Puşkin'e ilham veren gözyaşı çeşmesi (video)

Kırım'daki Bahçesaray şehrinin önemli eserlerden biri olan ve kente adını veren Hansaray'da, Kırım hanları yaşamıştı. Topkapı Sarayı’nın mimarisine olan benzerliği ile tanınan Hansaray'ın en ünlü yapısı ise gözyaşı çeşmesi. Levent Öztürk yazdı.

Puşkin'e ilham veren gözyaşı çeşmesi (video)

 

 

Bahçesaray şehrinin en önemli eserlerinden biri olan Hansaray'ın en meşhur yapısı gözyaşı çeşmesi. Rus şair Puşkin'e ilham veren çeşme, kent tarihinin de seyrini değiştirdi.

Giray Hanedanı tarafından yaptırılan saray, uzun yıllar Kırım Hanlığı'nın idare merkezi oldu. 16. yüzyılın başından 1783'e kadar kullanılan Hansaray, bu tarihten sonra Rus ordusu tarafından tahrip edildi. 1740 ve 43 yılları arasında ise İstanbul'dan gelen usta ve malzemenin yardımıyla yeniden yapıldı ve Osmanlı karakteri kazandı. Hansaray, daha sonra yapılan pek çok değişikliğe rağmen karakterini korudu.

Sarayın en meşhuru

Tarih boyunca birçok kez tahrip edilen ve yakılan Han Camii ise, TİKA tarafından restore edildikten sonra ibadete açıldı. Geniş bir avluya sahip olan sarayda, han türbeleri, 4 harem dairesi, divan salonu, eski hamamlar ve Hansaray'ın en ünlü yapısı olan gözyaşı çeşmesi bulunuyor.

Gözyaşı çeşmesini, Kırım Hanı Giray Han, genç yaşta ölen eşi Dilara Bikeç için yaptırdı. “Dünya durdukça bu çeşme benim için ağlasın!” dedi ve öyle oldu. Çeşme yapıldığı günden bu yana Kırım Hanı Giray Han'ın aşkı için ağlıyor. Dünya edebiyatına da ilham veren bu çeşme, Puşkin'in bir eserine de isim oldu.

Puşkin’in kitabına isim oldu

Puşkin eserinde, gözyaşı çeşmesinden şu şekilde bahsediyor: "Gözyaşı çeşmesi. Ah aşk fıskiyesi, ah ölümsüz çeşme!.. Sana armağan olarak iki gül getirdim. Seviyorum bitimsiz konuşmanı ve şiirsel gözyaşlarını senin. Çiseyen gümüşsü tozların serin çiğlerle kaplıyor beni.

Ak, ak durmaksızın sevinçli pınar! Anlat, anlat bana bildiklerini... Ah aşk fıskiyesi, ah kederli çeşme! Dinledim senin taş dudaklarından uzun hikâyeleri. Uzaktır, acı ve mutluluğun parçaları. Fakat Maria'dan söz etmedin..."

Kırmızı aşk, sarı acı

19. yüzyıl başlarında Kırım'a sürgün gönderilen Puşkin, bu topraklara ayak basar basmaz çeşmeyi ziyaret edince kaleminden bu dizeler döküldü. Gülleri her gün tazelenen çeşmedeki kırmızı aşkı, sarı ise acıyı simgeliyor.

Puşkin'in gözyaşı çeşmesi efsanesi ile bütünleşmesi, Sovyet döneminde yalnızca çeşmeyi harap edilmekten kurtarmakla kalmadı. Aynı zamanda Kırım Hanlığı'nın başkenti Bahçesaray'ın adının Ruslaştırılmasını da engelledi.

Bahçesaray ve Hansaray bugün kendi isimleri ile anılıyor. Bu nedenle olsa gerek, tarihi çeşmenin yanında bugün Puşkin'in bir büstü yer alıyor.

 

 

Levent Öztürk yazdı

Güncelleme Tarihi: 18 Mart 2014, 14:40
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13