Kırgızlar 'Ürkün'ü Unutmuyorlar

Kırgızistan'da 100 yıl önce yaşanan 'Ürkün Olayı' unutulmuyor. Kırgız yakın tarihinin en önemli olaylarından biri olan ve binlerce Kırgız'ın yaşamını yitirdiği Ürkün Olayı için yapılan anıt törenle açıldı.

Kırgızlar 'Ürkün'ü Unutmuyorlar

Kırgızistan'da 100 yıl önce yaşanan “Ürkün Olayı” unutulmuyor. Kırgız yakın tarihinin en önemli olaylarından biri olan ve binlerce Kırgız'ın yaşamını yitirdiği Ürkün Olayı için yapılan anıt törenle açıldı. Ayrıca Bişkek'te düzenlenen “1916 Ayaklanması” adlı sergide Ürkün Olayı'nı betimleyen eserlere yer verildi.

Tarihe “Ürkün” adıyla geçen olay Kırgızların bağımsız bir devlet olma çabaları içinde en önemli tarihsel kırılma noktalarından biri. 1916 yılında Kırgızistan’ın kuzeyinde yaşanan olayda yüzbinlerce Kırgız Çin'e geçmeye çalışırken yaşamını yitirdi. Bölge halkını ya çalışma kamplarında çalışmaya ya da cepheye gitmeye zorlayan Çarlık Rusyası'na karşı başlatılan isyan hüsranla bitti. Çin'e geçmeye çalışan binlerce Kırgız dağlarda açlık ve soğuğa direnemedi.

Kırgızlar tarafından tarihe ''Ürkün'' diye yazılan bu olayla ilgili belge ve bilgiler ortaya çıktıkça, trajedinin büyüklüğü de anlaşıldı. 2005 yılında bu olayın kalıntılarını ortaya çıkarmak üzere aynı güzergâhı izleyen bir grup zirveye yakın bir geçitte ölenlerin kemiklerini buldu. Bu kemikler toplanarak bir anıt mezara gömüldü. Şehitlerin anısına Boom Geçidi'nde bir anıt inşa edildi. Her yıl Ağustos sonunda anıt çevresinde toplanan Kırgızlar bu acı olayı anıyor ve ölenler için dua ediyorlardı.

Bu yıl ise Ürkün Olayı'nın 100'üncü yıldönümü nedeniyle Bişkek yakınlarındaki “Ata Beyit Mezarlığı”nda büyük bir anıt dikildi. Ata Beyit Mezarlığında ayrıca Stalin döneminde öldürülen 138 aydının yanı sıra dünyaca ünlü Kırgız romancı Cengiz Aytmatov ile “7 Nisan Şehitleri”nin kabirleri de yer alıyor. Törende bir konuşma yapan Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev, “Kırgız halkı, bugün, 100 yıl önce devlet için can verenler önünde, borcundan kurtulmakta” ifadesini kullandı.

Ünlü ressamların Ürkün'ü anlatan eserleri de sergilendi

Altı ayda tamamlanan Ürkün Anıtı için heykel sanatçısı OgonbayevAciyev ve mimar Beyşenbayev birlikte çalıştı. Ülke çapında gerçekleşen yarışma sonucunda seçilen anıt maketi üzerinde yapılan komplekse devlet bütçesinden 135.1 milyon Som harcandı.

Merkezinde Kırgız geleneksel evi olan “Bozüy” betimlemesi ile dikkat çeken anıtın birleştirici unsuru olan Tündük'ün yerden yüksekliği 21 metreyi buluyor. Kompleksin kanatlarında ise olayı anlatan rölyefler yer alıyor. Büyük bir duvarda 1916 yazısı yer alırken hemen yanında bir dörtlük bulunuyor.

Başkent Bişkek'te Gapar Aytiyev Kırgız Görsel Sanatlar Müzesi’nde açılan resim sergisindeyse ünlü ressamların Ürkün'ü anlatan eserleri yer aldı. Sergide 1936 yılında müze koleksiyonuna geçen 16 resim, 80 yıl sonra halka sunuldu. Sergide Çuykov’un ‘Sömürgeçi geçmişten’, ‘1916 yılındaki Kırgız ayaklanması’ ve ‘Çin’e kaçış’, Gapar Aytiyev’in ‘Bey’in çiftçiliğinde’, Obraztsov’un ‘Komplo’ ve ‘Çin’e giden yolda’ Rındin’in ‘Çin yolunda’, Deyfman’ın ‘1916 ayaklanmasına hazırlık’ gibi resimleri yer alıyor.

 

Uğur Özen

Güncelleme Tarihi: 07 Eylül 2016, 15:56
banner25
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner26