ve mutfak eşyaları sergileniyor. Genellikle gümüşle yapılan bu takı ve eşyalar şehrin kültürel özelliklerine de ışık tutuyor.

Gümüş atölyelerinde birbirinden farklı teknikler kullanılıyor. Kabartma tekniğinin kullanıldığı bu atölyelerde yıllardır bu mesleği icra eden ustalar tecrübelerini konuşturuyor. Çoğunlukla italya'dan gelen gümüş plakalar önce çizilerek geleneksel figürler oluşturuluyor. Daha sonra özel malzeme ile kabartma işlemi yapılıyor. Kalıpların kullanılmadığı bu teknikte ustanın el becerisi büyük önem taşıyor. Kimileri kutu, tütsülük, avize haline getirilen levhalar parlatılarak kullanıma hazır hale getiriliyor. Kimileri ise taşlarla süsleniyor.

Eskiden bu işi yapanlar sanatçı olarak görülüyordu

Gümüş işçiliği asırlardır Yanyalılar için bir ekmek kapısı... Artık çok fazla kâr getirmese de bu meslek mesleğe duyulan sevgi ile ayakta kalıyor. Mesleği baba oğul sürdüren atölyelerden biri de Konstandinos Efthimios'a ait. Efthimios bu sanata nasıl başladığını anlattı: "13 yaşından beri, 35 senedir bu işi yapıyorum. Köyde bir meslek edinmek zorundaydım. Bu işi buldum ve sonra çok sevdim. Antik zamanlardan beri devam eden bir meslek. 1.000 senelik gümüş işlemeli eşyalar bile var. Büyük işletmeler yok, daha çok iki üç kişilik atölyeler var. Mesleğimiz genellikle babadan oğula geçiyor.

1964'ten beri bu mesleği yapıyorum. Oğlumla çalışıyorum, o da 20 yıldır bu işi yapıyor. Yorgo Vartano ve Anadolu'dan gelen ustam Kostas Hondras'ı anmam gerek. Mesleği onlardan öğrendim. Ben tüm ürünlerimde sadece geleneksel yöntemleri kullanıyorum. Modellerimi de kendim çıkarıyorum. Eskilerin başarı seviyesine bizim ulaşmamız tabii çok zor. Çünkü eski dönemlerde altın ve gümüş işçiliği yapanlar sanatçı olarak görülüyordu. Onların bizim gibi geçim derdi yoktu. Tüm ihtiyaçları karşılanıyordu. Biz ise geçimimizi sağlamak zorunda olduğumuz için bir eserin üzerinde çok fazla vakit harcayamıyoruz.

Yanyalı Ali Paşa da buradayken gümüş işçiliği yapan bir grup oluşturmuştu ve onları destekliyordu. Ali Paşa'nın meşhur tüfeği de paşa tarafından desteklenen bu zanaatkarlar tarafından yapılmıştı."

"Evde ölmektense bu tezgah üzerinde ölmeyi tercih ederim"

Efthimios usta, atölyesinde kaşık, çatal, bıçak gibi mutfak eşyaları yapıyor. Kendi hayal gücü ile çizdiği modelleri kalıba döküyor. Ancak kullandığı kalıp yöntemi antik dönemlerden kalan en eski toprak kalıp yöntemi. Özel demir plakalara modeli çıkarılacak demir kaşıkları yerleştiriyor, üzerine toprağa yapışmaması için pudra döküyor. Kalıbı bu iş için kullanılan özel kırmızı bir toprakla kaplıyor. Toprağı döverek iyice sıkışmasını sağlıyor. Kalıbı büyük bir dikkatle ince ince işliyor.

Geleneksel yöntemlerden kopamayan Efthimios usta, toprağın fazlasını tavşan kuyruğu ile süpürüyor. Aynı işlem kalıbın üst kısmı için de uygulanıyor. Levhalar açılıp model kaşıklar çıkarıldığında kalıp hazır hale geliyor. Levhalar kapandıktan sonra kalıbın içine akışkan hale getirilmiş gümüşün dökülebilmesi için yol yapılıyor. Bu kadar büyük bir ustalık, beceri ve özenle yapılan zanaat yılların birikimi ile sanata dönüşüyor.

Bugün kaybolmaya yüz tutmuş, endüstri ile rekabet etmeye çalışan zanaatların hâlâ ayakta durabilmesinin nedeni ise usta zanaatkarların mesleklerine duyduğu aşk... Konstandinos Efthimios bu konuda şunları söyledi: "Eskiler gümüş ve altının temizlenmesi için toprağın temizleyici özelliğini kullanıp altın ve gümüşleri toprağa gömüyorlardı. Toprakta açılan kuyularda ateş yakarak eritiyorlardı. Birçok eski teknik hakkında eğitim almak için bizden de Türkiye'ye gidenler oldu.

Makinelerle iş yapmak, el işçiliği kadar keyif vermiyor zanaatkara. El yapımının değeri tabii ki bambaşka. Eğer mesleğini sevmezsen hiçbir şey yapamazsın. Emekliyim ama hala çalışıyorum. Evde ölmektense bu tezgah üzerinde ölmeyi tercih ederim. İşimi o kadar çok seviyorum."

 

Derya Özcan haber verdi

Güncelleme Tarihi: 18 Ağustos 2015, 11:54
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20