banner17

Taş, Bursa'da bambaşka bir hale bürünmüş

Evliya Çelebi'nin 'ruhaniyetli şehir' dediği Bursa, Osman ve Orhan Gazi'nin türbeleriyle, evliyanın övgüsüne mazhar olmuş Ulu Camii'yle, Osmanlı padişah türbelerinin en görkemlisinin yer aldığı Yeşil Külliyesi ile Osmanlı medeniyet yorumunun en önemli şehirlerinden biri...

Taş, Bursa'da bambaşka bir hale bürünmüş



Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi ve oğlu Orhan Gazi bugün Bursa'da türbeleriyle varlığını sürdürüyor. Bursa Tophane semtinin içindeki park, 2 hükümdarı asırlardır bağrına basıyor.

Osman Gazi, Bursa kuşatması sırasında oğlu Orhan Bey'e şehir içindeki kubbeli yapıyı göstererek "Oğul, ben öldüğüm vakit beni Bursa'da sol gümüşlü kubbenin altına koyasın" der. Osman Gazi'nin vasiyet ettiği kubbeli yapı, dönemin manastırlarından biriydi. Bursa fethedildikten sonra manastır mescide çevrildi ve Osman Gazi buraya defnedildi. 1854 depreminde yıkılan türbe, 1868'de Sultan Abdülaziz tarafından bugünkü görünümüne kavuşturuldu.

Kubbeyle örtülü mütevazı türbenin ortasında sırma işlemeli kadife örtü altında Osman Gazi'nin sedef kakmalı ahşap sandukası bulunuyor. Türbede aynı zamanda hanedan üyeleri de yatıyor.

Osmanlı'nın topraklarını genişleten, Devlet-i Aliyye'nin 2. hakanı Orhan Gazi'nin türbesi ise Osman Gazi'nin türbesinin hemen karşısında. 79 yaşında hayata veda edene kadar 36 yıl hükümdarlık yapan Orhan Gazi, ebedi istirahatgahından 1326'da fethettiği Bursa'yı izliyor. Burada Orhan Gazi'nin eşi Nilüfer Hatun'la oğlu Kasım ve kızı Fatma'nın mezarları da var.

Parkın içindeki türbelerin nöbetçisi ise Bursa Saat Kulesi. Yapı, 1861 ile 1876 yılları arasında Sultan Abdülaziz döneminde yangın kulesi olarak kesme taştan yapıldı. Bilinmeyen bir sebeple yıkılan kule yeniden inşa edildi ve Sultan 2. Abdülhamid'in tahta çıkışının 30. yılında Vali Reşit Mümtaz Paşa tarafından törenle açıldı.

25 metre yüksekliğinde 6 katlı kulenin en üst katının her bir yüzünde yuvarlak kadranlı birer saat bulunuyordu. Günümüzdeyse elektronik saat takılı olan Bursa Saat Kulesi, yangın gözetleme kulesi olarak da kullanılıyor.

Ulu Cami evliyanın övgüsüne mazhar oldu

Bursa'nın kalbinden göğe yükselen, çok kubbeli Osmanlı camilerinin ilki olan Ulu Cami, Niğbolu'da Haçlı ordusuyla yapılacak muharebe öncesinde zafere adanan 20 cami sözünün, Emir Sultan'ın önerisiyle 20 kubbeli cami-i kebire dönüştüğü nadide bir başyapıt.

Yıldırım Bayezid Han'ın şükran belgesi Ulu Cami'nin yapımına 1396'da başlandı. Mimar Ali Neccar'ın imzasını taşıyan cami, 1399'da tamamlandı ve bir Cuma günü Bursa'ya kazandırıldı.

Bursa Müftüsü Mehmet Emin Ay, Ulu Cami hakkında şu ifadeleri kullandı: "Ulu Cami, bizim kültürümüzde İslam büyüklerinin 5. makam olarak tanıttıkları bir mabeddir. Yani Mekke'deki Kabe-i Muazzama, Medine'deki Ravza-yı Mutaharra'dan sonra Kudüs'teki Mescid-i Aksa ve Şam'daki Emevi Camii 4. sırada yer alırken, Ulu Cami'yi de 5. makam olarak kabul etmişlerdir."

Evliya Çelebi'nin ifadesiyle "Bursa'nın Ayasofya'sı" Ulu Cami'de erken dönem Osmanlı mimarisi hâkim. 2.215 metrekarelik alanı kaplayan cami, her biri dörder kubbeli 5 bölüme sahip. Caminin 18 köşeli şadırvanı ise ortadaki kubbenin altında kendini gösteriyor.

