Lübnan'ın Osmanlı'ya isyan ettiği meydan

Beyrut'taki Şehitler Meydanı’na bu isim, 1910'da Osmanlı’ya isyan edenlerin burada asılması dolayısıyla verilmiş. Ancak meydan sadece isyancıların asılmasına değil, iç savaşın da tüm dehşetine tanıklık etmiş. Hasan Esen yazdı.

Lübnan'ın Osmanlı'ya isyan ettiği meydan

 

 

Beyrut'taki “Şehitler Meydanı”nın tarihi 1800'lü yıllara dayanıyor. Meydana adını veren olay, savaşın izlerini taşıyan heykel ve meydanın merkezinde bulunan Osmanlı idare binası artık yalnızca fotoğraflarda görülebiliyor. 

Şehitler Meydanı’nın geçmişi, aslında Lübnan'ın da geçmişi gibi, olaylı ve dramatik. 1800'lü yılların sonunda başlayan meydanın hikâyesi, bugün bir belirsizliğe mahkûm.  Meydanın ilk halini gösteren fotoğraf, 1891 tarihli. Fotoğrafta Osmanlı idare binası ve onun hemen önündeki bahçe dikkat çekiyor. 

Fransa kışkırttı; Osmanlı’ya isyan ettiler

1910 tarihli bir başka fotoğraf ise, 20 yılda yaşanan değişimi gösteriyor. Ancak yine merkezinde “Küçük Saray” olarak bilinen Osmanlı idare binası var. O zamanlar adı “Burç Meydanı” olan alan, Osmanlı'nın son döneminde, Fransızların kışkırtmasıyla bir isyana sahne oldu.

Cemal Paşa, isyancıların liderlerini Küçük Saray'ın önünde idam ettirir. Osmanlı sonrası, alanın adı idam edilenlere atfen Şehitler Meydanı olarak değiştirilir. Bu değişimle beraber Lübnan'ın kimliği de değişirken, meydan da yeni bir şekil almaya başlar. 

Önce, yol açma bahanesiyle Osmanlı binası yıkılarak, yerine betondan bir sinema binası yapılır. Onun ömrü de fazla uzun sürmez. O da yıkıldığında, Küçük Saray'ın temelleri ortaya çıkar yeniden. Bir dönem gözlerin çevrildiği binadan ise geriye sadece bir kaç temel taşı kalır.

1975’te savaş meydanı oldu

1960’lı yıllarda ise meydana Batı tarzı egemen oldu. Fakat meydan yine hem sosyal, hem de siyasal olarak şehrin merkezi olmaya devam etti. 1970'li yıllara gelindiğinde ise Lübnan'ı bir arada tutan sosyal doku yok olurken, Şehitler Meydanı, kurşunlara ölümlere tanıklık etti. 1975 yılında iç savaşın başlamasıyla beraber, meydan savaş alanı oldu. Doğu ve Batı Beyrut'u ayıran yeşil hat tam da meydandan geçiyor, taraflar sık sık burada savaşa tutuşuyordu.

1989 yılında meydanda çekilen görüntüler, Lübnan'ın içler acısı halini yansıtıyordu. 1990'da savaş bittiğinde ortaya çıkan tablo, her açıdan bu küçük ülkeyi de anlatıyordu. Yıkık, paramparça ve kimliksiz. Sonraki yıllarda savaşta zarar gören binalar teker teker yıkıldı. Yerine yenileri yapılırken, meydan değişmenin yanı sıra bir hafıza kaybını da sahne oldu. 

 

 

Hasan Esen yazdı

Güncelleme Tarihi: 09 Ocak 2014, 16:13
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13