banner17

Kırgız ozanlarının atışmaları: Aytışlar (video)

Kırgız sözlü sanatı aytış çok eski tarihlerden beri devam edegeliyor. Boylar arası rekabet dönemlerinde de ozanların atışması büyük önem taşıyordu.

Kırgız ozanlarının atışmaları: Aytışlar (video)

Aytış, Kırgız ozanlarının karşılıklı yaptıkları atışmaya verilen ad. Aytışçılar, ağızlarının laf yapması, hazırcevaplıkları ve nükteli sözlerle özlü anlatım yetenekleriyle biliniyor.

Kırgız geleneksel halk sanatlarından olan ve halen sürdürülen ‘kız-yiğit’ aytışı, ‘sarmerden’ veya ‘kayım’ gibi farklı türlerden oluşuyor. Ozanların aytışında ise ‘selamlaşma’, ‘bilmece’, ‘ders verme’ veya ‘zorlama’ gibi türler bulunuyor.

Ozanların atışması büyük önem taşıyordu

Kırgız sözlü sanatı aytış çok eski tarihlerden beri devam edegeliyor. Boylar arası rekabet dönemlerinde de ozanların atışması büyük önem taşıyordu. Ozanlar atışmalarında boylarını yüceltirken diğer boya ince göndermelerde bulunuyordu.

Kız-yiğit atışması ise aytışın en keyifli olanı. Oş bölgesi Kara-suu ilçesinde gerçekleşen Kımız festivalinde gerçekleşen aytışmada, İdris Aytbayev ile İzat Aydarkulova “sarmerden” türünün güzel bir örneğini veriyor.

İdris aytbayev:

Egemen halkın eskiden, hiçkimseye baş eğmeyen,
Âlemin halkını gezersen, bırak sen, yoktur bizi bilmeyen.
Eskiden (beri) bilirim sarmerden, erkeği-kadını eş gelen. Kız-yiğit böyle atışsa, değerli halka neşe verse.
Ama çoğunda kadınlar, bize yenilip, erkeklere hayret eder. O zaman yenilmezsen yenebil, kafanı sallamadan durabil, erkekler hadi yenelim, alkışlayarak beni destekleyin, eeeey!

Oo! İyi misiniz karşıdaki hayret eden halkımız, kötüden ümid beklemeyen, iyiden birçok sindiren. Dua kılıp böylece, karşımda bugün durabilen, hepinize vereyim selamı, genci ile birlikte gelen yaşlıya vereyim selamı. Kara-çunkur denilen, yaylana verem selamı, bağıraverem selamı, o bu kara-suu halkı sağsınız mı?
Olmazsa seslenip sorarım selamı, bugün Kırgız'ın halkı nasılsın?
Ooy değerli halkım uyuma, selamı versem sizlere, ellerle alkışlasanız yaman mı?

Eeeeey şimdi ise karşımda duranlar, sıradan sıra sunanlar, bembeyaz gömlek giyinen, ismi güzel bilinen, sevinip duran burada, aytışam diye şurada, bana eş gelen şurda kim idi?

Hani buraya görünsen, kızlarından bölünsen, halk önünde otur, gör, sırayı sana vereyim beklettiren güzel kız, hani laflarını dök bir gör... Eeey!.... 

İzat Aydarkulova:

O büyük halkım iyi mi, oğlunuz verdi selamı,
Değerli halkım iyi mi, şimdi ise kızınız verir selamı.
Kara-suu’nu yerleyen, halkıma selam vereyim
Kara-çunkur geniş yayla, hepsine selam vereyim.
Beyaz gömlek giyip görklenen, akmöör, ayçürok gibi süslenip, kadınlar buraya geldiler,
Oturuyor kızlar burada, zaferden ümid kesmeden. Eskiden gelen sarmerden, tarihi bilen, halka şen veren, kız-yiğit oyunu sarmerden ooo, Kırgız halkının değer verdiği.
Kız-yiğitler laf atışıp, bir birine eş gelen,
Karşıma bugün böylece, İdiris ağabeyden adı büyük biri, tam gelen,
İdiris ağabeyim aytışta, birçok insanı ürküttü,
Seslenip duran ağabey, ben düşündüm karşımda bürkütü (kartalı).
Bakıp dursam, ağabeyim, aslan gibi görünür, büyük ozana eş gelip düşüncem dörde bölünür,
Kurttan korkan tavşan gibi, oturuyorum sinip dönüp,
Ama söyledin şakaca, şakalara yanaşa, sırayı geri vereyim, tavşanı kendin yakala eeeeeyyyyyy....

 

Uğur Özen haber verdi

Güncelleme Tarihi: 15 Ağustos 2015, 11:40
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20