Yüzyıllara meydan okuyan Ulu Cami'nin duvarları hat yazılarıyla bezeli. Caminin muhteşem diye nitelendirilen minberi ise büyük bir el sanatı işçiliği örneği. Antepli Hacı Mehmed bin Abdülaziz ed-Devvaki'nin kündekari tekniğiyle yaptığı hiç çivi barındırmayan minberdeki semboller güneş ve galaksi sistemini anlatıyor.

14. yüzyılın izlerini taşıyan altın ve çini işlemeli caminin mihrabı Kur'an-ı Kerim'den ayetlerle taçlandırılmış. 1549'da eklenen ceviz ağacından manfili, tek parça mermer kürsüsü, padişahların namaz kılması için Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılan Hünkar mahfiliyle cami, Osmanlı sanatının tüm ayrıntılarını günümüze taşıyor.

1517'de Yavuz Sultan Selim tarafından asılan Kabe'nin kapı örtüsü caminin en değerli hazinesi. Bursa Müftüsü Mehmet Emin Ay, Ulu Cami'nin evliya tarafından da övgüye mazhar olduğunu vurguladı. Mehmet Emin Ay şu ifadeleri kullandı: "Bursa'da yetişmiş ve Ulu Cami'de müezzinlik yapmış, bunun yanısıra Aziz Mahmud Hüdai'nin de mürşidi büyük Allah dostu Üftade Hazretleri, Ulu Cami için şöyle bir söz söylemiştir. 'Ey Ulu Cami, ey yüce insanların toplandığı mekân; gece ya da gündüz seni ziyaret edenlere ne mutlu.' İşte Ulu Cami, böylesine farklı bir mekândır. Somuncu Baba olarak bilinen Hamidi Veli Hazretleri de, Ulu Cami'nin açılış gününde ilk Cuma hutbesini okumuştur."

Caminin ilk imamı Süleyman Çelebi de Mevlid-i Şerif'i 1409'da burada yazdı. Osmanlı Devleti'nin ilk 2 minareli selatin camii Ulu Cami, asırlardır Bursa'dan yükselen dualara şahitlik ediyor.

Osmanlı padişah türbelerinin en görkemlisi

Osmanlı'nın beşinci padişahı Sultan Çelebi Mehmet'in Bursa'ya kazandırdığı, cami, türbe, medrese, imaret ve hamamın bulunduğu Yeşil Külliye ise, 7 asırdır zamana meydan okuyor. Külliye yaklaşık 11 yıl süren fetret devrinin ardından Osmanlı'nın tekrar şahlanmasının bir simgesi. 1413'te inşasına başlanan yapı 1419'da tamamlandı ve Bursa'da bulunduğu konuma adını verdi.

Şehrin en önemli eserlerini içinde barındıran külliyenin camisi T plan şemasına sahip. Üzeri 2 kubbeyle örtülü yapının mihrabı ve mahfili dönemin İznik çinileriyle bezeli. Külliye camiinin kapısı devrin taş oymacılığı sanatını günümüze taşıyor.

Külliyede öne çıkan ise Bursa'nın sembolllerinden biri olan Yeşil Türbe. Osmanlı Devleti'nin 2. kurucusu olarak kabul edilen Çelebi Sultan Mehmet, 1421'de Edirne'de hayatını kaybettikten sonra kendi yaptırdığı Yeşil Türbe'ye defnedildi. Yeşil Türbe'de Çelebi Sultan Mehmet'in yanı sıra oğulları Şehzade Mustafa, Mehmet, Mahmut, Yusuf ile birlikte 4 kızı ve Çelebi Sultan Mehmet'in dadısı Daye Hatun'un mezarları bulunuyor.

Osmanlı padişah türbelerinin en görkemlisi olan türbe, 8 köşeli bir yapı. Dıştan yüksek kasnağı ve sivri kubbesiyle karakteristik bir üsluba sahip. Yeşil türbenin içi ve Çelebi Sultan Mehmet'in sandukası da çinilerle kaplı. Beyaz, mavi, sarı ve lacivert renklerin hakim olduğu sandukanın kitabesinde 1. Mehmet'in vefat tarihi de yazılı. Pencere alınlıklarını çini üzerine işlenen hadis ve ayetler süslüyor.

Bursa'nın her yerinden görülebilen Yeşil Türbe, mimarisi ve süslemeleriyle kentin önemli tarihi eserlerinden.

 







Eda Sinem Bakioğlu haber verdi

Güncelleme Tarihi: 08 Nisan 2014, 11:59
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20